Σε μια κίνηση ιστορικής σημασίας, η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) έδωσε στη δημοσιότητα 123 απόρρητα έγγραφα της περιόδου 1953–1959, από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της υπηρεσίας, όταν ακόμη λειτουργούσε ως ΚΥΠ.
Το υλικό, συνολικής έκτασης περίπου 2.000 σελίδων, είναι πλέον διαθέσιμο στο κοινό μέσω της επίσημης ιστοσελίδας της υπηρεσίας και αποτελεί τη δεύτερη φάση αποχαρακτηρισμού, μετά τη δημοσιοποίηση αρχείων για την Κύπρο το 2024.
Τι αποκαλύπτουν τα έγγραφα
Τα αρχεία περιλαμβάνουν δελτία πληροφοριών, εκτιμήσεις και αναλύσεις που καταγράφουν:
- Τη δράση του λεγόμενου «κομμουνιστικού κινδύνου»
- Την εσωτερική κατάσταση στην Ελλάδα μετά τον Εμφύλιο
- Δραστηριότητες Ελλήνων στο εξωτερικό
- Εξελίξεις σε περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος, όπως τα Βαλκάνια, η Τουρκία και η Μέση Ανατολή
Όπως επισημαίνεται, το περιεχόμενο των εγγράφων αντικατοπτρίζει το έντονα πολωτικό κλίμα της εποχής του Ψυχρός Πόλεμος και τις αντιλήψεις που επικρατούσαν τότε στο κράτος και τις υπηρεσίες.
Στόχος η ιστορική κατανόηση
Σύμφωνα με την ΕΥΠ, η δημοσιοποίηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια σταδιακού αποχαρακτηρισμού αρχείων, ώστε να δοθεί πρόσβαση σε ιστορικούς και πολίτες ακόμη και σε «δύσκολες» περιόδους της ελληνικής ιστορίας.
Ο διοικητής της υπηρεσίας, Θεμιστοκλής Δεμίρης, τόνισε ότι στόχος είναι η ενίσχυση της συλλογικής αυτογνωσίας και η ψύχραιμη προσέγγιση του παρελθόντος.
Δύο βασικές ενότητες αρχείων
Το υλικό χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες:
Η πρώτη αφορά τον «κομμουνιστικό κίνδυνο», με αναφορές σε χώρες του σοβιετικού συνασπισμού, αλλά και σε Έλληνες που ζούσαν ή δραστηριοποιούνταν στο εξωτερικό.
Η δεύτερη περιλαμβάνει πληροφορίες για γεωπολιτικά ζητήματα σε περιοχές άμεσου εθνικού ενδιαφέροντος, όπως τα Βαλκάνια, η Τουρκία και η Μέση Ανατολή.
«Ένα κεφάλαιο που έχει κλείσει»
Όπως επισημαίνεται, η δημοσιοποίηση τέτοιων αρχείων αποτυπώνει τη δυνατότητα της χώρας να προσεγγίζει πλέον με νηφαλιότητα ακόμη και τις πιο φορτισμένες περιόδους της ιστορίας της.
Η διαδικασία αποχαρακτηρισμού αναμένεται να συνεχιστεί, με στόχο να φωτιστούν περαιτέρω πτυχές της πρόσφατης ιστορίας.