Την πρόθεση των Ηνωμένων Πολιτειών να ασκήσουν καθοριστικό ρόλο στη διακυβέρνηση της Βενεζουέλας, μετά την αιχμαλώτιση του προέδρου Νικολάς Μαδούρο, εξέφρασε ο Ντόναλντ Τραμπ, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι αυτό δεν προϋποθέτει στρατιωτική παρουσία επί του πεδίου.
Σε αλλεπάλληλες δηλώσεις του μετά την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση, ο Τραμπ επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ αναμένουν να «κυβερνήσουν προσωρινά» τη χώρα των περίπου 30 εκατομμυρίων κατοίκων, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση. Παρά ταύτα, η Ουάσινγκτον εμφανίζεται από ελάχιστα έως καθόλου προετοιμασμένη για μια άμεση ανάληψη εξουσίας σε τέτοια κλίμακα.
Χωρίς πρεσβεία και χωρίς στρατό
Η αμερικανική πρεσβεία στο Καράκας παραμένει κλειστή, δεν υπάρχει γνωστή αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο έδαφος της Βενεζουέλας και ο Αμερικανός πρόεδρος περιορίστηκε σε αόριστες αναφορές περί «κυβέρνησης επί το έργον». Ακόμη και η εισβολή στο Ιράκ το 2003, επί προεδρίας Τζορτζ Μπους του νεότερου, είχε συνοδευτεί από σαφώς πιο δομημένο σχέδιο, με τη δημιουργία προσωρινής διοικητικής αρχής.
Στο παρόν στάδιο, ο Τραμπ δηλώνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεργάζονται με την Ντέλσι Ροντρίγκες, πρώην αντιπρόεδρο του Μαδούρο, η οποία ορκίστηκε προσωρινή πρόεδρος από τους θεσμούς της χώρας. Παράλληλα, την έχει προειδοποιήσει ότι θα έχει «χειρότερη τύχη» αν δεν ανταποκριθεί στις αμερικανικές αξιώσεις, που επικεντρώνονται κυρίως στην πρόσβαση των ΗΠΑ στα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας.
«Θα ελέγξουμε την πολιτική»
«Δεν είναι ότι θα κυβερνήσουμε – θα ελέγξουμε την πολιτική» της Βενεζουέλας, διευκρίνισε σε συνέντευξή του στο NBC ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο. Ο Ρούμπιο, κουβανικής καταγωγής, θεωρεί εδώ και χρόνια την εξουσία του Μαδούρο παράνομη και στηρίζει την αντιπολίτευση, η οποία υποστηρίζει ότι κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του 2024 και αναγνωρίστηκε ως νικήτρια από την Ουάσινγκτον στο τέλος της θητείας του Τζο Μπάιντεν.
Ωστόσο, μετά την αμερικανική επέμβαση, ο Τραμπ απέρριψε ανοιχτά την Μαρία Κορίνα Ματσάδο, εξέχουσα μορφή της αντιπολίτευσης και πρόσφατα βραβευθείσα με Νόμπελ Ειρήνης. «Δεν έχει ούτε την αναγκαία υποστήριξη, ούτε τον σεβασμό στη χώρα της», σχολίασε.
Το ρίσκο μιας στρατιωτικής κατοχής
Σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή Μαρκ Τζόουνς του Πανεπιστημίου Ράις στο Τέξας, η μόνη οδός ώστε η Ματσάδο να εγκατασταθεί στο προεδρικό μέγαρο θα ήταν μια μαζική αμερικανική στρατιωτική παρουσία. Ένα σενάριο που, όπως εκτιμά, θα ήταν αιματηρό, με χαμηλές πιθανότητες επιτυχίας και με τεράστιο πολιτικό κόστος για τον Τραμπ, ο οποίος είχε επενδύσει προεκλογικά σε μια μη επεμβατική στάση.
Η ίδια η Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία φέρεται να είχε επαφές με τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της επίθεσης, ξεκίνησε με σκληρή ρητορική, χαρακτηρίζοντας τον Μαδούρο «μοναδικό πρόεδρο» και τη Βενεζουέλα έτοιμη να «υπερασπιστεί τον εαυτό της». Μέσα σε ένα 24ωρο, ωστόσο, ο τόνος της άλλαξε, κάνοντας λόγο για «ατζέντα συνεργασίας».
Δύσκολη ισορροπία και εσωτερικές αντιστάσεις
Όπως εξηγεί ο αναλυτής Ράιαν Μπεργκ από το Center for Strategic and International Studies, η Ροντρίγκες καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην επίδειξη αγανάκτησης προς το εσωτερικό ακροατήριο και στο άνοιγμα προς φιλοαμερικανικές πολιτικές, κάτι εξαιρετικά δύσκολο για ένα καθεστώς που επί σχεδόν τρεις δεκαετίες θεωρούσε τις ΗΠΑ ορκισμένο εχθρό.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον θα χρειαστεί τη στήριξη κρίσιμων προσώπων του καθεστώτος Μαδούρο, όπως ο Βλαντιμίρ Παντρίνο Λόπες, που ελέγχει τον στρατό. Ορισμένες αμερικανικές απαιτήσεις, όπως η καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών, μπορεί να είναι αποδεκτές. Άλλες, όπως η ρήξη με την Κούβα, θεωρούνται εξαιρετικά δύσκολες για μια κυβέρνηση βαθιά ριζωμένη στην παράδοση του Ούγο Τσάβες.
«Η ιδέα μιας Βενεζουέλας υποτακτικής στις ΗΠΑ είναι το ακριβώς αντίθετο της μπολιβαριανής επανάστασης», συνοψίζει ειδικός στη χώρα, εκτιμώντας ότι οι εσωτερικές αντιστάσεις θα είναι σφοδρές.