Βαρύνουσας σημασίας, χαρακτηρίζεται το επικείμενο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, το οποίο αναμένεται να εξελιχθεί στο πιο κρίσιμο πολιτικό γεγονός των τελευταίων χρόνων για το Κίνημα.
Πέρα από τις οργανωτικές και διαδικαστικές εκκρεμότητες – όπως η συγκρότηση της Κεντρικής Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου (ΚΟΕΣ), το διακύβευμα βρίσκεται αλλού.
Άπαντες άλλωστε στο ΠΑΣΟΚ, αναγνωρίζουν ότι στην παρούσα φάση αυτό που διακυβεύεται, είναι το πολιτικό στίγμα και η στρατηγική του κόμματος ενόψει των εθνικών εκλογών.
Τα ερωτήματα που κυριαρχούν αφορούν όχι μόνο το «με ποιον» θα κυβερνήσει το ΠΑΣΟΚ, αλλά – κυρίως – το «με ποιο αφήγημα» θα ζητήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Το γεγονός μάλιστα ότι το ΠΑΣΟΚ συνεχίζει τις χαμηλές δημοσκοπικές πτήσεις, καθιστά σαφή τη σημασία του συνεδρίου για τις εσωκομματικές ισορροπίες και το μέλλον του ως κυβερνώσα παράταξη.
Μπορεί έως τώρα να μην έχει καθοριστεί ημερομηνία για το συνέδριο, είναι όμως κάτι παραπάνω από προφανές, ότι τα δύσκολα είναι μπροστά, στην περίπτωση που δεν ανέβουν τα ποσοστά του κόμματος.
Σ’ αυτή την εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία για το Κίνημα, τόσο ο Νίκος Ανδρουλάκης, όσο και τα στελέχη του διεκδίκησαν την ηγεσία, στέλνουν τα δικά τους μηνύματα ενόψει του συνεδρίου.
«Χωρίς δεκανίκια»
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, επιχειρεί να διαμορφώσει ένα αυτόνομο κυβερνητικό αφήγημα, απορρίπτοντας τα σενάρια συγκυβέρνησης είτε με τη Νέα Δημοκρατία είτε με τον ΣΥΡΙΖΑ.
Παρά τις πιέσεις – εντός και εκτός κόμματος – ο Ανδρουλάκης επιμένει σε μια στρατηγική που εστιάζει στην προγραμματική αντιπαράθεση, με τον πρωθυπουργό και τη Ν.Δ.
Χαρακτηριστική ήταν η εμφάνιση του στη ΔΕΘ, όπου παρουσίασε το κυβερνητικό πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ, υπογραμμίζοντας ότι αποτελεί προϊόν συλλογικής δουλειάς εκατοντάδων στελεχών.
Η επιμονή του κ. Ανδρουλάκη να μην μπει σε σενάρια για συνεργασίες, στοχεύει στην ενίσχυση του πολιτικού κύρους του κόμματος και στην αποφυγή του εγκλωβισμού σε ρόλους ρυθμιστή ή «εφεδρείας».
Το μήνυμα που στέλνει είναι ότι «το ΠΑΣΟΚ δεν έχει ανάγκη από δεκανίκια», στρατηγική όμως που προκαλεί αντιδράσεις από στελέχη που θεωρούν αναγκαία τη χάραξη στρατηγικών συμμαχιών.
«Ανοιχτό συνέδριο»
Ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, ο οποίος κινείται σε διαφορετικό μήκος κύματος, δείχνει να εκπροσωπεί μία από τις πιο ισχυρές – και ανερχόμενες – τάσεις στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ.
Στο πλαίσιο έχει θέσει ως αιχμή του δόρατος δύο ζητήματα, που είναι η διεξαγωγή ενός ανοιχτού, συμμετοχικού συνεδρίου και η απόρριψη μιας fast-track διαδικασίας με κλειστά μητρώα.
Συνομιλητές του τονίζουν ότι η συζήτηση για τις μετεκλογικές συνεργασίες δεν μπορεί να αγνοείται ή να αποσιωπάται, αλλά πρέπει να τεθεί με ειλικρίνεια στο τραπέζι της συνεδριακής διαδικασίας.
Ο ίδιος μάλιστα έχει ξεκαθαρίσει ότι πρέπει να υπάρξει ρητή δέσμευση πως το ΠΑΣΟΚ δεν πρόκειται να συγκυβερνήσει με τη ΝΔ.
Η παρέμβασή του, εκφράζει και μία ευρύτερη μερίδα του κόμματος που αντιδρά στην προσπάθεια «σιωπηλής συναίνεσης» γύρω από τις αποφάσεις της ηγεσίας.
Αντίληψη ήττας
Η Άννα Διαμαντοπούλου από την πλευρά της ναι μεν δεν αναφέρθηκε ονομαστικά στον κ. Δούκα, αλλά η τοποθέτησή της για τις συνεργασίες προκάλεσε αίσθηση.
Η πρώην υπουργός κάνει λόγο για «αντίληψης ήττας» όσων θέτουν θέμα συνεργασιών, σημειώνοντας ότι το επίκεντρο της συζήτησης πρέπει να είναι το κυβερνητικό πρόγραμμα και όχι οι μετεκλογικές ισορροπίες.
Συνομιλητές της τονίζουν, ότι οι εσωκομματικές έριδες ευνοούν μόνο εκείνους που τις προκαλούν και υπονομεύουν τη συνολική προσπάθεια του ΠΑΣΟΚ για επιστροφή στην εξουσία.
Η τοποθέτησή της αντανακλά μια στρατηγική πιο «θεσμική» και ενωτική, που βλέπει το ΠΑΣΟΚ ως εν δυνάμει κόμμα εξουσίας, χωρίς να υποκύπτει σε πρόωρες και αμφίβολες συμμαχίες.
Οι γέφυρες
Παρά τα πρόσφατα καρφιά του, με αφορμή τις δημοσκοπήσεις, ο Παύλος Γερουλάνος θέλει να διαδραματίσει τον ρόλο του γεφυροποιού ανάμεσα στις διαφορετικές αντιλήψεις στο ΠΑΣΟΚ.
Ζητούμενο για τον ίδιο φαίνεται να είναι η ταυτότητα του κόμματος, καθώς βρίσκεται πιο κοντά ιστορικά στον χώρο της σοσιαλδημοκρατίας και του εκσυγχρονιστικού κέντρου.
Στο πλαίσιο αυτό, ρίχνει γέφυρες παντού, παρακολουθεί πολύ στενά τις εξελίξεις στο ΠΑΣΟΚ και ενδέχεται να διαδραματίσει ρόλο καταλύτη στις εσωκομματικές ζυμώσεις.
Οι δημοσκοπήσεις
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν το ΠΑΣΟΚ να κινείται στη ζώνη του 9%-11%, χωρίς σημαντικές διακυμάνσεις, γεγονός που απογοητεύει όσους προσδοκούσαν ραγδαία εκλογική ανάκαμψη.
Το ΠΑΣΟΚ δείχνει να έχει εγκλωβιστεί, καθώς παρά τη φθορά της Ν.Δ. αδυνατεί να πείσει ακόμη ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, ότι μπορεί να αποτελέσει τον εναλλακτικό πόλο διακυβέρνησης της χώρας.
Το ερώτημα που θέτουν οι περισσότεροι είναι εάν μπορεί έστω και την ύστατη στιγμή να ανακάμψει και να φανεί ως αξιόπιστος πόλος έναντι της Ν.Δ. και του Κυρ. Μητσοτάκη.
Ο δυισμός αποτυπώνεται ότι κάποια στελέχη λένε, ότι αυτό μπορεί να γίνει μόνον με αυτόνομη στρατηγική, ενώ άλλα υπογραμμίζουν την ανάγκη να επανασυνδεθεί με τον χώρο της κεντροαριστεράς.
Σε κάθε περίπτωση, ο χρόνος πιέζει αφόρητα το ΠΑΣΟΚ και οι έριδες μεταξύ των κορυφαίων στελεχών είναι βέβαιο ότι θα κάνουν σύντομα την εμφάνισή τους, εάν δεν υπάρξει ουσιαστική ανάκαμψη.
Υπ’ αυτή την έννοια, το συνέδριο είναι κάτι παραπάνω από μια εσωκομματική διαδικασία, καθώς ίσως να είναι και η τελευταία ευκαιρία για επανακαθορισμό στόχων, στρατηγικής και πολιτικής ταυτότητας.