Με τηλεοπτικό διάγγελμα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε το στίγμα της κυβέρνησης για τη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης, ανοίγοντας επίσημα τον κύκλο των συζητήσεων για τις αλλαγές που προτείνεται να γίνουν στον καταστατικό χάρτη της χώρας.
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, παράλληλα με το διάγγελμα δίνεται στη δημοσιότητα και σχετική επιστολή του πρωθυπουργού προς τους βουλευτές της Νέα Δημοκρατία, προκειμένου να ξεκινήσει πρώτα η εσωτερική διαβούλευση στο κυβερνών κόμμα. Στόχος είναι η τελική διαμόρφωση της πρότασης της ΝΔ μέσα στον Μάρτιο, πριν αυτή τεθεί προς συζήτηση με τα υπόλοιπα κόμματα.
Οι τομές που εισηγείται ο πρωθυπουργός
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι το Σύνταγμα του 1975 «εξασφάλισε επί 50 χρόνια ομαλότητα και πολιτική σταθερότητα», παραμένει ένα «ζωντανό» κείμενο, ωστόσο «ανήκει στον 20ό αιώνα». Όπως σημείωσε, ήρθε η ώρα για μεγάλες τομές που θα ενισχύσουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών, λαμβάνοντας υπόψη τις σύγχρονες προκλήσεις, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αλλαγή του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών, τονίζοντας τη σταθερή του θέση υπέρ της αποφασιστικότερης συμμετοχής τακτικών δικαστών σε υποθέσεις ενδεχόμενης ποινικής ευθύνης υπουργών κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Όπως είπε, πρόκειται για μια θέση που υπερασπίζεται εδώ και δύο δεκαετίες.
Παράλληλα, συνέδεσε τη Συνταγματική Αναθεώρηση με τη «μάχη κατά του βαθέος κράτους», επισημαίνοντας ότι μια σύγχρονη και αποτελεσματική δημόσια διοίκηση πρέπει να στηρίζεται στη διαρκή αξιολόγηση και να επαναπροσδιορίσει την έννοια της μονιμότητας.
Πανεπιστήμια, Δικαιοσύνη και Πρόεδρος της Δημοκρατίας
Στο διάγγελμά του, ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξή του στην άρση του «αναχρονιστικού μονοπωλίου» στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, μέσω της ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων. Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη προστασίας του θεσμού του Προέδρου της Δημοκρατίας, με την καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας.
Επιπλέον, έθεσε ως προτεραιότητα τη μεγαλύτερη και ουσιαστικότερη συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, ως πρόσθετη εγγύηση για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.
Δημοσιονομικές δικλίδες και συναίνεση
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η προτεινόμενη Αναθεώρηση θα πρέπει να περιλαμβάνει και σαφείς δικλίδες που θα εγγυώνται τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία, τη συνεπή κυβερνητική δράση και την αξιοπιστία των κομματικών υποσχέσεων, ώστε –όπως είπε– η χώρα να μην οδηγηθεί ξανά σε «επικίνδυνα μονοπάτια λαϊκισμού».
Κλείνοντας, απηύθυνε κάλεσμα σε κόμματα και πολίτες για έναν εποικοδομητικό διάλογο με στόχο ευρύτερες συναινέσεις, σημειώνοντας ότι το ίδιο το Σύνταγμα επιβάλλει συνεργασία αν πρόκειται να υλοποιηθούν οι μεγάλες αλλαγές που χρειάζεται η χώρα.
Ολόκληρο το μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη:
«Σήμερα ανοίγουμε τον διάλογο για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, κάνοντας πράξη μία ακόμη θεσμική μας δέσμευση. Ως Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, θέλησα να έχω πρώτα τις απόψεις της Κοινοβουλευτικής μας Ομάδας. Έτσι, απευθύνομαι με επιστολή μου στα μέλη της, ώστε οι θέσεις τους να ενσωματωθούν στην τελική μας εισήγηση μέσα στον Μάρτιο. Πρόκειται, άλλωστε, για ένα ζήτημα το οποίο αφορά συνολικά τη δημόσια ζωή, αλλά, τελικά, και τον κάθε πολίτη ξεχωριστά.
Είναι αλήθεια ότι επί 50 χρόνια το Σύνταγμα του 1975 εξασφάλισε ομαλότητα και πολιτική σταθερότητα. Είναι ένα κείμενο «ζωντανό». Δεν παύει, ωστόσο, να ανήκει στον 20ό αιώνα. Συνεπώς, είναι καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές, που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών, εισάγοντας ρυθμίσεις για την καλύτερη λειτουργία του πολιτεύματος απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής και συμβαδίζοντας με νέα δεδομένα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση.
Είναι γνωστό ότι πιστεύω βαθιά στην αποφασιστικότερη συμμετοχή τακτικών δικαστών σε υποθέσεις τυχόν ποινικής ευθύνης Υπουργών ενώ αυτοί ασκούν τα καθήκοντά τους. Την αλλαγή του άρθρου 86, άλλωστε, την υπερασπίζομαι εδώ και 20 χρόνια. Το ίδιο σαφής είναι και η προσήλωσή μου στη μάχη με το «βαθύ κράτος». Γιατί μία δημόσια διοίκηση φιλική και αποτελεσματική πρέπει, πλέον, να έχει ως κινητήρια δύναμη τη διαρκή αξιολόγηση και να θέσει την έννοια της μονιμότητας σε μία εντελώς νέα βάση.
Έχω στηρίξει, επίσης, την άρση του αναχρονιστικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με την ίδρυση και μη κρατικών πανεπιστημίων. Όπως και την προστασία του θεσμού του Προέδρου της Δημοκρατίας, με την καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας. Ενώ έχω εισηγηθεί και τη μεγαλύτερη, πιο ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, μία πρόσθετη θωράκιση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.
Επαναλαμβάνω ότι πρόθεσή μας είναι μία γενναία, μία τολμηρή Συνταγματική Αναθεώρηση, που θα απαντά στις ανάγκες των εξελίξεων. Γι’ αυτό θα πρέπει, οπωσδήποτε, να προβλέπει και δικλίδες οι οποίες θα εγγυώνται τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία, τη συνεπή κυβερνητική δράση αλλά και την ορθότητα των κομματικών υποσχέσεων, ώστε η χώρα να μην διολισθήσει ποτέ ξανά στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού. Αυτά που κρύβουν τις ολέθριες συνέπειες που προκαλούν. Κάτι που, δυστυχώς, έχουμε πληρώσει ακριβά.
Μοιράζομαι λοιπόν μαζί σας αυτές τις πρώτες σκέψεις, καλώντας κόμματα και πολίτες σε έναν εποικοδομητικό προβληματισμό. Με θετικές προτάσεις και αίσθηση της κοινής ευθύνης απέναντι στην πατρίδα και στο μέλλον. Ένα αίτημα της ίδιας της κοινωνίας, που αναζητά ευρύτερες συναινέσεις. Με επιχειρήματα ουσίας πέρα από κομματικές σκοπιμότητες και στόχο μία σύγχρονη ευρωπαϊκή δημοκρατία. Ένα δυναμικό βήμα προόδου που πρέπει αλλά και μπορούμε να κάνουμε όλοι μαζί.
Εξάλλου, το ίδιο το Σύνταγμα μας επιβάλλει να αναζητήσουμε συναινέσεις αν θέλουμε πραγματικά να πετύχουμε τις μεγάλες αλλαγές που χρειάζεται ο καταστατικός μας χάρτης.
Εύχομαι η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης να αποτελέσει μια απάντηση στην τοξικότητα και τη στείρα κομματική περιχαράκωση που διακρίνει το πολιτικό μας σύστημα».