Σε ηλικία 99 ετών έφυγε από τη ζωή τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2026 η ιστορικός και πανεπιστημιακή καθηγήτρια Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, μία από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής και διεθνούς επιστημονικής κοινότητας, με τεράστιο έργο στη βυζαντινολογία και μακρά παρουσία στον δημόσιο λόγο.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης στην ιστορία των 700 χρόνων του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, αλλά και η πρώτη γυναίκα παγκοσμίως που ανέλαβε αντίστοιχη θέση σε διεθνώς αναγνωρισμένο πανεπιστήμιο. Η ακαδημαϊκή της διαδρομή συνδέθηκε άρρηκτα με τη μελέτη του Βυζαντίου, με κορυφαίο σταθμό τη μελέτη της για το Βυζάντιο και τη θάλασσα, που εκδόθηκε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις της Γαλλίας.
Γεννήθηκε στην Αθήνα από Μικρασιάτες γονείς, αποφοίτησε από το Δ΄ Γυμνάσιο Αθηνών και σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ. Κατά την Κατοχή εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ και συμμετείχε ενεργά στην Αντίσταση. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 εργάστηκε ως ερευνήτρια στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, πριν εγκατασταθεί το 1953 στο Παρίσι για να συνεχίσει τις σπουδές της.
Δύο χρόνια μετά την άφιξή της στη Γαλλία διορίστηκε στο CNRS, το 1964 έγινε διευθύντρια σπουδών και το 1967 καθηγήτρια στη Σορβόννη. Διετέλεσε διευθύντρια του Κέντρου Ιστορίας και Πολιτισμού του Βυζαντίου και της Χριστιανικής Αρχαιολογίας, αντιπρύτανις και, το 1976, πρύτανις στο Πανεπιστήμιο Paris I. Εκεί γνώρισε και τον σύζυγό της, Ζακ Αρβελέρ, με τον οποίο απέκτησαν μία κόρη.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ κατείχε πλήθος σημαντικών θέσεων: υπήρξε πρόεδρος της Επιτροπής Ηθικής του CNRS, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, επίτιμη πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Βυζαντινών Σπουδών, πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Θεάτρου, πρύτανις της Ακαδημίας και καγκελάριος των Πανεπιστημίων των Παρισίων, πρόεδρος του Κέντρου Georges Pompidou-Beaubourg και του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου στο Παρίσι, μεταξύ πολλών άλλων.
Η διεθνής αναγνώρισή της αποτυπώθηκε και στις πολυάριθμες τιμητικές διακρίσεις που έλαβε. Μεταξύ άλλων, τιμήθηκε από τη Γαλλική Δημοκρατία με τον Μεγαλόσταυρο του Εθνικού Τάγματος της Τιμής, ήταν επίτιμη διδάκτωρ σε πανεπιστήμια όπως το Χάρβαρντ, το Λονδίνο, η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και πολλά ακόμη, ενώ υπήρξε τιμητικό μέλος ακαδημιών σε όλη την Ευρώπη.
Παρέμεινε ενεργή στον δημόσιο διάλογο μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής της, με παρεμβάσεις για την παιδεία, τον πολιτισμό και τα μεγάλα ζητήματα της χώρας. Συμμετείχε στην Επιτροπή «Ελλάδα 2021» για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση και είχε εκφράσει δημόσια πολιτικές θέσεις σε κρίσιμες στιγμές, όπως στο δημοψήφισμα του 2015.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ θεωρείται μία από τις κορυφαίες μορφές της βυζαντινής ιστοριογραφίας διεθνώς, με δεκάδες βιβλία, μελέτες, διαλέξεις και ομιλίες σε όλο τον κόσμο, αφήνοντας πίσω της ένα έργο που θα συνεχίσει να αποτελεί σημείο αναφοράς για την επιστημονική κοινότητα.