Από σήμερα, 1η Ιανουαρίου 2026, τίθεται σε ισχύ το νέο πειθαρχικό δίκαιο στο Δημόσιο, εισάγοντας αυστηρότερο και αναμορφωμένο πλαίσιο ευθυνών και κυρώσεων για τους δημοσίους υπαλλήλους. Με τον ν. 5225/25 επαναχαράσσονται τα όρια της υπηρεσιακής ευθύνης, διευρύνεται ο κατάλογος των πειθαρχικών παραπτωμάτων και αυστηροποιούνται οι ποινές, φτάνοντας –σε συγκεκριμένες περιπτώσεις– έως και την οριστική παύση.
Τι αλλάζει στα πειθαρχικά παραπτώματα
Στον κατάλογο των παραπτωμάτων προστίθενται νέα και κωδικοποιούνται άλλα που προβλέπονταν από ειδικούς νόμους. Ενδεικτικά, ως πειθαρχικά παραπτώματα λογίζονται πλέον η παράλειψη δήλωσης κωλύματος συμφέροντος, η εκδήλωση κάθε μορφής βίας ή παρενόχλησης στην εργασία, η παράλειψη ή καθυστέρηση έκδοσης διαπιστωτικής πράξης έκπτωσης από την υπηρεσία, καθώς και η συμμετοχή σε εταιρείες ή η άσκηση έργων ασυμβίβαστων με την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου.
Ως διακριτό πειθαρχικό παράπτωμα θεσπίζεται και η άρνηση συμμετοχής στη διαδικασία αξιολόγησης, είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος. Η πρώτη άρνηση τιμωρείται με πρόστιμο ίσο με τις αποδοχές δύο μηνών, ενώ η άρνηση για δύο συνεχόμενες αξιολογικές περιόδους επισύρει την ποινή της οριστικής παύσης.
Ποιοι υπάγονται στο νέο καθεστώς
Οι διατάξεις που εισηγήθηκαν ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος και η υφυπουργός Βιβή Χαραλαμπογιάννη αφορούν τους υπαλλήλους του Δημοσίου, των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.
Για τους δημοτικούς υπαλλήλους προβλέπονται ειδικά παραπτώματα, όπως η άρνηση χρήσης των μέσων ατομικής προστασίας που χορηγεί η υπηρεσία και η μη προσέλευση στον προληπτικό ιατρικό έλεγχο. Παράλληλα, σοβαρή παράβαση καθήκοντος για τα αρμόδια όργανα των δήμων συνιστά η μη παροχή των μέσων αυτών στους δικαιούχους. Για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, ειδικό παράπτωμα αποτελεί η άρνηση να φέρει τη στολή και το διακριτικό σήμα κατά την εργασία.
Νέες ποινές και αυξημένα όρια
Στις ήδη προβλεπόμενες ποινές προστίθενται τρεις νέες: η στέρηση μισθολογικού κλιμακίου από ένα έως πέντε έτη, η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου, κατ’ αναπλήρωση ή με ειδικές διατάξεις, για διάστημα από ένα έως πέντε έτη.
Συνολικά, οι πειθαρχικές ποινές, σε αύξουσα βαρύτητα, περιλαμβάνουν την έγγραφη επίπληξη, πρόστιμο έως τις αποδοχές 12 μηνών, στέρηση ή αφαίρεση μισθολογικών κλιμακίων, στέρηση δικαιώματος προαγωγής ή συμμετοχής σε διαδικασίες επιλογής προϊσταμένου, αφαίρεση καθηκόντων προϊσταμένου, υποβιβασμό έως δύο βαθμούς, προσωρινή παύση από τρεις έως 12 μήνες με πλήρη στέρηση αποδοχών και, τέλος, οριστική παύση.
Με τον ίδιο νόμο αυξάνονται και τα ανώτατα όρια ποινών που μπορούν να επιβάλλουν τα πειθαρχικά όργανα. Ενδεικτικά, το ανώτατο πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει ο υπουργός ως πειθαρχικό όργανο αυξάνεται από τρεις σε πέντε μήνες αποδοχών.
«Πειθαρχική συνδιαλλαγή» και νέο Πειθαρχικό Συμβούλιο
Για πρώτη φορά εισάγεται η «πειθαρχική συνδιαλλαγή», την οποία μπορεί να ζητήσει ο ελεγχόμενος υπάλληλος ώστε, υπό προϋποθέσεις, να τύχει ευνοϊκότερης ποινής. Η δυνατότητα αυτή αφορά παραπτώματα που δεν επισύρουν οριστική παύση και εφόσον δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημία ή αυτή έχει αποκατασταθεί πλήρως.
Από το νέο έτος, τις νέες υποθέσεις αναλαμβάνει το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, αποτελούμενο από 60 δικαστές-μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, που θα λειτουργεί σε τριμελή και πενταμελή κλιμάκια. Ειδικό Πενταμελές Κλιμάκιο θα εξετάζει εξαιρετικά σοβαρές υποθέσεις που προκαλούν το δημόσιο αίσθημα.
Στόχος η επιτάχυνση και η διαφάνεια
Με το νέο σύστημα, η πειθαρχική Δικαιοσύνη αποκτά τυποποιημένη μορφή, ενισχύονται η διαφάνεια και η αντικειμενικότητα και επιταχύνεται η έκδοση αποφάσεων, οι οποίες στο παρελθόν καθυστερούσαν ακόμη και πέντε έτη. Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, εκκρεμούν 3.360 ένορκες διοικητικές εξετάσεις και περισσότερες από 5.900 πειθαρχικές υποθέσεις υπαλλήλων.
Τα πρωτοβάθμια και το δευτεροβάθμιο πειθαρχικό συμβούλιο καταργούνται από τις αρχές του 2027 και υποχρεούνται να ολοκληρώσουν έως τα τέλη του 2026 τις υποθέσεις που εκκρεμούσαν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025.