Νέα θεσμικά και επιχειρησιακά εργαλεία για την πρόληψη των πλημμυρικών φαινομένων, όπως εκείνα που έπληξαν πρόσφατα την Αττική, εισάγει το νομοσχέδιο του Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή Μάχη», το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση. Στόχος του σχεδίου νόμου είναι η ενίσχυση της πρόληψης και της επιχειρησιακής ετοιμότητας, μέσα από τη συστηματική αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης και των σύγχρονων μετεωρολογικών εργαλείων.
Κεντρική πρόβλεψη του νομοσχεδίου αποτελεί η σύσταση Υποεπιτροπής Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, καθώς και η ίδρυση Μονάδας Επιχειρησιακής Μετεωρολογίας (Unit7-METEO) στο Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ). Μέσω των δύο αυτών δομών επιχειρείται η μετάβαση από την απλή πρόγνωση καιρού σε μια ολοκληρωμένη εκτίμηση κινδύνου με άμεση επιχειρησιακή αξιοποίηση.
Συνεχής εκτίμηση πλημμυρικού κινδύνου με επιστημονικά κριτήρια
Η Υποεπιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου θα στελεχώνεται από εξειδικευμένους επιστήμονες, μεταξύ των οποίων υδρολόγοι και ειδικοί στη διαχείριση φυσικών κινδύνων. Έργο της θα είναι η διαρκής αξιολόγηση του πλημμυρικού κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο τα μετεωρολογικά δεδομένα, αλλά και παραμέτρους όπως η ευαλωτότητα κάθε περιοχής, ο κορεσμός του εδάφους, η συμπεριφορά των ρεμάτων και οι τοπικές υποδομές.
Η Υποεπιτροπή θα λειτουργεί εντός της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου και θα αποτιμά επιστημονικά τον βαθμό επικινδυνότητας σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, παρέχοντας τεκμηριωμένη υποστήριξη στη λήψη προληπτικών μέτρων πριν από την εκδήλωση έντονων φαινομένων.
Επιχειρησιακή μετεωρολογία σε 24ωρη βάση
Παράλληλα, η ίδρυση της Unit7-METEO στο ΕΣΚΕΔΙΚ φιλοδοξεί να καλύψει ένα κρίσιμο επιχειρησιακό κενό. Σύμφωνα με πηγές της Πολιτικής Προστασίας, η νέα μονάδα θα παρέχει εξειδικευμένες μετεωρολογικές αναλύσεις και προβλέψεις επιχειρησιακού χαρακτήρα σε εικοσιτετράωρη βάση, ενισχύοντας τον προληπτικό σχεδιασμό, την ετοιμότητα και τη λήψη αποφάσεων τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια έντονων καιρικών φαινομένων.
Η λειτουργία της Unit7-METEO θα είναι συμπληρωματική προς την επιστημονική εκτίμηση του πλημμυρικού κινδύνου και αναμένεται να συμβάλει στη βελτίωση της ακρίβειας των έγκαιρων προειδοποιήσεων, όπως τα μηνύματα του 112. Στην πράξη, η απλή πρόγνωση βροχόπτωσης θα συνοδεύεται από εκτιμήσεις για τον χρόνο εκδήλωσης, τη γεωγραφική κατανομή, την ένταση των φαινομένων και τις πιθανές επιπτώσεις σε περιοχές αυξημένης επικινδυνότητας.
Υποχρεωτικά τοπικά σχέδια και ρόλος της Αυτοδιοίκησης
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στα υποχρεωτικά τοπικά ειδικά σχέδια πρόληψης πλημμυρικού κινδύνου, τα οποία θα κληθούν να καταρτίσουν δήμοι και Περιφέρειες. Μέσω του νέου πλαισίου, η Τοπική Αυτοδιοίκηση καλείται να χαρτογραφήσει συστηματικά τις περιοχές αυξημένης τρωτότητας, να καθορίσει προτεραιότητες παρεμβάσεων και να ενσωματώσει την πρόληψη πλημμυρών στον επιχειρησιακό σχεδιασμό και στην καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών της.
Το νομοσχέδιο, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές διοικητικές και τεχνικές δυνατότητες των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, προβλέπει μεταβατική περίοδο με σαφή χρονοδιαγράμματα για την εκπόνηση των νέων σχεδίων, καθώς και επιστημονική και διοικητική υποστήριξη από το κεντρικό κράτος, ώστε η εφαρμογή να είναι σταδιακή και λειτουργική.
Στήριξη σε νησιωτικούς και ορεινούς Δήμους
Ειδική πρόβλεψη περιλαμβάνεται για τους μικρούς νησιωτικούς και ορεινούς Δήμους, οι οποίοι παρουσιάζουν αυξημένη έκθεση σε πλημμυρικούς κινδύνους, αλλά συχνά στερούνται επαρκών πόρων. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, προβλέπονται στοχευμένες ενέργειες υποστήριξης για την κατάρτιση και υλοποίηση των Ειδικών Σχεδίων Πρόληψης Πλημμυρικού Κινδύνου, με τη σχετική δράση να εντάσσεται στον ετήσιο προγραμματισμό του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.