Δύο νέα ισχυρά εργαλεία για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που βρέθηκαν ή κινδυνεύουν να βρεθούν σε οικονομικό αδιέξοδο ενεργοποιεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, δίνοντας έμφαση τόσο στη «δεύτερη ευκαιρία» όσο και στην πρόληψη της υπερχρέωσης.
Οι ρυθμίσεις περιλαμβάνονται στα άρθρα 177-179 του νομοσχεδίου για τα Ιδρύματα και τις Σχολάζουσες Κληρονομιές, το οποίο ψηφίστηκε την περασμένη εβδομάδα και τίθεται σε ισχύ από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται πλήρης απαλλαγή από ποινικές διώξεις για όσους προσφεύγουν στην πτώχευση, αλλά και επιδότηση επαγγελματιών με voucher για εξειδικευμένη υποστήριξη, ώστε να αντιμετωπίζουν εγκαίρως τα πρώτα σημάδια οικονομικής κατάρρευσης.
Τέλος στην «ομηρία» των χρεών
Η σημαντικότερη καινοτομία αφορά την πλήρη απαλλαγή από ποινικές διώξεις για οφειλέτες που επιλέγουν τη λύση της πτώχευσης. Με τη νέα διάταξη, η οποία προστίθεται ως άρθρο 198Α στον ν. 4738/2020, αλλάζει ριζικά το πλαίσιο για επιχειρηματίες και πολίτες που κατέρρευσαν οικονομικά.
Από τη στιγμή που εκδίδεται η δικαστική απόφαση πτώχευσης ή καταχωρείται ο οφειλέτης στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας, παύει αυτομάτως κάθε ποινική δίωξη για χρέη προς την εφορία και τον ΕΦΚΑ. Η ρύθμιση καλύπτει τόσο την μη καταβολή οφειλών προς το Δημόσιο όσο και τις καθυστερήσεις εισφορών προς τους ασφαλιστικούς οργανισμούς.
Το καθοριστικό στοιχείο είναι ότι, εφόσον ολοκληρωθεί επιτυχώς η διαδικασία της πτώχευσης και ο οφειλέτης απαλλαγεί νόμιμα από τα χρέη του – συνήθως μετά από ένα έως τρία έτη – το αξιόποινο εξαλείφεται οριστικά και διαγράφεται από το ποινικό μητρώο.
Όπως τόνισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά τη συζήτηση του νόμου στη Βουλή, «το κράτος επιλέγει να μην ποινικοποιεί την οικονομική δυσκολία», δίνοντας ουσιαστικά μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία σε όσους απέτυχαν οικονομικά.
Πρόληψη της υπερχρέωσης με πρόγραμμα voucher
Το δεύτερο σκέλος των παρεμβάσεων εισάγει, για πρώτη φορά, ένα οργανωμένο σύστημα πρόληψης της οικονομικής κατάρρευσης των επιχειρήσεων. Μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και της Κοινωνίας της Πληροφορίας, το κράτος θα χορηγεί δωρεάν voucher σε επαγγελματίες που απειλούνται ή βρίσκονται σε κίνδυνο αφερεγγυότητας.
Τα voucher θα καλύπτουν το κόστος εξειδικευμένης υποστήριξης από πιστοποιημένους συμβούλους, στο πλαίσιο του «Μηχανισμού Έγκαιρης Προειδοποίησης». Το σύστημα θα παρακολουθεί οικονομικούς δείκτες και, όταν εντοπίζονται πρόδρομα σημάδια κινδύνου, ο επαγγελματίας θα μπορεί να υποβάλει αίτηση μέσω ειδικής πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται μόνο σε οικονομικές ή νομικές συμβουλές. Για πρώτη φορά, προβλέπεται και κάλυψη υπηρεσιών ψυχολογικής υποστήριξης, mentoring και ενδυνάμωσης, αναγνωρίζοντας το βαρύ ψυχολογικό φορτίο που συνοδεύει την υπερχρέωση.
Στόχος είναι μια ολιστική στήριξη του επιχειρηματία, ώστε να καταρτίσει ένα βιώσιμο σχέδιο διάσωσης και ανάκαμψης, αλλά και να διαθέτει τα ψυχικά αποθέματα για να το εφαρμόσει χωρίς να εκτροχιαστεί από τις υποχρεώσεις του.
Ρυθμίσεις για ευάλωτους οφειλέτες
Ο νέος νόμος περιλαμβάνει και τεχνικές διατάξεις που αφορούν ευάλωτους οφειλέτες οι οποίοι λαμβάνουν κρατική συνεισφορά για την κύρια κατοικία τους. Σύμφωνα με το άρθρο 179, αν ένας δικαιούχος επιδόματος ενταχθεί στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών και υπογράψει νέα σύμβαση που διασώζει την κατοικία του, η προηγούμενη κρατική επιδότηση διακόπτεται αυτομάτως.
Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στην αποφυγή διπλής επιδότησης και προστατεύει τον οφειλέτη από το ενδεχόμενο να κληθεί στο μέλλον να επιστρέψει ποσά που έλαβε αχρεωστήτως, καθώς ο αρχικός λόγος χορήγησης της επιδότησης παύει να υφίσταται.