Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στην αγορά εργασίας, καθώς χιλιάδες είναι οι συνταξιούχοι που συνεχίζουν να δουλεύουν, προκειμένου να εξασφαλίσουν μεγαλύτερο εισόδημα.
Αντώνης Κατωπόδης
Εργατολόγοι τονίζουν ότι η νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης έχει αλλάξει άρδην το τοπίο, καθώς η εργασία μετά τη σύνταξη, ήταν λίγο έως πολύ απαγορευμένη ζώνη.
Κοινό μυστικό ήταν άλλωστε πως ο συνταξιούχος που εργαζόταν, έβλεπε τη σύνταξή του να μειώνεται αισθητά, με αποτέλεσμα, το όποιο επιπλέον εισόδημα έβγαζε, να το «τρώει» η εφορία.
Το νέο περιβάλλον είναι διαφορετικό, καθώς οι συνταξιούχοι μπορούν να εργάζονται νόμιμα, χωρίς κανένα «κούρεμα» στη σύνταξή τους, είτε αυτή είναι κύρια, είτε επικουρική.
Σύμφωνα με το παλαιό καθεστώς, η περικοπή έφτανε έως και το 30% στη σύνταξη, γεγονός που καθιστούσε αποτρεπτική, κάθε νόμιμη μορφή απασχόλησης, με αποτέλεσμα η αμοιβή να γίνεται με «μαύρα» χρήματα.
Με βάση τα νέα δεδομένα, κάθε συνταξιούχος, μπορεί να εργάζεται, είτε full είτε part time χωρίς:
- περιορισμό ωρών,
- ανώτατο όριο εισοδήματος,
- μείωση της σύνταξης.
Αυτό σημαίνει ότι για κάθε συνταξιούχο που είναι και εργαζόμενος, η σύνταξη συνεχίζει να πληρώνεται από το κράτος στο 100%, ανεξάρτητα από το ύψος του μισθού ή τη διάρκεια της απασχόλησης.
Στελέχη του ΕΦΚΑ, ναι μεν τονίζουν ότι έχουν βελτιωθεί τα δεδομένα για τους συνταξιούχους που θέλουν να εργάζονται, σημειώνουν όμως ότι πρέπει να τηρείται η νομιμότητα. Όπως εξηγούν, βασική προϋπόθεση που δεν σηκώνει καμία εξαίρεση, είναι η εργασία να δηλώνεται πριν ξεκινήσει στον e-EΦKA, ώστε να γεμίζουν τα ταμεία του Οργανισμού.
Καθαρό εισόδημα
Σύμφωνα με εργατολόγους, η δήλωση γίνεται ηλεκτρονικά και είναι υποχρεωτική ακόμα κι αν πρόκειται για λίγες ώρες την εβδομάδα ή περιστασιακή απασχόληση. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι οι ασφαλιστικές εισφορές που αντιστοιχούν στη μισθωτή εργασία πρέπει να καταβάλλονται κανονικά, όπως σε κάθε εργαζόμενο.
Στην ουσία δηλαδή, οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι δεν χάνουν τίποτα από τη σύνταξη τους και το κυριότερο μπαίνει οριστικά τέλος στον μύθο ότι ο συνταξιούχος που δουλεύει φορολογείται διπλά.
Ο συνταξιούχος που εργάζεται με μερική απασχόληση, καταβάλει τις εισφορές επί του μισθού του, δεν έχει άλλη κράτηση στη σύνταξή του και αμείβεται κανονικά από τον εργοδότη όπως κάθε άλλος εργαζόμενος.
Με βάση αυτό ως δεδομένο, ο μισθός που λαμβάνει από την εργασία του είναι καθαρό εισόδημα, το οποίο προστίθεται στη σύνταξη και δίνει τη δυνατότητα στον συνταξιούχο να απολαύσει μια καλύτερη ζωή.
Κοστίζουν ακριβά
Όσοι ακολουθούν μεθόδους του παρελθόντος, όπως να δουλεύουν με «μαύρα», θα πρέπει να ξέρουν ότι μπορεί να πληρώσουν ακριβά αυτή την επιλογή τους, εάν «συλληφθούν» από την επιθεώρηση εργασίας.
Το… λάθος για παράδειγμα της αδήλωτης εργασίας, έχει αυστηρές κυρώσεις, που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων αναδρομικές χρεώσεις και επιστροφή ποσών σύνταξης.
Επίσης, η μερική απασχόληση αν δεν δηλώνεται σωστά στο σύστημα «Εργάνη» έχει δηλαδή λάθη ή παραλείψεις δημιουργούν προβλήματα και στον συνταξιούχο και στον εργοδότη.
Ποιους συμφέρει
Ουδείς ασφαλώς αμφισβητεί ότι είναι πρόβλημα για έναν συνταξιούχο να συνεχίζει να εργάζεται, αλλά οι ανάγκες της ζωής είναι πολλές φορές τέτοιες, που την καθιστούν αναγκαία. Υπάρχουν για παράδειγμα συνταξιούχοι άνω των 65 ετών που αδυνατούν να ζήσουν μόνο με τη σύνταξή τους και υποχρεωτικά πρέπει να στραφούν στην εργασία για να αυξήσουν το εισόδημά τους.
Ειδικά γι’ αυτούς που λαμβάνουν χαμηλή σύνταξη, η επιστροφή στην εργασία είναι μονόδρομος, ιδίως εάν αναλογιστεί κανείς ότι η ακρίβεια είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά.
Ερωτήσεις – απαντήσεις
Με δεδομένο ότι το ενδιαφέρον είναι τεράστιο, ας δούμε αναλυτικά οκτώ κρίσιμες ερωτήσεις-απαντήσεις για το θέμα της απασχόλησης των συνταξιούχων.
Τι πρέπει να κάνει ο απασχολούμενος συνταξιούχος; Το πρώτο και βασικό είναι να υποβάλει σχετική δήλωση στην ιστοσελίδα του e-ΕΦΚΑ (https://www.efka.gov.gr/dilosi-erg-synt.php). Η είσοδος στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα πραγματοποιείται με τη χρήση των κωδικών taxisnet ή με τη χρήση των συστημάτων ηλεκτρονικής τραπεζικής (e-banking). Στην πλατφόρμα δηλώνεται τόσο η ανάληψη της απασχόλησης, όσο και η συνδρομή προϋποθέσεων για την εξαίρεση από την καταβολή πόρου υπέρ e-ΕΦΚΑ ή και από την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών.
Ποιοι πρέπει να εισέλθουν στην πλατφόρμα; Πρέπει να εισέλθουν:
(α) συνταξιούχοι του e-ΕΦΚΑ, οι οποίοι ξεκίνησαν να εργάζονται οποτεδήποτε πριν την έναρξη ισχύος της απόφασης και συνεχίζουν απασχολούνται μέχρι σήμερα.
(β) συνταξιούχοι του e-ΕΦΚΑ, οι οποίοι ξεκίνησαν να εργάζονται από 01.01.2024, ακόμη και εάν ήδη έχουν διακόψει την απασχόλησή τους
(γ) όσοι έχουν υποβάλλει ή υποβάλλουν εφεξής αίτηση συνταξιοδότησης και συνεχίζουν χωρίς διακοπή την απασχόλησή τους
(δ) όσοι υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης και αναλαμβάνουν εργασία μετά την υποβολή της αυτής.
Η υποχρέωση δήλωσης ισχύει για όλους τους εξ ιδίου δικαιώματος συνταξιούχους λόγω γήρατος, λόγω αναπηρίας (από κοινή νόσο, εργατικό ατύχημα, ατύχημα εκτός εργασίας, επαγγελματική νόσο), γήρατος λόγω αναπηρίας του ν. 612/1977 (Α’ 164) και των νόμων που παραπέμπουν σε αυτόν, ή του τρίτου εδαφίου της περ. α’ της παρ. 1 των άρθρων 1 και 26 του π.δ. 169/2007 (Α’ 210)), ενώ δεν ισχύει για συνταξιούχους λόγω θανάτου.
Όσα πρόσωπα έχουν δηλώσει την έναρξη της απασχόλησής τους στο φορέα με άλλο τρόπο (π.χ. υποβολή χειρόγραφης αίτησης στο τοπικό υποκατάστημα του ΕΦΚΑ) οφείλουν να επαναλάβουν τη σχετική δήλωση ψηφιακά στην πλατφόρμα.
Ποια είναι η προθεσμία δήλωσης; Πρέπει να υποβληθεί μέχρι την τελευταία μέρα του μήνα ανάληψης της απασχόλησης ή μέχρι την τελευταία μέρα του μήνα υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης (για όσους συνεχίζουν χωρίς διακοπή την απασχόλησή τους).
Τι περιλαμβάνει η δήλωση; Στην ηλεκτρονική υπηρεσία δηλώνονται: η ημερομηνία έναρξης της απασχόλησης ως συνταξιούχος, ο τύπος της σύνταξης ή η υποβολή αίτησης για συνταξιοδότηση και η κατηγορία απασχόλησης. Πολύ σημαντική είναι η δήλωση τυχόν συνδρομής των προϋποθέσεων για εξαίρεση από την υποχρέωση καταβολής πόρου υπέρ e-ΕΦΚΑ. Η εξαίρεση αφορά τα άτομα με ψυχική αναπηρία, όσους λαμβάνουν το εξωιδρυματικό επίδομα, τους πολύτεκνους, των οποίων το ένα τουλάχιστον των τέκνων είναι ανήλικο ή σπουδάζει σε ανώτερες ή ανώτατες σχολές και έως τη συμπλήρωση του 24ου έτους της ηλικίας του ή είναι ανίκανο για κάθε βιοποριστική εργασία.
Τι προβλέπεται σε περίπτωση παράλειψης της δήλωσης για την έναρξη της απασχόλησης; Παράλειψη της δήλωσης για την έναρξη της απασχόλησης επιφέρει χρηματική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις. Η παράλειψη της δήλωσης διαπιστώνεται είτε με διασταύρωση των στοιχείων των ΑΠΔ και του Μητρώου μη-μισθωτών με την ηλεκτρονική πλατφόρμα, είτε από επιτόπιους ελέγχους. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί παράλειψη υποβολής της δήλωσης και μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών ή και πόρου για το διάστημα της απασχόλησης, ο e-ΕΦΚΑ καταλογίζει τις ασφαλιστικές εισφορές και το ποσό του πόρου υπέρ e-ΕΦΚΑ, καθώς και τη χρηματική κύρωση. Το ποσό της οφειλής μπορεί να αποπληρωθεί με παρακράτηση έως 1/4 από την κύρια σύνταξη και με συμψηφισμό από την επικουρική. Άλλως, εισπράττεται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων.
Τι ισχύει για μη μισθωτούς; Σε περίπτωση μη μισθωτών, ελευθέρων επαγγελματιών και αυτοτελώς απασχολουμένων, και αγροτών, πριν ή μετά τη δήλωση στην ηλεκτρονική υπηρεσία απαιτείται και η εγγραφή/επανεγγραφή/μεταβολή στο μητρώο μη μισθωτών.
Τι αλλάζει ως προς το ύψος της σύνταξης; Θα καταβάλλεται εφεξής το σύνολο της σύνταξής τους (κύριας και επικουρικής), με τις παγίως προβλεπόμενες κρατήσεις για ασφαλιστικές εισφορές (ενώ μέχρι τώρα επιβαλλόταν παρακράτηση 30%). Αν όμως εργάζονται σε Φορέα Γενικής Κυβέρνησης, η σύνταξη αναστέλλεται έως το 62ο έτος τους.
Ποιο είναι το ύψος του πόρου υπέρ e-ΕΦΚΑ; Στους απασχολούμενους συνταξιούχους , επιβάλλεται πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ, ο οποίος έχει ως εξής:
α) Μισθωτοί: Καταβάλλουν πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ ύψους 7,7% επί των ασφαλιστέων αποδοχών κύριας ασφάλισης για τον κλάδο κύριας ασφάλισης και λοιπών παροχών και ύψους 2,3% επί των ασφαλιστέων αποδοχών επικουρικής ασφάλισης για τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης, ο οποίος βαρύνει αποκλειστικά τον ασφαλισμένο,
β) Μη μισθωτοί (ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοτελώς απασχολούμενοι): Καταβάλλουν πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ ύψους 50% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κατηγορίας κύριας ασφάλισης για τον κλάδο κύριας ασφάλισης και παροχών και σε περίπτωση υπαγωγής και στην επικουρική ασφάλιση, ύψους 40% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κατηγορίας κύριας ασφάλισης για τον Κλάδο κύριας ασφάλισης και λοιπών παροχών και 40% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κατηγορίας επικουρικής ασφάλισης για τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης,
γ) Οι αγρότες: Καταβάλλουν πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ ύψους 50% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κατηγορίας κύριας ασφάλισης για τον κλάδο κύριας ασφάλισης και παροχών και σε περίπτωση υπαγωγής και στην επικουρική ασφάλιση, ύψους 40% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κατηγορίας κύριας ασφάλισης για τον κλάδο κύριας ασφάλισης και λοιπών παροχών και 40% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κατηγορίας επικουρικής ασφάλισης για τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης,
δ) Οι μισθωτοί μηχανικοί και έμμισθοι δικηγόροι: Καταβάλλουν πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ ύψους 7,7% επί των ασφαλιστέων αποδοχών κύριας ασφάλισης για τον κλάδο κύριας ασφάλισης και λοιπών παροχών και ύψους 40% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κατηγορίας επικουρικής ασφάλισης για τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης, ο οποίος βαρύνει αποκλειστικά τον ασφαλισμένο,
ε) Οι αμειβόμενοι με Παραστατικά Παρεχόμενων Υπηρεσιών (Π.Π.Υ.), Καταβάλλουν πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ ύψους 10% επί της καθαρής αξίας του παραστατικού για τον κλάδο κύριας ασφάλισης και λοιπών παροχών, ο οποίος βαρύνει αποκλειστικά τον ασφαλισμένο,
στ) οι αμειβόμενοι με εργόσημο του π. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ: Καταβάλλουν πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ ύψους 7,7% επί της αναγραφόμενης τιμής του εργοσήμου για τον Κλάδο κύριας ασφάλισης και παροχών και ύψους 2,3% επί της αναγραφόμενης τιμής του εργοσήμου για τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης, ο οποίος βαρύνει αποκλειστικά τον ασφαλισμένο,
ζ) Οι αμειβόμενοι με εργόσημο του π. ΟΓΑ: Καταβάλλουν πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ ύψους 10% επί της αξίας των καταβαλλόμενων αμοιβών, για τον κλάδο κύριας ασφάλισης και λοιπών παροχών, ο οποίος βαρύνει αποκλειστικά τον ασφαλισμένο.
Ειδικά για τους αμειβόμενους με εργόσημο του π. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και του π. ΟΓΑ, το ποσό του πόρου προσδιορίζεται μετά από εκκαθάριση που διενεργείται σε ετήσια βάση.