Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις αποτελούν αναμφίβολα μία από τις σημαντικότερες δοκιμασίες στη ζωή ενός νέου ανθρώπου. Είναι μια περίοδος έντονης προσπάθειας, προσδοκιών, αγωνίας και συναισθηματικής φόρτισης τόσο για τους μαθητές όσο και για τις οικογένειές τους.
Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι εξετάσεις αυτές δεν καθορίζουν ούτε την αξία ενός ανθρώπου ούτε ολόκληρη την πορεία της ζωής του, καθώς αποτελούν έναν σημαντικό σταθμό, όχι όμως το τέλος ή την αρχή των πάντων.
Λίγες ημέρες πριν από την έναρξη των εξετάσεων, το άγχος κορυφώνεται σχεδόν σε όλους τους υποψηφίους. Πρόκειται για μια απολύτως φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού μπροστά σε μια απαιτητική διαδικασία.
Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανιστεί το άγχος, αλλά να μετατραπεί σε δημιουργική δύναμη και κινητήριο μηχανισμό συγκέντρωσης και εγρήγορσης. Ο μαθητής δεν χρειάζεται να γίνει «άτρωτος» ούτε να πιέζει τον εαυτό του να λειτουργεί σαν μηχανή. Χρειάζεται μέτρο, πρόγραμμα, σωστή ξεκούραση, επαρκή ύπνο και αποφυγή της υπερέντασης. Τα εξαντλητικά ξενύχτια και η αδιάκοπη μελέτη τις τελευταίες ημέρες συνήθως λειτουργούν αρνητικά, αυξάνοντας την ανασφάλεια και μειώνοντας την καθαρότητα σκέψης.
Δεν προδικάζει
Κάθε χρόνο υπάρχουν υποψήφιοι που μετά από ένα απαιτητικό μάθημα αισθάνονται ότι «χάθηκαν όλα». Αυτή είναι μία από τις πιο επικίνδυνες ψυχολογικές παγίδες της εξεταστικής διαδικασίας.
Οι Πανελλαδικές είναι ένας συνολικός αγώνας και όχι μια μεμονωμένη στιγμή. Ένα δύσκολο διαγώνισμα είναι δύσκολο για όλους. Συχνά οι βαθμολογικές αποκλίσεις δεν είναι τόσο μεγάλες όσο φαντάζονται οι μαθητές την ώρα της πίεσης. Πολλές φορές, μάλιστα, η τελική εικόνα διαμορφώνεται από την ψυχραιμία και την επιμονή στα επόμενα μαθήματα.
Το σημαντικότερο είναι ο μαθητής να μη χάσει τη συγκέντρωσή του. Η επόμενη εξέταση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά το συνολικό αποτέλεσμα. Δεν εγκαταλείπουμε τη μάχη πριν καν ολοκληρωθεί.
Η θεωρία
Ένα από τα συνηθέστερα λάθη στην προετοιμασία είναι η υπερβολική ενασχόληση με πολύ δύσκολες ασκήσεις και δυσεπίλυτα θέματα, εις βάρος της ουσιαστικής κατανόησης της θεωρίας.
Η θεωρία, όπως διατυπώνεται μέσα στα σχολικά εγχειρίδια, αποτελεί τον βασικό κορμό της επιτυχίας. Είναι αυτή που εξασφαλίζει πολύτιμες μονάδες, περιορίζει τα λάθη, βοηθά τον μαθητή να κατανοήσει καλύτερα τις απαιτήσεις των θεμάτων και τελικά του επιτρέπει να περάσει το κρίσιμο βαθμολογικό όριο της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής.
Σε μια απαιτητική χρονιά, η σωστή θεωρητική κατάρτιση συχνά είναι εκείνη που ξεχωρίζει τον υποψήφιο που θα διατηρήσει την απόδοσή του μέχρι το τέλος.
Δεν είναι ο μοναδικός δρόμος
Η εποχή στην οποία μία και μοναδική εξέταση καθόριζε ολόκληρο το μέλλον ενός ανθρώπου έχει πλέον αλλάξει. Σήμερα υπάρχουν πολλές και ουσιαστικές εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές.
Εκτός από τα δημόσια πανεπιστήμια, υπάρχουν πλέον ιδιωτικά πανεπιστήμια, κολέγια με αναγνωρισμένα επαγγελματικά δικαιώματα, δημόσιες και ιδιωτικές σχολές ανώτερης επαγγελματικής κατάρτισης, αλλά και δυνατότητες σπουδών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Αυτό σημαίνει ότι κανένα αποτέλεσμα δεν ισοδυναμεί με αδιέξοδο. Για τον λόγο αυτό, δεν πρέπει ποτέ οι Πανελλαδικές να οδηγούν νέους ανθρώπους σε ακραίες σκέψεις, απόγνωση ή επικίνδυνες συμπεριφορές. Η ζωή και η ψυχική υγεία ενός παιδιού έχουν ασύγκριτα μεγαλύτερη αξία από οποιαδήποτε βαθμολογία.
Οι τελευταίες ημέρες
Οι τελευταίες ημέρες πριν από τις εξετάσεις δεν προσφέρονται για «σωτηρία της ύλης». Δεν είναι η στιγμή για να προσπαθήσει ο μαθητής να καλύψει κενά πολλών μηνών μέσα σε λίγες ώρες.
Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι επανάληψη, οργάνωση και επιμονή στα βασικά σημεία της ύλης. Τα σχολικά βιβλία, οι βασικές έννοιες, οι τυπικές ασκήσεις και η καλή γνώση της θεωρίας είναι πολύ πιο σημαντικά από την υπερβολική ενασχόληση με εξεζητημένα θέματα υψηλής δυσκολίας.
Η ψυχραιμία, η σωστή διαχείριση του χρόνου και η σωματική ξεκούραση είναι συχνά εξίσου σημαντικά με τη μελέτη.
Ήμισυ της Επιτυχίας
Ένα μεγάλο ποσοστό λαθών στις εξετάσεις δεν οφείλεται σε έλλειψη γνώσεων αλλά σε βιασύνη και κακή ανάγνωση των εκφωνήσεων.
Ο μαθητής οφείλει να διαβάζει προσεκτικά κάθε ερώτηση, ιδιαίτερα τις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής που συχνά προσφέρουν ασφαλείς και πολύτιμες μονάδες. Είναι σημαντικό να κατανοεί ακριβώς τι ζητείται πριν ξεκινήσει να απαντά.
Παράλληλα, χρειάζεται σωστή διαχείριση χρόνου. Τα τελευταία θέματα είναι συνήθως πιο απαιτητικά και δεν είναι σωστό ο υποψήφιος να εγκλωβιστεί από την αρχή σε αυτά. Ο ψύχραιμος μαθητής αξιοποιεί ολόκληρο το τρίωρο, οργανώνει τον χρόνο του και αφήνει περιθώριο ελέγχου στο τέλος.
Συχνά, ένας ήρεμος και συγκεντρωμένος υποψήφιος αποδίδει καλύτερα από έναν εξαιρετικά διαβασμένο μαθητή που παρασύρεται από υπερβολικό άγχος.
Ο ρόλος των γονέων
Οι γονείς αγωνιούν εύλογα. Η αγωνία αυτή πηγάζει από την αγάπη και το ενδιαφέρον για τα παιδιά τους. Ωστόσο, αυτές τις ημέρες ο μαθητής έχει ανάγκη από ηρεμία, εμπιστοσύνη και σταθερότητα.
Η συνεχής πίεση, οι υπενθυμίσεις και η έντονη αγωνία μεταφέρονται, συχνά ασυνείδητα, στο παιδί και εκλαμβάνονται ως αμφιβολία για τις δυνατότητές του. Αυτό επιβαρύνει ακόμα περισσότερο την ψυχολογία του υποψηφίου.
Ο γονιός οφείλει να λειτουργεί υποστηρικτικά, να ενθαρρύνει και να θυμίζει στο παιδί του ότι η αγάπη και η αποδοχή δεν εξαρτώνται από έναν βαθμό ή μια σχολή.
Μην παρασύρεστε
Μετά από κάθε μάθημα ξεκινά συνήθως ένας ατελείωτος κύκλος συζητήσεων: λύσεις στο διαδίκτυο, φήμες, αναλύσεις, συγκρίσεις έξω από τα εξεταστικά κέντρα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτή η διαδικασία δεν βοηθά σε τίποτα. Αντίθετα, αυξάνει το άγχος, δημιουργεί σύγχυση και αποδιοργανώνει τον μαθητή ενόψει του επόμενου μαθήματος.
Ο σωστός δρόμος είναι η άμεση μεταφορά της προσοχής στον επόμενο στόχο. Ο κάθε μαθητής, αλλά και κάθε γονιός, χρειάζεται να προστατεύσει την ψυχολογία του και να παραμείνει συγκεντρωμένος στη συνέχεια της προσπάθειας.
Η πραγματική αξία
Οι εξετάσεις αξιολογούν συγκεκριμένες γνώσεις και δεξιότητες σε ορισμένα γνωστικά αντικείμενα και σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Δεν μετρούν τον χαρακτήρα, την καλοσύνη, τη δημιουργικότητα, την επιμονή ή τη μελλοντική επαγγελματική και προσωπική πορεία ενός ανθρώπου.
Η κοινωνία χρειάζεται επιστήμονες, αλλά χρειάζεται πάνω απ’ όλα ανθρώπους ισορροπημένους, με αντοχή, προσαρμοστικότητα και ικανότητα να διαχειρίζονται δυσκολίες και προβλήματα.
Η ζωή συνεχίζεται
Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, οι Πανελλαδικές αποτελούν μόνο έναν σταθμό στη ζωή ενός νέου ανθρώπου. Δεν εγκαταλείπουμε την προσπάθεια, δεν μηδενίζουμε τον εαυτό μας και δεν παίρνουμε αποφάσεις μέσα στην απογοήτευση.
Δεν συγκρίνουμε ποτέ τον εαυτό μας με τους άλλους. Κάθε άνθρωπος έχει τη δική του διαδρομή, τις δικές του δυνατότητες και τον δικό του χρόνο εξέλιξης.
Και το σημαντικότερο: εφόσον περάσουμε το βασικό βαθμολογικό όριο, υπάρχουν πλέον επιλογές, λύσεις και αξιόλογες σχολές για κάθε οικονομική δυνατότητα και κάθε εκπαιδευτικό στόχο μέσα στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Οι εξετάσεις τελειώνουν. Η ζωή συνεχίζεται !
ΕΒΕ & Εθνικό Εκπαιδευτικό Αδιέξοδο
Γράφει ο Γιώργος Χατζητέγας , Καθηγητής Φυσικής – Φροντιστής
Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής δεν αποτελεί εν τέλει φίλτρο ποιότητας όπως πίστεψαν όσοι την εισήγαγαν. Αποτελεί έναν μηχανισμό οριζόντιας απόρριψης υποψηφίων, ο οποίος εδώ και πέντε συνεχόμενα χρόνια παράγει τα ίδια τραγικά αποτελέσματα χωρίς καμία ουσιαστική αξιολόγηση από την Πολιτεία. Μας αφήνουν μάλλον αδιάφορους οι συνέπειες ενός μέτρου το οποίο απορρίπτει χιλιάδες νέους από τα Δημόσια Πανεπιστήμια και εγκαταλείπει δεκάδες τμήματα, στο κέντρο και στη περιφέρεια, σε παρακμή.
Το θέμα απουσιάζει από την πολιτική ατζέντα όλων – πλην ελαχίστων – και τα όσα έχουν προταθεί περί της διόρθωσης των κατώτατων συντελεστών, από την πρώτη μάλιστα εφαρμογή του μέτρου, δεν εισακούονται.
Οι Πανελλαδικές δεν είναι Απολυτήριες Εξετάσεις οι οποίες οφείλουν να διαπιστώνουν την ελάχιστη προαπαιτούμενη γνώση αποφοίτησης από το Λύκειο. Είναι διαγωνισμός αξιολογικής κατάταξης. Όταν, όμως, κάθε χρόνο αποκλείεται εκ των προτέρων περίπου το ένα τρίτο των υποψηφίων των Γενικών Λυκείων, τότε οι Πανελλαδικές μετατρέπονται σε εξετάσεις των δύο τρίτων.
Ακόμη και αν εμφανιστεί μια εξαιρετικά φωτισμένη γενιά μαθητών, το σύστημα θα συνεχίσει να απορρίπτει μαζικά υποψηφίους εξαιτίας ενός ακατανόητου τεχνητού φραγμού.
Το αποτέλεσμα είναι αποκαλυπτικό: περισσότερες από 10.000 κενές θέσεις κάθε χρόνο. Και δεν μιλάμε μόνο για περιφερειακά τμήματα. Ακόμη και κεντρικές σχολές εμφανίζουν εικόνα εγκατάλειψης. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση τμημάτων Φυσικής, στα οποία έμειναν κενές σχεδόν το 70% των θέσεων.
Πρόκειται για ένα αναιτιολόγητο παράδοξο: την ίδια στιγμή που το Ελληνικό Δημόσιο χρηματοδοτεί Πανεπιστήμια και υποδομές, οι θέσεις παραμένουν άδειες και οι νέοι ωθούνται εκτός της κρατικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης .
Παράλληλα, η ΕΒΕ προκάλεσε μια πρωτοφανή μετανάστευση υποψηφίων από το δεύτερο και τρίτο επιστημονικό πεδίο προς το τέταρτο, επειδή εκεί οι μέσες επιδόσεις είναι χαμηλότερες και η πρόσβαση ευκολότερη.
Αντί ωστόσο να διορθώσουμε τις στρεβλώσεις του συστήματος , μετακινούμε πλέον ολόκληρα τμήματα μεταξύ επιστημονικών πεδίων, προσπαθώντας να θεραπεύσουμε τις συνέπειες ενός μέτρου το οποίο είναι προφανέστατα λάθος. .
Η Πολιτεία καλώς – και με καθυστέρηση μάλιστα πολλών δεκαετιών – νομιμοποίησε τα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια και απέδωσε επαγγελματικά δικαιώματα τα Κολέγια .Την ίδια στιγμή ωστόσο με το μέτρο του ανόητου βαθμολογικού ορίου της ΕΒΕ , αλλά και η – ελπίζω προσωρινή – απουσία ενός Ακαδημαϊκού Απολυτηρίου , αποδυναμώνει το Δημόσιο Πανεπιστήμιο. Και αυτό αποτελεί ένα Εθνικό Εκπαιδευτικό Αδιέξοδο .
«Να μην σας απογοητεύσω»
Γιάννης Ζαμπέλης , Καθηγητής Μαθηματικών
Λίγες μέρες πριν, στην Ηλιούπολη, δύο δεκαεπτάχρονες ανέβηκαν σε μια ταράτσα. Η μία δεν επέστρεψε. Η άλλη πάλεψε χωρίς να καταφέρει τελικά να επιστρέψει. Δεν θα γράψω για το πώς. Δεν θα γράψω λεπτομέρειες. Θα γράψω για μια φράση που, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, υπήρχε στο σημείωμα: «Δεν θέλω να σας απογοητεύσω».
Αν τη διαβάσεις βιαστικά, μοιάζει αθώα. Είναι όμως η φράση ενός παιδιού που έπαψε να θεωρεί τον εαυτό του αρκετό. Και αυτό οφείλουμε όλοι μας — γονείς, εκπαιδευτικοί, ολόκληρη η κοινωνία — να το κοιτάξουμε κατάματα. Σήμερα .
Κανένα παιδί δεν γεννιέται με τον φόβο μήπως απογοητεύσει. Τον μαθαίνει.
Τον μαθαίνει από τα βλέμματα όταν το διαγώνισμα δεν πήγε καλά. Από τις σιωπές στο τραπέζι. Από το «η κόρη της κυρίας Μαίρης πέρασε στην Ιατρική». Από φράσεις που λέμε αμέριμνα, όταν εμείς είμαστε φοβισμένοι: «τόσα έξοδα κάναμε», «δεν διαβάζεις όπως διάβαζα εγώ», «θα μας ντροπιάσεις». Δεν το κάνουμε με κακή πρόθεση. Το κάνουμε από αγάπη που έχει πάρει τη μορφή φόβου. Όμως ένα παιδί δεν ξεχωρίζει εύκολα το άγχος μας από την αξιολόγησή του. Ακούει: «δεν είμαι αρκετός». Και όσο το ακούει, τόσο πιο δυνατά αρχίζει να το λέει στον εαυτό του μόνο, αργά τη νύχτα.
Όσοι δουλεύουμε σε φροντιστήρια και σχολεία, βλέπουμε τα παιδιά πιο συχνά απ’ ό,τι τα βλέπουν οι ίδιοι οι γονείς τους. Βλέπουμε τα μαύρα μάτια, τα φαγωμένα νύχια, τη χαρά που στέρεψε από τον Φεβρουάριο. Το κορίτσι που λέει «καλά είμαι» με τον τόνο που σημαίνει «αν με ρωτήσεις άλλη μία φορά θα κλάψω».
Αν είσαι μαθητής ή μαθήτρια και διαβάζεις αυτές τις γραμμές νιώθοντας ότι δεν αντέχεις άλλο, σταμάτα για ένα λεπτό. Άσε κάτω το βιβλίο. Πάρε ανάσα.
- Ένας βαθμός δεν είναι μια ταυτότητα.
- Μια σχολή δεν είναι ένας άνθρωπος.
- Καμία επιστήμη, κανένας τίτλος δεν αξίζει όσο η ζωή σου.
- Δεν μπορείς να μας απογοητεύσεις με τίποτα άλλο εκτός από την απουσία σου.
Αν είστε Γονιός πριν ρωτήσετε «πώς πάει το διάβασμα;», ρωτήστε «πώς είσαι;». Και κρατήστε ένα δευτερόλεπτο σιωπή, για να καταλάβει ότι περιμένετε πραγματική απάντηση.
Πείτε τους, με τα δικά σας λόγια: «Δεν με νοιάζει σε ποια σχολή θα μπεις. Με νοιάζεις εσύ. Σε κάθε ενδεχόμενο». Ακόμα κι αν σηκώσει τους ώμους και γκρινιάξει. Θα το ακούσει. Δεν το ξέρει, αλλά θα το θυμάται.
Και κάτι πιο δύσκολο: εξετάστε το δικό σας άγχος. Όταν στο σπίτι οι εξετάσεις γίνονται ζήτημα ζωής και θανάτου, το παιδί δεν χρειάζεται να ακούσει τίποτα … Του φτάνει η δική σας ένταση στο τραπέζι.
Αν είμαστε Δάσκαλοι ο ρόλος μας είναι μεγαλύτερος από την ύλη και οφείλουμε να τον συνειδητοποιήσουμε !