Στον Φορέα της Περιφέρειας περνά ο έλεγχος των λαϊκών αγορών στην Αττική με το νέο πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης, που εγκρίθηκε από την Ολομέλεια της Βουλής.
Αικατερίνη Στάμου
Το νέο πλαίσιο προβλέπει τη δημιουργία λαϊκών αγορών αμιγώς για παραγωγούς στους Δήμους, την ψηφιοποίηση και επιτάχυνση διαδικασιών αδειοδότησης, καθώς και την άρση γραφειοκρατικών εμποδίων. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών, καθώς η διαχείριση των λαϊκών αγορών συγκεντρώνεται πλέον σε έναν κεντρικό φορέα.
Μιλώντας στον «ΧΤΥΠΟ», ο επί πολλά χρόνια διευθυντής του Φορέα Λειτουργίας Λαϊκών Αγορών Περιφέρειας Αττικής και νυν σύμβουλος του Περιφερειάρχη Νίκου Χαρδαλιά σε θέματα λαϊκών αγορών, Χάρης Πασβαντίδης, χαρακτηρίζει «εξαιρετικά σημαντική» τη μεταφορά αρμοδιοτήτων στον Φορέα Λειτουργίας Λαϊκών Αγορών Αττικής, σημειώνοντας ότι πρόκειται για πάγιο αίτημα του Φορέα από το 2023.
Διενέξεις για τη χωροθέτηση στους Δήμους – την τελική απόφαση παίρνει πλέον ο Φορέας
Όπως εξηγεί, με το νέο πλαίσιο η αρμοδιότητα για την ίδρυση, κατάργηση, χωροθέτηση και μετακίνηση των λαϊκών αγορών μεταφέρεται από την Περιφέρεια στον Φορέα. «Σε πολλούς Δήμους υπάρχουν διενέξεις με τους δημάρχους για τους δρόμους όπου θα λειτουργούν οι αγορές. Συχνά οι Δήμοι επιθυμούν τη μεταφορά τους σε λιγότερο εμπορικά σημεία, επειδή προκαλούν μικρότερη όχληση στους δημότες, όμως αυτά τα σημεία δεν εξυπηρετούν τους πωλητές», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μέχρι σήμερα την τελική απόφαση σε τέτοιες περιπτώσεις λάμβανε ο αρμόδιος χωρικός Αντιπεριφερειάρχης, ενώ πλέον η απόφαση θα περνά από το Διοικητικό Συμβούλιο του Φορέα – που γνωρίζει τα αιτήματα των πωλητών. Ο κ. Πασβαντίδης υπογραμμίζει, πάντως, ότι η Περιφέρεια Αττικής «δεν στάθηκε εμπόδιο» στη ρύθμιση, παρότι χάνει αρμοδιότητα, καθώς, όπως σημειώνει, ο Περιφερειάρχης Νίκος Χαρδαλιάς θεώρησε ότι η συγκεκριμένη αρμοδιότητα πρέπει να βρίσκεται στον Φορέα.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στις λαϊκές αγορές αποκλειστικά για παραγωγούς, επισημαίνοντας ότι η σχετική αρμοδιότητα μεταφέρεται επίσης στον Φορέα. Όπως τονίζει, η αρχική εξαγγελία για ίδρυση τέτοιων αγορών από τους Δήμους είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στον χώρο των λαϊκών, καθώς υπήρχε φόβος ότι θα έπληττε τις ήδη υπάρχουσες αγορές. «Το κύμα διαμαρτυρίας είχε αποτέλεσμα. Ο υπουργός δεν απέσυρε τη ρύθμιση, αλλά μετέφερε την αρμοδιότητα στον Φορέα», σημειώνει.
«Tο νέο πλαίσιο δίνει ρόλο και στα Σωματεία»
Ο ίδιος αποδίδει την εξέλιξη αυτή στην κοινή στάση του κλάδου. «Η επιτυχία ήρθε γιατί υπήρξε ενότητα και κοινή γραμμή από την Περιφέρεια, τον Φορέα, τη Συνομοσπονδία, τις Ομοσπονδίες, τα Σωματεία και πρόσωπα με επιρροή στην κυβέρνηση», αναφέρει, προσθέτοντας ότι ρόλο έπαιξε και η κινητοποίηση των πωλητών.
Σε ό,τι αφορά την είσοδο νέων πωλητών στις λαϊκές αγορές, ο κ. Πασβαντίδης επισημαίνει ότι το νέο πλαίσιο δίνει ρόλο και στα Σωματεία, τα οποία θα πρέπει να προχωρήσουν σε προπαρασκευαστικές ενέργειες, όπως η διαγράμμιση των αγορών, η καταγραφή των πωλητών και η συγκέντρωση αιτημάτων για βελτίωση θέσης. Στόχος είναι να καταγραφούν οι πραγματικά κενές θέσεις, ώστε να προκηρυχθούν και να μπει «νέο αίμα» στις αγορές.
Παράλληλα, σημειώνει ότι η νέα νομοθεσία περιλαμβάνει και άλλες κρίσιμες ρυθμίσεις, όπως τη δυνατότητα μετατροπής παραγωγικής άδειας σε επαγγελματική, τη θεσμοθέτηση των λεγόμενων «κορμών» των λαϊκών αγορών, τις μετακινήσεις πωλητών εντός του ίδιου κορμού, την αλλαγή στο καθεστώς αναπλήρωσης πωλητών, την ψηφιοποίηση των αδειών και την κατάργηση της διαρκούς ανανέωσής τους μετά την πλήρη λειτουργία του συστήματος Open Market.
Τέλος, αναφέρεται στη ρύθμιση που επιτρέπει σε παραγωγό, σε περίπτωση φυσικής καταστροφής, να προμηθεύεται έως και το 50% των δηλωμένων ποσοτήτων του από άλλο παραγωγό της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας. Όπως σημειώνει, η αιτιολογία του υπουργείου είναι η προστασία του εισοδήματος του παραγωγού, αν και η διάταξη έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στον χώρο των λαϊκών αγορών.
Ολική μεταρρύθμιση
Το σχέδιο νόμου εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία με την Αντιπολίτευση να στέκεται σύσσωμη στην κριτική της στον μεγάλο αριθμό άρθρων – που αγγίζουν τα 252. Υπέρ του σχεδίου νόμου δήλωσε, επί της αρχής η Νέα Δημοκρατία, ενώ, καταψήφισαν ΚΚΕ, Νέα Αριστερά και Πλεύση Ελευθερίας. Επιφύλαξη, για την τελική τους στάση στην ολομέλεια, είχαν δηλώσει τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Ο υφυπουργός Ανάπτυξης, Λάζαρος Τσαβδαρίδης, από την πλευρά του, αναφέρθηκε στο γεγονός ότι μεγάλα νομοσχέδια ψηφίστηκαν και από τις προηγούμενες κυβερνήσεις, ενώ, τόνισε ότι οι επαγγελματίες και οι παραγωγοί, αναγνωρίζουν τη θετική επίδραση της ρύθμισης.
Όπως εξήγησε ο Υπουργός: «Τα τελευταία χρόνια δεν είχε δοθεί καμία νέα άδεια σε λαϊκές αγορές της Αττικής. Αυτό αλλάζει».
Ωστόσο, οι ρυθμίσεις για τις λαϊκές αγορές αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης μεταρρύθμισης για την προστασία και ενίσχυση των καταναλωτών και των ελληνικών προϊόντων. «Καταγράφουμε, αναδεικνύουμε και προστατεύουμε τα ελληνικά προϊόντα και τις γεωγραφικές ενδείξεις. Οποιοδήποτε προϊόν έχει τοπική προέλευση, θα πιστοποιείται από τον οργανισμό βιομηχανικής ιδιοκτησίας», τόνισε ο Υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, μιλώντας στην εκπομπή «Συνδέσεις» αναφορικά με τα χειροτεχνήματα και τα βιομηχανικά προϊόντα.
Επιπλέον, δημιουργείται η ηλεκτρονική πλατφόρμα MyKataggelies, μέσω τις οποίας ο κάθε πολίτης θα μπορεί να υποβάλει καταγγελίες για παραβάσεις της νομοθεσίας που διέπει την προστασία του καταναλωτή και τη λειτουργία της αγοράς. Καθίσταται, ακόμη, υποχρεωτική η σήμανση σε προϊόντα που μειώνεται η ποσότητά τους χωρίς αντίστοιχη μείωση της τιμής.
Τι αλλάζει με μία ματιά
-
Δημιουργία/ενίσχυση του θεσμού της «λαϊκής αγοράς παραγωγών»
Το νομοσχέδιο προσθέτει τις λαϊκές αγορές παραγωγών στις οργανωμένες υπαίθριες αγορές και προβλέπει αγορές αποκλειστικά για κατόχους άδειας παραγωγού πωλητή. Με αυτόν τρόπο ενισχύεται η απευθείας σχέση παραγωγού – καταναλωτή, χωρίς μεσάζοντες πωλητές.
Παράλληλα, απλουστεύεται η διαδικασία χορήγησης άδειας σε παραγωγούς (εντός 5 ημερών και ελάχιστα δικαιολογητικά), με την πρόβλεψη ηλεκτρονικής κλήρωσης. Ακόμη, εισάγεται υποχρέωση απόδοσης εποχικών θέσεων για τους παραγωγούς σε κάθε λαϊκή αγορά, ενώ, σε περίπτωση παράλειψης κοινοποίησης των κενών θέσεων και ανάρτησης της προκήρυξης από τις αρμόδιες αρχές προβλέπονται σημαντικές κυρώσεις.
Την ίδια στιγμή, θεσπίζεται θεσμικό πλαίσιο για τη διασφάλιση του εισοδήματος των παραγωγών σε περίπτωση φυσικών καταστροφών και ασθενειών της παραγωγής. Ειδικότερα, οι παραγωγοί πωλητές δύνανται να προμηθεύονται προϊόντα από άλλο παραγωγό που δραστηριοποιείται εντός της ίδιας περιφερειακής ενότητας, σε ποσοστό που δεν υπερβαίνει το πενήντα τοις εκατό (50%) των προϊόντων που έχουν ήδη δηλωθεί στην άδειά τους.
-
Η διάθεση θέσεων γίνεται πιο γρήγορη και πιο κεντρικά ελεγχόμενη
Η νέα ρύθμιση προβλέπει ηλεκτρονική κλήρωση μέσω ΟΠΣΑΑ όταν περισσότεροι πωλητές διεκδικούν την ίδια θέση ενισχύοντας τη διαφάνεια. Επίσης, στο άρθρο 165 προβλέπεται κατάργηση της διαδικασίας ανανέωσης, καθώς πλέον οι άδειες δραστηριοποίησης αποκτούν αόριστη διάρκεια ισχύος, καταργώντας διαδικασίες.
Ακόμη, προβλέπεται η άμεση προκήρυξη των κενών θέσεων υπαίθριων αγορών για το σύνολο της Επικράτειας και η διευκόλυνση των παραγωγών και των επαγγελματιών πωλητών ως προς την αμοιβαία αλλαγή και βελτίωση θέσης τους, καθώς και την αλλαγή υπαίθριας αγοράς, εφόσον το επιθυμούν.
Επιπλέον, ενισχύεται η ανταγωνιστικότητα με την άρση περιορισμού των διεκδικούμενων θέσεων (πλέον για κάθε αγορά μπορεί κανείς να διεκδικεί έως και 6 θέσεις), ενώ απλοποιούνται και τα κριτήρια χορήγησης άδειας και θέσης δραστηριοποίησης πωλητών στις λαϊκές αγορές.
Τέλος, απλουστεύονται οι διαδικασίες για όσους επιθυμούν να προσθέσουν στην άδειά τους προϊόντα προς πώληση, ενώ υπάρχει πρόβλεψη δυνατότητας μεταβίβασης άδειας σε συγγενείς έως και δεύτερου βαθμού.
-
Φορέας Λειτουργίας Λαϊκών Αγορών Περιφέρειας Αττικής
Στην Αττική, το νέο πλαίσιο μεταφέρει τον κύριο έλεγχο των λαϊκών αγορών στον Φορέα Λειτουργίας, ο οποίος αποφασίζει για την ίδρυση, την μετακίνηση και την καθημερινή λειτουργία, με τους Δήμους να έχουν γνωμοδοτικό ρόλο. Ο Φορέας της Περιφέρειας αναλαμβάνει ένα πλήθος αρμοδιοτήτων, καθώς όλες οι τελικές αποφάσεις για θέσεις, άδειες και μεταβιβάσεις λαμβάνονται από το όργανο αυτό.
Ο Φορέας, διαπιστώνει απώλειες θέσης, επιβλέπει αντικαταστάσεις πωλητών, εγκρίνει αλλαγές θέσεων και προσθέτει προϊόντα. Παράλληλα, εκδίδει τον Κανονισμό Λειτουργίας και αποφασίζει για τα τέλη και τον τρόπο πληρωμής τους. Τέλος, καταχωρεί τα πάντα (αποφάσεις, κανονισμούς, τοπογραφικά) στο ΟΠΣΑΑ (Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα «Ανοικτή Αγορά»).