Ακαθάριστα Οικόπεδα 2026: Οδηγός, προθεσμίες και δήλωση στο gov.gr

Ποιοι είναι οι υπόχρεοι, πώς θα αποφύγετε τις κυρώσεις και πού θα καλέσετε για δωρεάν αποκομιδή

Ξεκίνησε η περίδος καθαρισμών οικοπέδων την 1^η Απριλίου 2026, με τις σχετικές εργασίες να βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη. Η εφημερίδα ΧΤΥΠΟΣ, σας παρουσιάζει και φέτος αναλυτικά όσα χρειάζεται να γνωρίζετε για τη διαδικασία, τη δήλωση, τους υπόχρεους και τα πρόστιμα.

Αικατερίνη Στάμου

Με το νέο σχέδιο νόμου «Ενεργή Μάχη» του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, το πλαίσιο για την πυροπροστασία των ιδιοκτησιών αλλάζει ριζικά τη φετινή χρονιά. Ο στόχος είναι ο εξορθολογισμός των ποινών και η διευκόλυνση των πολιτών, με παράλληλη αυστηροποίηση των ελέγχων.

NEA ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ: ΕΩΣ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ

Για το 2026, οι ιδιοκτήτες έχουν σημαντική επιμήκυνση του χρόνου συμμόρφωσης. Η περίοδος εργασιών ορίζεται από την 1η Απριλίου έως της 15 Ιουνίου, ενώ η υποχρέωση συντήρησης ισχύει για όλη την αντιπυρική περίοδο.

Να σημειωθεί, ότι μέσα στο διάστημα 1η Απριλίου – 15 Ιουνίου πρέπει να έχει ολοκληρωθεί τόσο ο καθαρισμός όσο και η υποβολή της δήλωσης.

ΠΟΙΟΙ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟ 2026

Η υποχρέωση αφορά ιδιοκτήτες, νομείς, μισθωτές ή επικαρπωτές σε:

• Οικόπεδα α) περιοχών εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων ή β) περιοχών εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο.
• Χώρους εντός ακτίνας 100 μέτρων από τα ανωτέρω όρια (κατόπιν ενημέρωσης της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας)
• Εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα. Εξαιρούνται οι εκτάσεις που υπάγονται στη δασική νομοθεσία.

Να σημειωθεί, ότι η υποχρέωση δεν αφορά διαμορφωμένους κήπους – φυτεμένες επιφάνειες στην οικία ή σε πολυκατοικίες, παρά μόνο ακαθάριστα οικόπεδα.

ΠΟΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο πυροπροστασίας, ο καθαρισμός ενός οικοπέδου δεν ορίζεται ως μια απλή κοπή χόρτων, αλλά ως μια σειρά από παρεμβάσεις.

Ακολουθούν αναλυτικά τα 6 βήματα που προβλέπονται στη νομοθεσία για έναν σωστό και νόμιμο καθαρισμό:

1. Διαχείριση δέντρων & κλαδιών

Πρέπει να κοπούν και να απομακρυνθούν όλα τα ξερά ή σπασμένα δέντρα και κλαδιά. Ακόμη, πρέπει να κοπούν όλα τα κλαδιά που ακουμπούν άμεσα σε σπίτια ή αποθήκες.

2. Καθαρισμός εδάφους (Καύσιμη ύλη)

Η νομοθεσία ορίζει ως αναγκαία την απομάκρυνση κάθε καύσιμης ύλης από την επιφάνεια του εδάφους, όπως: Ξερά χόρτα, φυλλόστρωμα (πεσμένα φύλλα, πευκοβελόνες), ξερά κλαδιά που βρίσκονται πεσμένα κάτω.

3. Αποκλάδωση (Ύψος κόμης)

Πρέπει να «καθαριστεί» η βάση των δέντρων από τα χαμηλά κλαδιά (ανάλογα με την ηλικία και το είδος του δέντρου). Στόχος είναι να αυξηθεί το ύψος από το έδαφος μέχρι το πρώτο κλαδί (ανάλογα με το είδος και την ηλικία του δέντρου), ώστε η φωτιά να μην μπορεί να «σκαρφαλώσει» εύκολα από τα χόρτα στο δέντρο.

4. Αραίωση θάμνων

Η θαμνώδης βλάστηση δεν πρέπει να είναι πυκνή και να καλύπτει όλο το έδαφος. Χρειάζεται να γίνεται αραίωση ώστε να μην δημιουργείται ενιαίο «στρώμα» καύσιμης ύλης.

5. Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών & απορριμμάτων

Επιβάλλεται να απομακρυνθούν από το οικόπεδο: Εγκαταλελειμμένα αντικείμενα, σκουπίδια, εύφλεκτα, αναφλέξιμα ή εκρηκτικά υλικά.

6. Μεταφορά υπολειμμάτων

Ο καθαρισμός θεωρείται ολοκληρωμένος μόνο όταν όλα τα παραπάνω υπολείμματα (κλαδιά, χόρτα κ.λπ.) έχουν συλλεχθεί και μεταφερθεί με ασφάλεια εκτός του οικοπέδου. Δεν επιτρέπεται η συσσώρευσή τους στην άκρη του οικοπέδου ή στο πεζοδρόμιο.

Στους περισσότερους Δήμους υπάρχει μέριμνα για τη δωρεάν μεταφορά υπολειμμάτων, μέσω της δημοτικής υπηρεσίας καθαριότητας ή περιβάλλοντος. Για το λόγο αυτό, καλείστε να κλείσετε εγκαίρως ραντεβού, τηλεφωνόντας στην εκάστοτε αρμόδια υπηρεσία.

ΠΟΥ ΚΑΙ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΗΛΩΣΗ

Οι υπόχρεοι, έως τη 15η Ιουνίου, οφείλουν να προβούν στην υποβολή υπεύθυνης δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών, στο οποίο θα δηλώσουν τις εργασίες που πραγματοποίησαν για τον καθαρισμό των οικοπέδων τους.

1. Ηλεκτρονικά: Στην πλατφόρμα apps.gov.gr (Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας).
2. Χειρόγραφα: Για όσους αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν την ηλεκτρονική οδό, η δήλωση μπορεί να υποβληθεί στην οικεία Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Βήμα-βήμα η διαδικασία της δήλωσης

1. 1. Για την είσοδό σας στην ψηφιακή πλατφόρμα θα πρέπει να εισάγετε τους προσωπικούς σας κωδικούς TaxisNet. Αφού συμπληρώσετε τους κωδικούς σας, πατάτε την επιλογή Σύνδεση. Και στη συνέχεια πατάτε Αποστολή.
   2. Μετά την επιτυχημένη αυθεντικοποίηση συνδέεστε στην Αρχική σελίδα της εφαρμογής όπου μπορείτε να επιλέξετε: Δηλώσεις Καθαρισμού με επιλογές Προβολή Δηλώσεων και Υποβολή Δήλωσης.
   3. Για να εισάγετε μία δήλωση καθαρισμού του οικοπέδου σας επιλέγετε «Υποβολή Δήλωσης». Στην εισαγωγή δήλωσης επιλέγεται αρχικά αν είστε α) ιδιοκτήτης ή β) επικαρπωτής / μισθωτής / υπομισθωτής. Στη συνέχεια, εάν το οικόπεδο διαθέτει ΚΑΕΚ που βρίσκεται σε ανάρτηση, τότε εισάγετε τον ΚΑΕΚ και πατάτε Αναζήτηση.Για την εύρεση του ΚΑΕΚ μπορείτε να συνδεθείτε στην ψηφιακή υπηρεσία του Ελληνικού Κτηματολογίου ή να ανατρέξετε στο φυσικό φάκελο του οικοπεδικού χώρου που διατηρείτε.

– Αν ο ΚΑΕΚ είναι έγκυρος, η ψηφιακή υπηρεσία θα συμπληρώσει αυτόματα τα στοιχεία του οικοπέδου.

– Διαφορετικά, εάν το οικόπεδο βρίσκεται σε περιοχή που το Κτηματολόγιο δε βρίσκεται σε λειτουργία (δηλαδή η κτηματογράφηση βρίσκεται σε εξέλιξη ή είναι υπό ανάρτηση), τότε επιλέγετε Συντεταγμένες (πρότυπο ΕΓΣΑ’87). Μπορείτε να εισάγετε τις συντεταγμένες Χ και Υ ενός σημείου σύμφωνα με τις οδηγίες που μπορείτε να βρείτε εδώ. Στη συνέχεια πατάτε Αναζήτηση.

Θα σας εμφανιστεί το παρακάτω ενημερωτικό μήνυμα:

«Οι συντεταγμένες που εισάγατε ανήκουν σε οικόπεδο που δεν έχει ακόμα καταχωρηθεί στο Ελληνικό Κτηματολόγιο».

Το μήνυμα αυτό είναι απλά ενημερωτικό και σημαίνει ότι τα υπόλοιπα στοιχεία του οικοπέδου (Νομός, Δήμος κλπ.) δεν μπορούν να συμπληρωθούν αυτόματα από το Ελληνικό Κτηματολόγιο και για αυτό θα πρέπει να τα συμπληρώσετε εσείς.

Εάν η δήλωση καθαρισμού αφορά όλο το οικόπεδο τότε στο πεδίο «Η Δήλωση αφορά» επιλέγετε Όλο το οικόπεδο. Διαφορετικά, επιλέγετε Κάθετες ιδιοκτησίες και εισάγετε τις κάθετες ιδιοκτησίες σας.

Στο επόμενο βήμα, Στοιχεία Δηλούντος, συμπληρώνονται αυτόματα τα στοιχεία σας. Σε περίπτωση που κάποια από τα στοιχεία λείπουν μπορείτε να τα εισάγετε.

4. Στο επόμενο βήμα δηλώνετε τις ενέργειες πυρασφάλειας που έχετε εκτελέσει.

Θα πρέπει να συμπληρώσετε όλες τις ενέργειες πυρασφάλειας επιλέγοντας ΝΑΙ ή ΟΧΙ/ΔΕΝ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ. Επίσης θα πρέπει να συναινέσετε στο κείμενο «Δηλώνω υπεύθυνα ότι προέβην ….» καθώς η υποβολή επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης.

5. Τέλος επιλέξτε Υποβολή. Θα εμφανιστεί οθόνη επιτυχούς υποβολής με τον κωδικό της δήλωσης. Ταυτόχρονα με την επιτυχή υποβολή, η δήλωση αφού λάβει ηλεκτρονική σφραγίδα από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης αποστέλλεται στη θυρίδα του πολίτη. Κάθε έτος επιτρέπεται η υποβολή μίας μόνο δήλωσης ανά οικόπεδο. Μπορείτε να προβάλετε τη δήλωσή σας.

Στη σελίδα της Δήλωσης Καθαρισμού και στο πεδίο «Αρχείο Δήλωσης» μπορείτε να προβάλετε τη δήλωση σε μορφή PDF όπως ακριβώς είναι αποθηκευμένη στη θυρίδα του πολίτη.

ΤΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΤΙΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΙΝΕΣ

Το 2026 εισάγεται η αναλογική κλιμάκωση, διαχωρίζοντας την παράλειψη δήλωσης από την απουσία καθαρισμού:

Σε περίπτωση που ο Δήμος προχωρήσει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό, ο ιδιοκτήτης επιβαρύνεται επιπλέον και με τη δαπάνη των εργασιών και της απομάκρυνσης των υλικών.

Οι 4 μεγάλες αλλαγές του 2026

1. Ενιαία προθεσμία: Ταύτιση προθεσμίας καθαρισμού και δήλωσης (76 ημέρες συνολικά).
2. Πλαφόν στο πρόστιμο: Θεσπίζεται ανώτατο όριο 2.000 ευρώ για τον μη καθαρισμό (δεν υπήρχε όριο πριν).
3. Μείωση ποινών για «χαρτιά»: Το πρόστιμο μη υποβολής δήλωσης μειώνεται (από 1.000 ευρώ που ήταν πέρυσι).
4. Εξορθολογισμός ποινών: Μείωση των ποινών φυλάκισης για ψευδή δήλωση (από 2 έτη σε 6 μήνες) και της χρηματικής ποινής (από 12.600 ευρώ σε 5.000 ευρώ).

Ρόλος δήμων και πυροσβεστικής

Οι Δήμοι αναλαμβάνουν την ενημέρωση των ιδιοκτητών και τους δειγματοληπτικούς ελέγχους, έχοντας το δικαίωμα να καθαρίζουν αυτεπάγγελτα τους χώρους αν εντοπίσουν παραβάσεις και να βεβαιώνουν παραβάσεις. Το πρόστιμο και η δαπάνη σε περίπτωση καθαρισμού και απομάκρυνσης των υλικών από τον δήμο λόγω μη συμμόρφωσης, καταλογίζονται εξ ολοκλήρου στον υπόχρεο και αποτελούν έσοδα του δήμου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Πολιτική Προστασία: Οι Δήμοι σηκώνουν το βάρος της πρόληψης

Από την άλλη, η Πυροσβεστική θα επεμβαίνει μετά από καταγγελίες, επιβάλλοντας πρόστιμα και κυρώσεις σε όσους δεν συμμορφώνονται ή δεν υποβάλλουν δήλωση.

Για να αποφευχθούν οι καθυστερήσεις, θεσπίζονται μηχανισμοί fast-track παρέμβασης. Αν ένας ιδιοκτήτης δεν συνεργάζεται και υπάρχει κίνδυνος πυρκαγιάς, ο Δήμος θα παρεμβαίνει αμέσως μετά από έγγραφη βεβαίωση της Πυροσβεστικής. Τέλος, το σύστημα γίνεται πιο ευέλικτο, καθώς προβλέπονται παρατάσεις στις προθεσμίες ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής.

Το νέο πλαίσιο στοχεύει στην επιχειρησιακή ετοιμότητα σε εθνικό επίπεδο, με επίκεντρο τη σαφήνεια ως προς το πεδίο εφαρμογής και τις κατηγορίες των υπόχρεων, στις οποίες εντάσσονται ρητά και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου.

Παρά τις βελτιώσεις, η ΠΟΜΙΔΑ επισημαίνει ότι παραμένουν προς επίλυση ζητήματα όπως η ρητή υποχρέωση των Δήμων για την αποκομιδή των υπολειμμάτων καθαρισμού και ο ακριβής προσδιορισμός της έννοιας του «καθαρισμού».