Με διπλή παρέμβαση στο πεδίο του ιδιωτικού χρέους ξεκινά το 2026 το οικονομικό επιτελείο, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 τίθεται σε εφαρμογή η πενταετής παραγραφή για νέες οφειλές προς τον ΕΦΚΑ που προκύπτουν από ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία, ενώ παράλληλα επανέρχονται στο τραπέζι σενάρια για αναβίωση ρυθμίσεων πολλών δόσεων για όσους δυσκολεύονται να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους.
Πώς λειτουργεί η πενταετής παραγραφή
Η αλλαγή προβλέπεται από την ενεργοποίηση του άρθρου 6 του ν. 4997/2022 και αφορά αποκλειστικά οφειλές που θα γεννώνται μετά την 01.01.2026. Δεν επεκτείνεται αναδρομικά σε παλαιότερα χρέη. Για τις νέες αυτές απαιτήσεις, ο χρόνος παραγραφής μειώνεται από τα δέκα στα πέντε έτη, περιορίζοντας το διάστημα μέσα στο οποίο ο ασφαλιστικός φορέας μπορεί να διεκδικήσει την εξόφλησή τους.
Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η παραγραφή μετρά από την πρώτη ημέρα του επόμενου έτους. Έτσι, εισφορές που αντιστοιχούν σε εργασία εντός του 2026 θα αρχίσουν να μετρούν για παραγραφή από την 01.01.2027 και, εφόσον δεν υπάρξει διακοπή ή αναστολή, θα παραγράφονται στο τέλος του 2031. Για απαιτήσεις που δεν εμπίπτουν στη ρύθμιση της πενταετίας, εξακολουθεί να ισχύει η δεκαετής παραγραφή, με τον ίδιο κανόνα αφετηρίας.
Τι καλύπτει το νέο πλαίσιο
Η πενταετής παραγραφή αφορά μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές, μαζί με πρόσθετα τέλη, τόκους, προσαυξήσεις, πρόστιμα και λοιπές επιβαρύνσεις που συνεισπράττονται. Εφαρμόζεται τόσο σε μισθωτούς όσο και σε μη μισθωτούς, στον βαθμό που η οφειλή προκύπτει από ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία μετά την έναρξη του 2026.
Στην πράξη, η πενταετία δεν συνεπάγεται αυτόματη διαγραφή, αλλά θέτει στενότερο χρονικό πλαίσιο για τη βεβαίωση και την είσπραξη. Καθοριστικό ρόλο παίζει το αν και πότε διακόπτεται ή αναστέλλεται η παραγραφή, καθώς πράξεις της διοίκησης μπορούν να μεταβάλουν το πραγματικό χρονοδιάγραμμα.
Από τη δεκαετία στην πενταετία
Υπενθυμίζεται ότι η δεκαετής παραγραφή είχε ήδη αντικαταστήσει παλαιότερο, μεγαλύτερο χρονικό όριο, με στόχο να επιταχυνθεί ο κύκλος είσπραξης και να μην παραμένουν εκκρεμείς οφειλές για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Από το 2026, για τη συγκεκριμένη κατηγορία νέων απαιτήσεων, ο χρόνος αυτός περιορίζεται περαιτέρω, ενισχύοντας την πίεση για έγκαιρη εκκαθάριση.
Σενάρια για αναβίωση ρυθμίσεων
Παράλληλα, εξετάζονται σενάρια για νέο κύκλο διευκολύνσεων πληρωμής, με αναβίωση ρυθμίσεων τύπου 72 και 120 δόσεων. Οι πληροφορίες κάνουν λόγο για δυνατότητα ένταξης οφειλετών που έχασαν προηγούμενες ρυθμίσεις ή δεν μπορούν να επανενταχθούν στο υφιστάμενο πλαίσιο.
Σύμφωνα με τα σενάρια που βρίσκονται υπό επεξεργασία, θα μπορούσε να προβλέπεται ρύθμιση 120 δόσεων για μικρότερα ποσά και 72 δόσεων για μεγαλύτερες οφειλές, με ενδεικτικά όρια γύρω στις 10.000 ευρώ για τις 120 δόσεις και από 10.000 έως 15.000 ευρώ για τις 72 δόσεις. Εξετάζεται επίσης το ενδεχόμενο να απαιτείται η καταβολή μέρους των «χαμένων» δόσεων ως προϋπόθεση επανένταξης.
Η τελική μορφή των παρεμβάσεων θα κριθεί το επόμενο διάστημα, με την κυβέρνηση να επιδιώκει ισορροπία ανάμεσα στην ανακούφιση των οφειλετών και στη διασφάλιση της εισπραξιμότητας των ασφαλιστικών εσόδων.