Σε πλήρη εφαρμογή τίθεται ο νέος εργασιακός νόμος της κυβέρνησης, φέρνοντας εκτεταμένες αλλαγές στον χρόνο εργασίας και ανοίγοντας τον δρόμο για πιο «ευέλικτα», αλλά σε πολλές περιπτώσεις ιδιαίτερα απαιτητικά ωράρια. Κεντρικό ρόλο στο νέο πλαίσιο παίζει η πλήρης ενεργοποίηση του ψηφιακού συστήματος ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, μέσω του οποίου τα ωράρια και οι βάρδιες θα δηλώνονται υποχρεωτικά σε πραγματικό χρόνο.
Η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων ξεκινά επισήμως στις 16 Φεβρουαρίου, ημερομηνία κατά την οποία το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ τίθεται σε κανονική λειτουργία, επιτρέποντας –σύμφωνα με την κυβέρνηση– αυστηρό έλεγχο και διαφάνεια, αλλά προκαλώντας έντονες ανησυχίες για περαιτέρω πίεση στους εργαζόμενους.
Το 13ωρο και το βάρος στον εργαζόμενο
Βασική αλλαγή αποτελεί η δυνατότητα απασχόλησης εργαζομένου έως και 13 ώρες ημερησίως σε έναν εργοδότη, «κατ’ εξαίρεση», με προσαύξηση 40% στην αμοιβή. Στην πράξη, ωστόσο, το μέτρο προκαλεί αντιδράσεις, καθώς η άρνηση του εργαζομένου δεν είναι απλή υπόθεση.
Ο εργαζόμενος οφείλει να αιτιολογήσει την άρνησή του, αποδεικνύοντας ότι αυτή δεν αντίκειται στην αρχή της καλής πίστης. Έτσι, το βάρος μεταφέρεται ουσιαστικά στον ίδιο, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την απόρριψη της επιπλέον απασχόλησης, παρά τον τυπικό «εξαιρετικό» χαρακτήρα του μέτρου.
Τετραήμερη εργασία και διευθέτηση χρόνου
Με τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας εισάγεται η δυνατότητα τετραήμερης απασχόλησης καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, και όχι μόνο για περιορισμένα χρονικά διαστήματα. Η διευθέτηση μπορεί να γίνεται σε εβδομαδιαία, μηνιαία ή ακόμη και ετήσια βάση, ανάλογα με τις ανάγκες της επιχείρησης.
Προϋπόθεση για κάθε μεταβολή στο ωράριο αποτελεί η συναίνεση του εργαζομένου. Παράλληλα, ο εργαζόμενος υποχρεούται να δηλώνει στον εργοδότη τις ώρες εβδομαδιαίας απασχόλησής του, εφόσον εργάζεται και σε άλλον ή άλλους εργοδότες.
Η επιστροφή της έκτης ημέρας εργασίας
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί και η επαναφορά της έκτης ημέρας εργασίας, υπό αυστηρές –θεωρητικά– προϋποθέσεις.
Για επιχειρήσεις συνεχούς λειτουργίας με εναλλασσόμενες βάρδιες και πενθήμερη εργασία, η έκτη ημέρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως έκτακτη βάρδια, εφόσον δηλωθεί υπεύθυνα στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ. Η απασχόληση δεν μπορεί να υπερβαίνει τις οκτώ ώρες και απαγορεύεται ρητά η υπερεργασία ή υπερωρία.
Αντίστοιχα, επιχειρήσεις που δεν είναι εκ φύσεως συνεχούς λειτουργίας, αλλά μπορούν να λειτουργούν από Δευτέρα έως Σάββατο σε 24ωρη βάση, δύνανται να αξιοποιούν την έκτη ημέρα μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις απρόβλεπτα αυξημένου φόρτου εργασίας. Η συνθήκη αυτή δηλώνεται εκ των προτέρων στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και υπόκειται σε έλεγχο από την Επιθεώρηση Εργασίας.
Ψηφιακή επιτήρηση και κοινωνικές αντιδράσεις
Όλες οι αλλαγές συνδέονται άμεσα με την ψηφιακή καταγραφή των ωραρίων σε πραγματικό χρόνο, γεγονός που –σύμφωνα με την κυβέρνηση– περιορίζει την αδήλωτη εργασία. Από την άλλη πλευρά, εργαζόμενοι και συνδικάτα κάνουν λόγο για θεσμοθέτηση εξαντλητικών ωραρίων και «ευελιξία» που λειτουργεί μονομερώς υπέρ των επιχειρήσεων.
Η πλήρης εφαρμογή του νόμου αναμένεται να δοκιμαστεί στην πράξη το επόμενο διάστημα, με το ενδιαφέρον να στρέφεται τόσο στους ελέγχους όσο και στις επιπτώσεις στην καθημερινότητα των εργαζομένων.