Στις 25 Ιανουαρίου 2015, οι περισσότεροι από μας θα κληθούμε να προσέλθουμε στα εκλογικά τμήματα για να ψηφίσουμε. Κάποιοι όμως θα κληθούν να παρουσιαστούν στα εκλογικά τμήματα από την έναρξη της ψηφοφορίας μέχρι το τέλος της καταμέτρησης των ψήφων και των σταυρών και να συμμετάσχουν με τον τρόπο τους στην ανάδειξη των αποτελεσμάτων των βουλευτικών εκλογών ως μέλη της εφορευτικής επιτροπής. Με αφορμή λοιπόν την κάλπη της 25ης Ιανουαρίου η συνεργάτης τoy XTYΠΟΥ και xtypos.gr και δικηγόρος παρ’ εφέταις κα Αναστασία Μήλιου αναφέρεται στις υποχρεώσεις των μελών της εφορευτικής επιτροπής η οποία υπάρχει όπου γίνονται εκλογές: «Από τις βασικές βουλευτικές εκλογές μέχρι τις εκλογές για την ανάδειξη των μελών ενός σωματείου. Είναι οι άνθρωποι εκείνοι που επιβλέπουν φροντίζουν και φέρουν την ευθύνη για την σωστή και ανόθευτη διεξαγωγή της ψηφοφορίας και του εκλογικού αποτελέσματος».
Στις συγκεκριμένες βουλευτικές εκλογές, όπως τονίζει η κα Μήλιου, η κλήτευση της εφορευτικής επιτροπής γίνεται τουλάχιστον πέντε μέρες πριν την ημέρα των εκλογών. Οι οριζόμενοι πρέπει να έχουν τουλάχιστον απολυτήριο δημοτικού σχολείου και να μην έχουν υπερβεί το 65ο έτος της ηλικίας τους. Δημόσιοι και δημοτικοί ή κοινοτικοί υπάλληλοι ή έμμισθοι υπάλληλοι δημοτικών ή κοινοτικών νομικών προσώπων και ιδρυμάτων και όσοι μ’ αυτές τις ιδιότητες υπηρέτησαν την τελευταία τριετία προ της εκλογής, δεν μπορούν να κληρωθούν ή διοριστούν μέλη εφορευτικών επιτροπών και αν τυχόν κληρωθούν ή διοριστούν δεν μπορούν να λάβουν μέρος στη συγκρότηση των επιτροπών. Το κώλυμα ισχύει και για τους αποστρατευθέντες αξιωματικούς, τα όργανα των σωμάτων ασφαλείας, καθώς και γι’ αυτούς που διετέλεσαν δήμαρχοι και πρόεδροι κοινοτήτων κατά την τελευταία τριετία. Τα μέλη της εφορευτικής επιτροπής κάθε τμήματος είναι 4 τακτικά και 4 αναπληρωματικά. Όσα από τα τακτικά μέλη κωλύονται αναπληρώνονται από τα αναπληρωματικά. Εάν η αναπλήρωση είναι αδύνατη για τους ίδιους λόγους, η εκλογή διεξάγεται μόνο από τα παρόντα μέλη της εφορευτικής επιτροπής, καθώς και από μόνο τον πρόεδρό της, αντιπρόσωπο της δικαστικής αρχής. Φυσικά στην περίπτωση αυτή ο δικαστικός αντιπρόσωπος έχει το δικαίωμα να κρατήσει ως μέλος της εφορευτικής επιτροπής οποιοδήποτε ψηφοφόρο που είναι εγγεγραμμένος στον εκλογικό κατάλογο του τμήματος του. Επίσης, έχει δικαίωμα να δώσει εντολή στην Αστυνομία να πάει στα σπίτια των μελών της εφορευτικής επιτροπής και να τα αναζητήσει, με ό,τι αυτό συνεπάγεται από ποινές. Τα μέλη των εφορευτικών επιτροπών είναι υποχρεωμένα να εκτελούν τα καθήκοντά τους ανεξαρτήτως αν ειδοποιήθηκαν εγκαίρως.
«Πρακτικά οι περισσότεροι δικαστικοί αντιπρόσωποι διενεργούν τη διαδικασία των εκλογών με όσα μέλη της εφορευτικής έχουν στην διάθεσή τους. Λόγοι κωλύματος μπορεί να είναι ασθένεια και επαγγελματικές υποχρεώσεις Αυτοί θα πρέπει να προσκομίσουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά, αλλιώς κινδυνεύουν με ποινές. Η άσκηση των καθηκόντων του μέλους εφορευτικής επιτροπής, είναι υποχρεωτική» σημειώνει η δικηγόρος.
Η επιτροπή που καταρτίστηκε σύμφωνα με τις πιο πάνω διατάξεις διευθύνει την εκλογή και τηρεί τα εξής βιβλία:
α) βιβλίο πρακτικών,
β) πρωτόκολλο ψηφοφορίας και
γ) βιβλίο διαλογής ψήφων.
Η επιτροπή αποφασίζει κατά πλειοψηφία. Σε ισοψηφία νικάει η ψήφος του Προέδρου. Τα μέλη των εφορευτικών επιτροπών, ψηφίζουν στα τμήματα που εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους. Για την άσκηση του εκλογικού τους δικαιώματος γίνεται μνεία στο βιβλίο πρακτικών και αναγράφονται τα στοιχεία τους ιδιαίτερα στο πρωτόκολλο ψηφοφορίας.
Ποινές
Με φυλάκιση από τρεις μήνες μέχρι τρία χρόνια και με χρηματική ποινή τιμωρούνται τα μέλη των εφορευτικών επιτροπών που διευθύνουν την εκλογή καθώς και αυτός που τη διευθύνει ή λαμβάνει μέρος στη διεύθυνση αντιπρόσωπος της δικαστικής αρχής:
α) Αν εν γνώσει τους δεχτούν ν’ ασκήσει το εκλογικό δικαίωμα πρόσωπο που, ή δεν είναι γραμμένο στους εκλογικούς καταλόγους ή ψευδώς εμφανίζεται αντ’ άλλου που είναι γραμμένο σ’ αυτούς, ή άσκησε ήδη αυτό το δικαίωμα.
β) Αν εν γνώσει τους αποκλείσουν κάποιον από τους γραμμένους στον εκλογικό κατάλογο εκλογείς, ν’ ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα.
γ) Αν αδικαιολόγητα περιορίσουν οπωσδήποτε τη χρονική διάρκεια της ψηφοφορίας ή τη διακόψουν ή την αναβάλουν.
δ) Αν αδικαιολόγητα μεταβάλουν τον τόπο της διεξαγωγής της ψηφοφορίας που νόμιμα έχει οριστεί, και
ε) Αν αδικαιολόγητα διώξουν από τον τόπο της ψηφοφορίας υποψήφιο ή αντιπρόσωπο ή αναπληρωτή του ή δεν αναγνωρίσουν αυτούς που έχουν διοριστεί νόμιμα αντιπρόσωποι, ή αναπληρωτές υποψηφίου.
β) Αυτός που δεν έχει κατά το χρόνο της ψηφοφορίας τα προσόντα που ορίζονται με το παρόν και δεν απέχει από την εκτέλεση των καθηκόντων του ως μέλος της εφορευτικής επιτροπής, αν αποδεικνύεται από τα πρακτικά της εκλογής ότι με παρατήρηση ή ένσταση ζητήθηκε η αποχή αυτού. Κάθε άλλη παράβαση των διατάξεων του παρόντος, που ειδικά δεν προβλέπεται απ’ αυτό ή τον Ποινικό Κώδικα ή απ’ άλλο ποινικό νόμο, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι έξι μήνες ή με χρηματική ποινή.