Ήμουν περίπου 11 χρονών όταν ο πατέρας μου μου έδωσε να δοκιμάσω ψωμί γεμάτο ζάχαρη απο πάνω και μου είπε ότι παλιά αυτό ήταν το πρωινό του. Στην εποχή μας, πολλά έχουν αλλάξει, και σίγουρα η Gen Z δεν έχει δοκιμάσει τέτοιου είδους αλχημείες.
Ορισμένες γεύσεις και πιάτα παραμένουν αναλλοίωτα μέχρι σήμερα, άλλα, ώστοσο, φαίνεται να έχουν εκλείψει.
Υπάρχουν κάποιες γεύσεις που λειτουργούν ως χρονομηχανή. Μια μπουκιά αρκεί για να μας μεταφέρει σε κυριακάτικα τραπέζια με λευκά κεντητά τραπεζομάντιλα, σε γιορτινά καλέσματα με κρυστάλλινα ποτήρια και σε μια εποχή όπου η αστική κουζίνα προσπαθούσε να παντρέψει την ελληνική παράδοση με τις δυτικές επιρροές.
Πάμε να δούμε τα πιο ρετρό πιάτα που μπορεί να δοκιμάσει κανείς σήμερα!
Η ελληνική κουζίνα των δεκαετιών του ’60, ’70 και ’80 έχει μια ιδιαίτερη αισθητική.
Είναι η εποχή της «μοντέρνας νοικοκυράς», της εμφάνισης των πρώτων έτοιμων
προϊόντων και της επιθυμίας για πιάτα που εντυπωσιάζουν τόσο στη γεύση όσο και
στην εμφάνιση.
Ας θυμηθούμε, λοιπόν, τα πιάτα – θρύλους που σημάδεψαν μια ολόκληρη γενιά.
1. Αθηναϊκή Μαγιονέζα: Η βασίλισσα των δεξιώσεων
Αν υπήρχε ένα πιάτο που όριζε την «κοινωνική καταξίωση» ενός τραπεζιού, αυτό ήταν η Αθηναϊκή. Ένα πιάτο που απαιτούσε τέχνη και υπομονή.
Η συνταγή: Βραστό ψάρι (συνήθως συναγρίδα), καθαρισμένο σχολαστικά από
κόκαλα, αναμεμειγμένο με βραστά λαχανικά, πίκλες και πλούσια σπιτική μαγιονέζα.
Το μυστικό βρισκόταν στο στήσιμο: το μείγμα έπαιρνε σχήμα ψαριού και καλυπτόταν με μια στρώση μαγιονέζας, στολισμένη με φέτες αυγού, ελιές και κάπαρη.
2. Το Κυριακάτικο Ρολό Κιμά
Το φαγητό που ένωνε την οικογένεια γύρω από το τραπέζι. Το ρολό δεν ήταν απλώς
κρέας, ήταν μια έκπληξη. Στο εσωτερικό του έκρυβε ολόκληρα βρασμένα αυγά, τα
οποία αποκαλύπτονταν κατά το κόψιμο, δημιουργώντας μια πανδαισία χρωμάτων
στο πιάτο.
Συνοδευόταν πάντα από πατάτες φούρνου, που είχαν μελώσει μέσα στο ζωμό του
κρέατος, το λεμόνι και το ελαιόλαδο.
3. Γαρίδες Κοκτέιλ: Η «εξωτική« πολυτέλεια
Στη δεκαετία του ’80, κανένα πάρτι δεν θεωρούνταν επιτυχημένο χωρίς τις γαρίδες
κοκτέιλ. Σερβιρισμένες σε ψηλά κρυστάλλινα ποτήρια, με ψιλοκομμένο μαρούλι στη
βάση και τη χαρακτηριστική ροζ σάλτσα (μαγιονέζα, κέτσαπ και μια σταγόνα κονιάκ),
αποτέλεσαν το απόλυτο σύμβολο του τότε «lifestyle».
4. Σουτζουκάκια Σμυρναίικα με Πουρέ
Μπορεί η καταγωγή τους να είναι από τη Μικρά Ασία, όμως στην αστική κουζίνα της
δεκαετίας του ’70 έγιναν το αγαπημένο καθημερινό φαγητό.
Η έντονη παρουσία του κύμινου και η πλούσια σάλτσα ντομάτας τα έκαναν ακαταμάχητα. Η ρετρό πινελιά; Ο συνοδευτικός πουρές πατάτας, συχνά φτιαγμένος από νιφάδες, με μπόλικο βούτυρο που μοσχοβολούσε.
Αυτό το πιάτο το έφτιαχνε άριστα η γιαγιά μου με τη μυστική της συνταγή. Όλοι προσπαθούσαν να το αντιγράψουν, όμως, εκείνη πρόσθετε ορισμένα υλικά όταν δεν βλάπαμε. Η επιρροή από την προγιαγιά μου, με καταγωγή από τη Σμύρνη, ήταν εμφανής – πεντανόστιμη μαγειρική. Τώρα μπορώ να πω ότι η σκυτάλη έχει περάσει στον Θείο μου και τη μαμά μου, με τον καθένα να έχει αναπτύξει τη δική του προσωπική εκδοχή.
5. Το Γλυκό του Ψυγείου: Ζελέ με φρούτα
Πριν την κυριαρχία των σύγχρονων γλυκισμάτων, το ζελέ ήταν ο βασιλιάς των
επιδορπίων. Πολύχρωμο, δροσερό και εντυπωσιακό, φτιαχνόταν σε μεταλλικές
φόρμες με τρύπα στη μέση. Μέσα του «παγιδεύονταν» κομμάτια από κομπόστα
φρούτων, ενώ η κορυφή στολιζόταν με βουνά από σαντιγί.
Αυτό το γλυκό το έφτιαχαν πάρα πολύ συχνά στο σπίτι – εβδομάδα παρά εβδομάδα. Νομίζω ότι ήρθε η ώρα να το φτιάξω κι εγώ, γιατί μου άνοιξε η όρεξη. Ελπίζω και σε εσάς
Τα «κλειδιά» της Ρετρό Κουζίνας
- Το αυθεντικό βούτυρο γάλακτος από τον τενεκέ που έδινε τη χαρακτηριστική μυρωδιά που πλημμύριζε τις πολυκατοικίες.
- Η μαγιονέζα που χρησιμοποιούνταν παντού, από τη διακόσμηση μέχρι τη βάση των περισσότερων ορεκτικών.
- Η κονσέρβα που ήταν κατατεθέν του εκσυγχρονισμού. Ο αρακάς και τα μανιτάρια κονσέρβας θεωρούνταν τότε ανώτερα των φρέσκων.
Αυτές οι συνταγές δεν είναι απλώς φαγητό, είναι η γαστρονομική μας κληρονομιά, μια
υπενθύμιση μιας Ελλάδας που μπορεί να πέρασε, αλλά παραμένει ζωντανή μέσα από τις μυρωδιές της κουζίνας.