Το ντοκιμαντέρ «Διωγμένοι για την Ειρήνη – Όταν οι Έλληνες και οι Τούρκοι χωρίστηκαν» παρουσιάστηκε στο Συνεδριακό Κέντρο του Δήμου Ν. Ιωνίας το Σάββατο 28 Μαρτίου 2026, ανασύροντας μνήμες των λαών, παρουσία του Osman Okkan.
Η εκδήλωση συνδιοργανώθηκε από τον Σύλλογο της Μυτιλήνης «Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας» και το «Ευρωτουρκικό Πολιτιστικό Φόρουμ».
Το ντοκιμαντέρ αναφέρεται στην ανταλλαγή των πληθυσμών, μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης και διερευνά τις συνθήκες και τις επιπτώσεις της πολιτικής της απέλασης, δείχνει πώς επηρεάστηκαν απ’ αυτές οι ζωές των εμπλεκομένων πληθυσμών και πώς εξακολουθούν να τις καθορίζουν αρκετές γενιές αργότερα. Εκτός από τους αυτόπτες μάρτυρες, ανταλλαγέντες κι από τις δυο χώρες, μιλούν επίσης για τις εμπειρίες και τις απόψεις τους σχετικά με την “Ανταλλαγή” οι: Μίκης Θεοδωράκης, Γιασάρ Κεμάλ, Ζουλφού Λιβανελί και Μαρία Φαραντούρη.
Ιδιαίτερη θέση στο ντοκιμαντέρ κατέχει η προσπάθεια του σκηνοθέτη να ακολουθήσει δύο μουσουλμάνους ανταλλαγέντες από τη Λέσβο – το Σκαλοχώρι και την Καλλονή – και να καταγράψει τα συναισθήματα και τις μνήμες τους μετά την «επιστροφή» τους στα χωριά που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν.
Στην έναρξη της εκδήλωσης ο Πρόεδρος της Δ.Ε. του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. Λουκάς Χριστοδούλου και ο εκπαιδευτικός από το Σκαλοχώρι Λέσβου Χρήστος Χατζηλίας καλωσόρισαν τους παραβρισκόμενους. Η πρόεδρος της Πολιτιστικής Επιτροπής Κωνσταντίνα Σιμωνετάτου μετέφερε χαιρετισμό του Δημάρχου Ν. Ιωνίας Παναγιώτη Μανούρη, ο οποίος βρισκόταν σε αυτοδιοικητικό συνέδριο στη Θεσσαλονίκη:
«… Το ντοκιμαντέρ που σήμερα προβάλλεται προσεγγίζει ένα από τα σημαντικότερα και πλέον τραυματικά γεγονότα της σύγχρονης ιστορίας: τη συνύπαρξη και τον βίαιο διαχωρισμό Ελλήνων και Τούρκων στο πλαίσιο της ανταλλαγής πληθυσμών που συμφωνήθηκε το 1923. Μέσα από σπάνιες μαρτυρίες και προσωπικές αφηγήσεις, αναδεικνύονται οι συνέπειες του ξεριζωμού, η απώλεια της πατρίδας και η διαχρονική επίδραση αυτών των γεγονότων στις επόμενες γενιές. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ανθρώπινες ιστορίες και στη μνήμη, ενώ ξεχωρίζει η καταγραφή της επιστροφής ανταλλαγέντων στους τόπους καταγωγής τους, σε μια συγκινητική αναζήτηση ταυτότητας και συμφιλίωσης …» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μετά το τέλος της προβολής, υποβλήθηκαν ερωτήσεις και απαντήθηκαν από τους συντελεστές του ντοκιμαντέρ τον σκηνοθέτη Osman Okkan και τους συνεργάτες του, Σοφία Γεωργαλλίδη και Χρήστο Χατζηλία, δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία για διάλογο και ανταλλαγή απόψεων.