Για πρώτη φορά μετά το 2022 και σε επίπεδο χονδρικής, το πετρέλαιο κίνησης ξεπερνά την αμόλυβδη, με την ανατροπή αυτή να αποτυπώνει το μέγεθος της ενεργειακής πίεσης που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Η νέα εκτίναξη στις τιμές των καυσίμων έρχεται τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη της επίθεσης κατά του Ιράν, με τα ελληνικά διυλιστήρια να καταγράφουν εκρηκτικές αυξήσεις στα νέα δελτία τιμών.
Η τέταρτη εβδομάδα της σύρραξης βρίσκει το πετρέλαιο στα 112 δολάρια το βαρέλι, ενώ η διεθνής αγορά αναζητά τρόπους περιορισμού του ισχυρότερου ράλι μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Στην Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται ήδη σε καθημερινές ανατιμήσεις στα πρατήρια, με σοβαρές συνέπειες τόσο για τους καταναλωτές όσο και για την ευρύτερη οικονομία.
Εκρηκτικές αυξήσεις σε χονδρική και λιανική
Η χονδρική τιμή του πετρελαίου κίνησης αυξήθηκε από 1,26 ευρώ στο 1,56 ευρώ το λίτρο, ενώ η αμόλυβδη από 1,09 ευρώ έφτασε στο 1,53 ευρώ. Αυτό σημαίνει αύξηση 47 λεπτών ανά λίτρο για το diesel και 27 λεπτών για την αμόλυβδη.
Η μεταβολή αυτή περνά ήδη και στη λιανική αγορά. Η αμόλυβδη από τα 1,75 ευρώ το λίτρο οδεύει προς τα 2,10 ευρώ, ενώ το πετρέλαιο κίνησης από το 1,57 ευρώ αναμένεται να φτάσει στα 2,13 ευρώ το λίτρο. Πρόκειται για μια εξέλιξη που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς το πετρέλαιο κίνησης αποτελεί βασικό επαγγελματικό καύσιμο και επηρεάζει άμεσα το μεταφορικό κόστος και, κατ’ επέκταση, τις τιμές εκατοντάδων προϊόντων.
Για ένα ρεζερβουάρ 50 λίτρων, η επιβάρυνση φτάνει πλέον τα 28 ευρώ σε σύγκριση με την περίοδο πριν από την έναρξη του πολέμου. Σε επίπεδο οικονομίας, η ημερήσια επιβάρυνση εκτιμάται στα 4,5 εκατ. ευρώ, κόστος που τελικά μετακυλίεται στους καταναλωτές.
Γιατί το diesel ανησυχεί περισσότερο την αγορά
Η εξέλιξη με το πετρέλαιο κίνησης θεωρείται πιο κρίσιμη από την άνοδο της αμόλυβδης, επειδή συνδέεται άμεσα με τις μεταφορές, την εφοδιαστική αλυσίδα και τη λειτουργία της αγοράς. Η Ελλάδα καταναλώνει περίπου 3 δισ. λίτρα πετρελαίου κίνησης τον χρόνο, δηλαδή σχεδόν 8 εκατ. λίτρα ημερησίως.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε νέα αύξηση μεταφράζεται σε άμεσο πρόσθετο κόστος για επαγγελματίες, μεταφορείς και επιχειρήσεις, με κίνδυνο νέου κύματος ανατιμήσεων σε τρόφιμα, υπηρεσίες και βασικά αγαθά.
Τι βλέπουν οι αγορές για πετρέλαιο και φυσικό αέριο
Τα αρχικά ήπια σενάρια για την επίδραση του πολέμου στη Μέση Ανατολή στις τιμές της ενέργειας έχουν πλέον ξεπεραστεί, μετά τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Η εικόνα που διαμορφώνεται οδηγεί τους διεθνείς οίκους στο συμπέρασμα ότι οι υψηλές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα διατηρηθούν για μεγαλύτερο διάστημα.
Ακόμη και σε περίπτωση ταχείας αποκλιμάκωσης, η παραγωγή από τις χώρες του Περσικού Κόλπου εκτιμάται ότι θα παραμείνει μειωμένη λόγω των ζημιών σε εγκαταστάσεις και του χρόνου που θα απαιτηθεί για την αποκατάστασή τους. Ο αντίκτυπος θεωρείται ακόμη μεγαλύτερος για το φυσικό αέριο, καθώς η αγορά του είναι πιο ευάλωτη και χωρίς ουσιαστικά περιθώρια άμεσης αναπλήρωσης της προσφοράς.
Οι τιμές του μπρεντ ξεπέρασαν ήδη τα 110 δολάρια το βαρέλι, ενώ το φυσικό αέριο στην αγορά του Άμστερνταμ ανέβηκε πάνω από τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, μετά τα χτυπήματα στο ιρανικό κοίτασμα South Pars και τις επιθέσεις της Τεχεράνης σε ενεργειακές εγκαταστάσεις χωρών του Κόλπου.
Τα σενάρια για το επόμενο διάστημα
Σύμφωνα με αναλυτές της Citi, η τιμή του μπρεντ μπορεί να κινηθεί στα 120 δολάρια το επόμενο διάστημα ενός έως τριών μηνών, πριν αρχίσει σταδιακά να υποχωρεί. Σε ένα δυσμενέστερο σενάριο, που περιλαμβάνει περαιτέρω πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο, η τιμή θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 150 δολάρια το βαρέλι.
Αντίστοιχα, η Goldman Sachs έχει εκτιμήσει ότι το πετρέλαιο μπορεί να κινηθεί σε νέα ιστορικά υψηλά εάν η ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ παραμείνει περιορισμένη. Πιο αισιόδοξες προβλέψεις, όπως εκείνες της Fitch, που έβλεπαν υποχώρηση των τιμών αργότερα μέσα στο 2026, πλέον θεωρούνται ξεπερασμένες από τις εξελίξεις.
Στο ίδιο μήκος κύματος, και τα βασικά σενάρια της ΕΚΤ για τις τιμές της ενέργειας εμφανίζονται ήδη εκτός πραγματικότητας, με την ίδια την Τράπεζα να έχει προετοιμάσει δυσμενέστερα σενάρια για μεγαλύτερη διάρκεια του πολέμου, μεγαλύτερη μείωση στη ροή πετρελαίου και LNG από το Ορμούζ και ακόμη υψηλότερες τιμές μέσα στο 2026.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι η ενεργειακή κρίση όχι μόνο δεν αποκλιμακώνεται, αλλά απειλεί να περάσει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση στην πραγματική οικονομία, ενισχύοντας πληθωριστικές πιέσεις και αυξάνοντας το κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές.