Σάρκα και οστά λαμβάνει το σχέδιο για εντατικοποίηση ερευνών φυσικού αερίου νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης, μετά τις υπογραφές στο Μέγαρο Μαξίμου για την επένδυση της κοινοπραξίας Chevron – Helleniq Energy.
Αντώνης Κατωπόδης
Η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη επιχειρηματική συμφωνία στον τομέα της ενέργειας, αλλά σηματοδοτεί μια στρατηγική στροφή της Ελλάδας προς την αξιοποίηση των πιθανών εγχώριων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.
«Η χώρα κάνει άλμα στον τομέα της ενέργειας. Δεν είναι μια απλή συμφωνία αυτό, αλλά είναι μια τεράστια ώθηση στην στρατηγική μας», ήταν το μήνυμα που έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η εκτίμηση που κυριαρχεί είναι ότι η συγκεκριμένη συμφωνία, συμβάλει και στην ενίσχυση του γεωπολιτικού αποτυπώματος της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια ιδιαιτέρως κρίσιμη συγκυρία.
Κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ότι η είσοδος της Chevron σε νέα θαλάσσια «μπλοκ» έρευνας:
- ενισχύει την εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών προς τη χώρα και
- αναβαθμίζει τον ρόλο της Ελλάδας ως αξιόπιστου εταίρου στην ενεργειακή σκακιέρα της περιοχής.
Με την προκήρυξη τεσσάρων νέων περιοχών προς παραχώρηση, διπλασιάζεται επί της ουσίας, η έκταση των θαλάσσιων ζωνών που βρίσκονται σε καθεστώς ενεργής έρευνας. Πρόκειται για τα μπλοκ «Νότια της Πελοποννήσου», «Α2», «Νότια της Κρήτης I» και «Νότια της Κρήτης II», περιοχές που θεωρούνται γεωλογικά ελπιδοφόρες, μετά τα δεδομένα που έχουν προκύψει από σεισμικές μελέτες προηγούμενων ετών.
Η διεύρυνση, αυξάνει τις πιθανότητες εντοπισμού αξιοποιήσιμων κοιτασμάτων φυσικού αερίου, καθώς όσο περισσότερες είναι οι περιοχές που ερευνώνται και εντατικοποιούνται οι γεωτρήσεις, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες επιτυχίας.
Σε περίπτωση ανακάλυψης εμπορικά εκμεταλλεύσιμων ποσοτήτων, η Ελλάδα θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον ρόλο της στην ενεργειακή αλυσίδα.
Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι από καθαρός εισαγωγέας ή διαμετακομιστής φυσικού αερίου, θα μπορούσε σε ένα επόμενο στάδιο να εξελιχθεί σε σημαντικά παραγωγό που θα τον καταστήσει εξαγωγέα έστω και δυνητικά.
Ενεργειακός κολοσσός
Παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι η Chevron είναι ένας παγκόσμιος ενεργειακός κολοσσός, με μακρόχρονη εμπειρία σε απαιτητικά υποθαλάσσια έργα και παρουσία σε κρίσιμες αγορές της Ανατολικής Μεσογείου.
Η οικονομική της ισχύς και η επιχειρησιακή της ικανότητα προσδίδουν βαρύτητα στο εγχείρημα, καθώς η έρευνα και η εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε μεγάλα θαλάσσια βάθη απαιτούν εξειδικευμένο εξοπλισμό και σημαντικά κεφάλαια.
Για την Ελλάδα, η συμμετοχή ενός τόσο ισχυρού παίκτη λειτουργεί ως «ψήφος εμπιστοσύνης» στις γεωλογικές της προοπτικές αλλά και στη θεσμική και επενδυτική σταθερότητα της χώρας.
Παράλληλα, η σύμπραξη με τη Helleniq Energy διασφαλίζει την παρουσία ελληνικού ομίλου με γνώση της εγχώριας αγοράς και εμπειρία στον τομέα της ενέργειας.
Οικονομική θωράκιση
Σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ατζέντας, η Ελλάδα επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από εισαγόμενες ποσότητες φυσικού αερίου.
Κυβερνητικά στελέχη τονίζουν ότι η πιθανή αξιοποίηση εγχώριων κοιτασμάτων θα μπορούσε να συμβάλει στη θωράκιση της οικονομίας απέναντι σε διεθνείς αναταράξεις και σε διακυμάνσεις τιμών.
To άμεσο οικονομικό αποτύπωμα ενός εντοπισμού ικανού κοιτάσματος είναι ιδιαίτερα ισχυρό, καθώς με βάση τον σχεδιασμό, το εκτιμώμενο ποσοστό υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου ανέρχεται κατά μέσο όρο στο 40%.
Το ποσοστό αυτό προκύπτει από:
- Μισθώματα (royalties) σε περίπτωση παραγωγής
- Φόρο εισοδήματος 20%
- Περιφερειακό φόρο 5%
- Μπόνους υπογραφής Συμβάσεων Μίσθωσης και παραγωγής
- Ετήσιες στρεμματικές αποζημιώσεις
- Έξοδα εκπαίδευσης και τεχνικής υποστήριξης
Κυβερνητικά στελέχη μάλιστα τονίζουν ότι στην περίπτωση κατά την οποία υπάρξει παραγωγή, τα έσοδα για το κράτος θα είναι πολυεπίπεδα και διαχρονικά.
Επιφυλάξεις
Οι πιο επιφυλακτικοί πάντως υπενθυμίζουν ότι η επένδυση έχει υψηλό ρίσκο καθώς πρόκειται για μία μακρόχρονη και δαπανηρή διαδικασία και σημειώνουν ότι δεν είναι σίγουρο το αποτέλεσμα.
Όπως εξηγούν, οι δύο εταιρείες μπαίνουν σε μία τόσο μεγάλη επένδυση τη στιγμή που ακόμα δεν είναι γνωστές οι πιθανότητες για τα αποτελέσματα των δισδιάστατων και τρισδιάστατων μελετών μέσα στα επόμενα 4-5 χρόνια.
Εθνική κυριαρχία
Πέρα από την οικονομική και ενεργειακή διάσταση, η συμφωνία έχει και σαφή εθνικό αποτύπωμα.
Με τη δρομολόγηση ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Πελοποννήσου και της Κρήτης, η Ελλάδα επιβεβαιώνει εμπράκτως ότι ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα προβάλλει συχνά αμφισβητήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η κατάσταση στη Λιβύη παραμένει ρευστή.
Η παρουσία μιας αμερικανικής πολυεθνικής σε ελληνικά θαλάσσια μπλοκ εκπέμπει μήνυμα σταθερότητας και νομιμότητας, ενισχύοντας τη διεθνή θέση της χώρας. Ταυτόχρονα, αποστέλλεται έμμεσο μήνυμα και προς την Τρίπολη, όπου η Chevron διατηρεί ήδη δραστηριότητα.
Το μήνυμα αυτό αφορά την ανάγκη επίλυσης των διαφορών μέσω δομημένου διαλόγου, με σεβασμό στις αρχές της καλής γειτονίας και του διεθνούς δικαίου, ως προϋπόθεση για τη διασφάλιση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή.
Σχέσεις με ΗΠΑ
Η επένδυση της Chevron συμπληρώνει την παρουσία και άλλων αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών στην ελληνική αγορά, όπως η ExxonMobil, η οποία δραστηριοποιείται σε μπλοκ δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης.
Η ενισχυμένη συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών θα οδηγήσει στην ενδυνάμωση ελληνοαμερικανικών ενεργειακών σχέσεων και θα προσδώσει γεωπολιτικό βάθος στη συνεργασία των δύο χωρών.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, θεωρείται βέβαιο ότι οι υπογραφές με την Chevron – Helleniq Energy δεν περιορίζονται σε μια επιχειρηματική συμφωνία. Εάν οι έρευνες αποδώσουν καρπούς, η χώρα θα μπορούσε να εισέλθει σε μια νέα εποχή, όπου ο υποθαλάσσιος πλούτος θα λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης και γεωπολιτικής αναβάθμισης.