Η ετήσια άδεια αναψυχής αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα των εργαζομένων και βασικό πυλώνα της εργατικής νομοθεσίας, με σαφείς υποχρεώσεις τόσο για τον εργοδότη όσο και για τον εργαζόμενο. Κατά κανόνα, η άδεια πρέπει να εξαντλείται εντός του ίδιου ημερολογιακού έτους, ενώ το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες συνέπειες όταν αυτό δεν συμβαίνει. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, μάλιστα, τίθενται σε ισχύ σημαντικές αλλαγές που εισάγουν μεγαλύτερη ευελιξία στη χορήγησή της και μειώνουν τη διοικητική επιβάρυνση των επιχειρήσεων.
Τι ισχύει σήμερα για τη μη λήψη άδειας
Εφόσον η άδεια δεν χορηγηθεί εντός του έτους, μεταφέρεται υποχρεωτικά και πρέπει να δοθεί το αργότερο έως τις 31 Μαρτίου του επόμενου έτους. Αν ούτε τότε ληφθεί, μετατρέπεται σε χρηματική αποζημίωση. Κρίσιμος παράγοντας είναι το ποιος ευθύνεται για τη μη χορήγησή της. Αν η ευθύνη βαραίνει τον εργοδότη, αυτός υποχρεούται να καταβάλει διπλάσιες αποδοχές αδείας. Αν δεν υπάρχει υπαιτιότητα του εργοδότη, το υπόλοιπο της άδειας αποζημιώνεται ως εργάσιμες ημέρες.
Σε κάθε περίπτωση, η παραίτηση του εργαζομένου από το δικαίωμα άδειας θεωρείται άκυρη. Παράλληλα, κατά τη λύση της σύμβασης εργασίας ή σε περίπτωση απόλυσης, οφείλονται οι αποδοχές για όλες τις ημέρες άδειας που δεν έχουν ληφθεί.
Οι αλλαγές από 1η Ιανουαρίου 2026
Από το νέο έτος τίθεται σε ισχύ νέο καθεστώς χορήγησης της ετήσιας κανονικής άδειας, στο πλαίσιο ευρύτερης αναμόρφωσης της εργατικής νομοθεσίας. Μέχρι σήμερα, η άδεια έπρεπε να λαμβάνεται ενιαία, με δυνατότητα κατάτμησης μόνο κατόπιν αιτήματος του εργαζομένου και με υποχρεωτικό συνεχόμενο διάστημα τουλάχιστον δύο εβδομάδων.
Με το νέο πλαίσιο, ο εργαζόμενος αποκτά μεγαλύτερη ευελιξία, καθώς μπορεί να αιτηθεί την κατανομή της άδειάς του σε περισσότερα χρονικά διαστήματα μέσα στο ίδιο έτος. Η άδεια θα μπορεί να χορηγείται τμηματικά ακόμη και σε τέσσερις διαφορετικές περιόδους, έπειτα από συνεννόηση με τον εργοδότη ως προς τον χρόνο λήψης της.
Υποχρεωτικά, τουλάχιστον ένα τμήμα της άδειας θα πρέπει να υπερβαίνει τις έξι εργάσιμες ημέρες σε εξαήμερη εβδομαδιαία εργασία ή τις πέντε εργάσιμες ημέρες σε πενθήμερη, ενώ για ανηλίκους προβλέπεται ελάχιστο συνεχόμενο διάστημα δώδεκα εργάσιμων ημερών. Η κατάτμηση της άδειας εξακολουθεί να προϋποθέτει έγγραφο αίτημα του εργαζομένου και αποδοχή από τον εργοδότη.
Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η κατάργηση της δυνατότητας του εργοδότη να χορηγεί μονομερώς το υποχρεωτικό συνεχόμενο τμήμα των δύο εβδομάδων οποτεδήποτε εντός του έτους. Σε περίπτωση διαφωνίας, παραμένει η δυνατότητα προσφυγής στην Επιθεώρηση Εργασίας για την επίλυση της διαφοράς.
Τι αλλάζει στη διαδικασία και τι παραμένει ίδιο
Από το 2026 καταργείται η υποχρέωση προαναγγελίας της άδειας στο πληροφοριακό σύστημα «Εργάνη». Αντ’ αυτής, θεσπίζεται απολογιστική καταχώριση εντός του επόμενου μήνα από τη χορήγηση της άδειας, διατηρώντας τον έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές και μειώνοντας τη γραφειοκρατία για τις επιχειρήσεις.
Παραμένει, ωστόσο, σε ισχύ η πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία τουλάχιστον το 50% των εργαζομένων κάθε επιχείρησης πρέπει να λαμβάνει την άδειά του κατά το διάστημα από τον Μάιο έως και τον Σεπτέμβριο. Δεν επέρχονται αλλαγές ούτε στη συνολική διάρκεια της άδειας ούτε στις ρυθμίσεις που συνδέονται με την προϋπηρεσία των εργαζομένων.