Στο ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων αναφέρεται ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, υπογραμμίζοντας ότι «ο πρωτογενής τομέας πρέπει να είναι μοχλός οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής».
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, μέχρι στιγμής έχουν θανατωθεί 408.595 ζώα, ενώ έχουν καταγραφεί περισσότερα από 1.600 κρούσματα ευλογιάς σε πάνω από 2.050 εκτροφές αιγοπροβάτων σε όλη τη χώρα. Τα δεδομένα επικαιροποιούνται διαρκώς όσο κλείνουν εστίες και ολοκληρώνονται θανατώσεις και αποζημιώσεις.
Ο κ. Πρωτοψάλτης σημειώνει ότι η πορεία της νόσου παρακολουθείται καθημερινά από την Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς, η οποία εισηγείται στοχευμένες παρεμβάσεις. Ενισχύεται η επιτήρηση, εφαρμόζονται αυστηροί έλεγχοι και περιοριστικά μέτρα, ενώ υπάρχει στενή συνεργασία με Περιφέρειες και αστυνομικές αρχές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ειδική κινητοποίηση στην Κεφαλονιά, σε συνεργασία με την Πολιτική Προστασία, με στόχο τη γρήγορη διακοπή των αλυσίδων μετάδοσης.
Οι κυρώσεις για παραβάσεις γίνονται αυστηρότερες, με τον ΓΓ να ξεκαθαρίζει ότι σε περιπτώσεις παραβίασης των μέτρων ή παράνομου εμβολιασμού δεν θα καταβάλλεται καμία αποζημίωση. Ζητά από τους κτηνοτρόφους να τηρούν απαρέγκλιτα τα μέτρα βιοασφάλειας, να δηλώνουν άμεσα κάθε ύποπτο περιστατικό και να μην μετακινούν τα ζώα χωρίς επίσημη έγκριση.
Παράλληλα, έχουν διατεθεί περίπου 48 εκατ. ευρώ προς τις Περιφέρειες για θανατώσεις και συναφείς λειτουργικές δαπάνες, ενώ με πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία δίνεται η δυνατότητα προκαταβολής αποζημιώσεων ώστε να στηριχθούν γρήγορα οι πληγέντες κτηνοτρόφοι. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι οι ενισχύσεις δεν υπόκεινται σε φόρους, τέλη ή εισφορές, δεν συμψηφίζονται με οφειλές προς το Δημόσιο ή τα ασφαλιστικά ταμεία και δεν επηρεάζουν την καταβολή κοινωνικών ή προνοιακών παροχών.
Στο επιχειρησιακό σκέλος, ενισχύονται οι Περιφέρειες με στρατιωτικούς κτηνιάτρους, δίνονται κίνητρα και αποζημιώσεις σε ιδιώτες κτηνιάτρους και εκδοροσφαγείς, ενώ αποζημιώνεται όλο το προσωπικό που συμμετέχει σε ελέγχους και υγειονομικές δράσεις. Προβλέπονται επίσης έκτακτες προσλήψεις για ανάγκες στο πεδίο και υποχρέωση ολοκλήρωσης της υγειονομικής ταφής εντός 72 ωρών.
«Προχωράμε σε ένα νέο μοντέλο διαχείρισης, παρόμοιο με αυτό του κορωνοϊού, με γρήγορες και ευέλικτες διαδικασίες προμηθειών, προσλήψεων και αποζημιώσεων», τονίζει ο κ. Πρωτοψάλτης, μιλώντας για «θεσμική θωράκιση και νέα εργαλεία» στη μάχη κατά της ευλογιάς.
Οζώδης δερματίτιδα: Στοχευμένη επιτήρηση σε τρεις άξονες
Για την οζώδη δερματίτιδα στα βοοειδή, ο Γενικός Γραμματέας υπενθυμίζει ότι την περίοδο 2015 – Δεκέμβριος 2023 υλοποιήθηκε επείγον προστατευτικός εμβολιασμός. Σήμερα η Ελλάδα εφαρμόζει στοχευμένη επιτήρηση σε τρία επίπεδα:
Πρώτον, από τον Μάιο 2025 διενεργούνται ορολογικοί έλεγχοι σε μη εμβολιασμένα ζώα, προκειμένου να διαπιστώνεται έγκαιρα αν κυκλοφορεί ο ιός. Δεύτερον, υπάρχει αυξημένη κλινική επιτήρηση στις πύλες εισόδου και στα σύνορα με την Τουρκία, ιδίως σε Ανατολική Μακεδονία – Θράκη και στα νησιά του Βορείου και Νοτίου Αιγαίου. Τρίτον, εφαρμόζεται παθητική επιτήρηση σε όλη την επικράτεια, με άμεση διερεύνηση κάθε ύποπτου περιστατικού.
Παράλληλα, βρίσκεται σε ισχύ περίοδος ανάκτησης με κλινική και εργαστηριακή επιτήρηση, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, με στόχο την αποτροπή οποιασδήποτε επανεισαγωγής ή αναζωπύρωσης της νόσου.
«Καθαρό τοπίο» στα βιολογικά – Μηδενική ανοχή σε παραβάσεις
Ο Σπύρος Πρωτοψάλτης αναφέρεται εκτενώς και στα βιολογικά προϊόντα, κάνοντας λόγο για ανάγκη «καθαρού τοπίου» με διαφάνεια και αυστηρούς ελέγχους. Όπως επισημαίνει, ήδη δρομολογούνται κυρώσεις σε φορείς πιστοποίησης όπου εντοπίστηκαν παραβάσεις και ελλείψεις, ενώ σε συγκεκριμένους φορείς επιβλήθηκε εξαμηνιαία αναστολή διαπίστευσης από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης.
Οι προενταξιακοί έλεγχοι στις δράσεις βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας ανέδειξαν υψηλά ποσοστά μη συμμόρφωσης, επιβεβαιώνοντας – όπως λέει – την ανάγκη άμεσης μεταρρύθμισης. Για τον λόγο αυτό έχει συσταθεί task force που ετοιμάζει προτάσεις για ριζικές αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο και στα προγράμματα επιδότησης.
Το ΥΠΑΑΤ δηλώνει απολύτως προσηλωμένο στον στόχο της ΕΕ για 25% βιολογική παραγωγή μέχρι το 2030, αλλά υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλιστεί η αξιοπιστία των συστημάτων πιστοποίησης και θα προστατευθούν οι έντιμοι παραγωγοί και οι καταναλωτές.
«Η βούληση είναι σαφής: όπου υπάρχουν παραβάσεις θα επιβάλλονται κυρώσεις, χωρίς εξαιρέσεις. Μηδενική ανοχή», τονίζει ο κ. Πρωτοψάλτης, διευκρινίζοντας ότι πληρωμές γίνονται μόνο όπου έχουν ολοκληρωθεί όλοι οι απαιτούμενοι έλεγχοι.
Για τα «νέα βιολογικά» το θέμα παραμένει υπό αξιολόγηση σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και δεν θα προχωρήσουν, αν δεν διασφαλιστεί πλήρως η νομιμότητα και η τήρηση των κανόνων. Για τα «παλιά βιολογικά» έχει τεθεί στόχος ολοκλήρωσης πληρωμών έως το τέλος του 2025.
Τετράμηνος απολογισμός: Από την κρίση στην ευκαιρία
Κάνοντας τον απολογισμό των περίπου τεσσάρων μηνών στη θέση του Γενικού Γραμματέα, ο Σπύρος Πρωτοψάλτης παραδέχεται ότι πρόκειται για «δύσκολη περίοδο» για το ΥΠΑΑΤ, σημειώνοντας ότι αφιερώνει το 90% του χρόνου του στη διαχείριση της ευλογιάς, στη μετάβαση και πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ και στα ζητήματα των βιολογικών, χωρίς να παραμελούνται τα υπόλοιπα κρίσιμα αντικείμενα.
Υπογραμμίζει ότι ο πρωτογενής τομέας είναι κινητήριος μοχλός για ύπαιθρο και περιφέρεια, στήριγμα της οικονομίας και της διατροφικής ασφάλειας της χώρας, με άμεση επίδραση στην καθημερινότητα των πολιτών, από την ασφάλεια τροφίμων και την υγεία των ζώων έως τις καλλιέργειες, την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες.
Ο ΓΓ στέκεται στη δυναμική των ελληνικών εξαγωγών, στα μοναδικά ΠΟΠ/ΠΓΕ προϊόντα και στους παραγωγούς που επενδύουν στην ποιότητα, τονίζοντας ότι «το στοίχημα είναι να επενδύσουμε έξυπνα, με αναπτυξιακούς όρους και έμφαση στην ποιότητα και την ιχνηλασιμότητα».
Προτεραιότητα, όπως λέει, είναι η μείωση του διοικητικού βάρους με ψηφιακά εργαλεία και ελέγχους βάσει ανάλυσης κινδύνου, η έγκαιρη χρηματορροή στις εκμεταλλεύσεις και η ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους απέναντι σε ασθένειες, ακραίο καιρό και διακυμάνσεις της αγοράς.
Ο κ. Πρωτοψάλτης δηλώνει ότι στόχος είναι να παραμείνουν οι νέοι στον κλάδο «με προοπτική», ενώ χαρακτηρίζει τη σημερινή συγκυρία «κρίσιμη ευκαιρία» για να γυρίσει σελίδα η αγροτική πολιτική της χώρας.
«Ο πρωτογενής τομέας πρέπει να είναι μοχλός οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Η μετάβαση από ένα παρωχημένο επιδοματικό μοντέλο σε ένα αναπτυξιακό μοντέλο αγροτικής πολιτικής, με έμφαση στην τεχνολογία, τους νέους αγρότες και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, είναι μονόδρομος», καταλήγει.