Από τις αρχές του 2026 καταργείται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης η τελωνειακή απαλλαγή για δέματα αξίας κάτω των 150 ευρώ. Όλα τα πακέτα που έρχονται από τρίτες χώρες θα περνούν πλέον από κανονικές τελωνειακές διαδικασίες, με επιβολή δασμών και προβλεπόμενων τελών διαχείρισης, όπως αποφάσισε το ECOFIN.
Η Ελλάδα – με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη – στηρίζει σθεναρά το μέτρο, το οποίο χαρακτηρίζεται αναγκαίο για τον υγιή ανταγωνισμό, την προστασία των δημοσίων εσόδων και την ασφάλεια των προϊόντων.
Για τη χώρα μας, η επίσπευση της κατάργησης του καθεστώτος απαλλαγής συνδέεται με την ανάγκη εξισορρόπησης των συμφερόντων καταναλωτών, εγχώριου εμπορίου και κρατικών εσόδων, βάζοντας τέλος σε στρεβλώσεις, «παράθυρα» και «Κερκόπορτες» που εντάθηκαν με την έκρηξη του ηλεκτρονικού εμπορίου τις τελευταίες δύο-τρεις δεκαετίες.
Στα θετικά του μέτρου καταγράφονται η μείωση του αθέμιτου ανταγωνισμού από ξένες επιχειρήσεις, η αύξηση των δημοσίων εσόδων και η αποτροπή αποστολής ακατάλληλων προϊόντων που δεν συμμορφώνονται με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, ενώ επισημαίνεται και περιβαλλοντικό όφελος από την αποθάρρυνση υπερπαραγωγής και υπερκατανάλωσης προϊόντων αμφίβολης ποιότητας.
Στον αντίποδα, αναμένονται αυξήσεις τελικών τιμών στα «πολύ φθηνά» προϊόντα από τρίτες χώρες λόγω δασμών και τέλους διεκπεραίωσης, πιθανή επιβάρυνση των χαμηλότερων εισοδημάτων που αναζητούν τις χαμηλότερες τιμές, αλλά και κίνδυνος καθυστερήσεων και πρόσθετης γραφειοκρατίας στα τελωνεία.
Η απόφαση του ECOFIN και το νέο χρονοδιάγραμμα
Οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ συμφώνησαν στην κατάργηση της απαλλαγής τελωνειακών δασμών για δέματα χαμηλής αξίας, επιταχύνοντας το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής: από το 2028 μεταφέρεται στις αρχές του 2026.
Στο πρώτο στάδιο θα ισχύσει μια μεταβατική, «απλούστερη» λύση ώστε όλα τα δέματα να μπαίνουν σε διαδικασίες τελωνείου και δασμών χωρίς να «μπλοκάρουν» τα τελωνεία. Από το 2028 προβλέπονται αυστηρότερα μέτρα και νέα αναθεώρηση της σχετικής Οδηγίας, με βάση μια νέα ευρωπαϊκή πλατφόρμα όπου θα γίνεται ηλεκτρονικά η εκκαθάριση κάθε αγοράς από e-shops τρίτων χωρών που εισάγεται στην ΕΕ.
Τα κράτη-μέλη καλούνται μέχρι το επόμενο ECOFIN, έως τις 12 Δεκεμβρίου, να καταθέσουν συγκεκριμένες προτάσεις υλοποίησης, με στόχο μια νέα αρχιτεκτονική εισαγωγών μικροδεμάτων από Κίνα και άλλες τρίτες χώρες. Η νέα πραγματικότητα θα πρέπει να λειτουργήσει «το συντομότερο δυνατόν» εντός του 2026, χωρίς όμως να προκληθούν πρόσθετες καθυστερήσεις λόγω του τεράστιου όγκου μικροδεμάτων που σήμερα περνούν «ατελώνιστα».
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Κάθε δέμα από τρίτη χώρα θα αξιολογείται πλέον για δασμούς ανεξαρτήτως αξίας. Ο ΦΠΑ εξακολουθεί να επιβάλλεται κατά την αγορά μέσω IOSS/checkout, αλλά η προσθήκη δασμών και τελών αναμένεται να κάνει τις τελικές τιμές αρκετών «φθηνών» προϊόντων αισθητά υψηλότερες και λιγότερο ελκυστικές σε σχέση με σήμερα.
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται και ξεχωριστό «τέλος διεκπεραίωσης» (handling fee) ανά μικροδέμα, περί τα 2 ευρώ σύμφωνα με την επικρατέστερη μέχρι στιγμής πρόταση. Πρόκειται για χαμηλής ονομαστικής αξίας επιβάρυνση, η οποία εκτιμάται ότι θα τεθεί σε ισχύ μετά τα μέσα του 2026, με το ακριβές ποσό και τον τρόπο εφαρμογής να παραμένουν ανοιχτά σε πολιτική διαπραγμάτευση.
Πέρα από το οικονομικό σκέλος, η μετάβαση σε καθεστώς πλήρους τελωνειακού ελέγχου ενδέχεται να επιφέρει καθυστερήσεις στην παράδοση και πρόσθετα βήματα για τους καταναλωτές, ιδίως σε περιόδους αιχμής.
Temu, Shein, Trendyol και το τέλος του «ultra cheap» μοντέλου
Στο επίκεντρο της νέας ρύθμισης βρίσκονται πλατφόρμες τύπου Temu, Shein, Banggood, Trendyol, αλλά και αγορές αντίστοιχου τύπου μέσω eBay, οι οποίες έχουν βασίσει την επιθετική τους πολιτική στις εξαιρετικά χαμηλές τιμές (ultra low price) και τις δωρεάν αποστολές (free shipping).
Για χρόνια, το επιχειρηματικό τους μοντέλο αξιοποιούσε στο έπακρο το όριο απαλλαγής έως 150 ευρώ (καθεστώς de minimis) στα Τελωνεία της ΕΕ. Το καθεστώς αυτό επέτρεπε τόσο υποτιμολογήσεις από τις ίδιες τις εταιρείες όσο και «σπάσιμο» παραγγελιών από τους καταναλωτές, ώστε να αποφεύγεται η υπέρβαση του ορίου.
Με την κατάργηση της εξαίρεσης, οι αγορές από αυτές τις πλατφόρμες θα επιβαρύνονται με δασμούς και τέλη, περιορίζοντας το πλεονέκτημα στην τελική τιμή έναντι των ευρωπαϊκών λιανεμπόρων. Δεν αποκλείεται μάλιστα να αλλάξουν οι πολιτικές δωρεάν αποστολής και επιστροφών, καθώς τα λειτουργικά κόστη τους θα αυξηθούν.
Παράλληλα, η πλήρης τελωνειακή επιτήρηση θα απαιτήσει σοβαρή αναβάθμιση των τελωνειακών πληροφοριακών συστημάτων και πρόσθετους πόρους σε τελωνεία, ταχυδρομεία και εταιρείες ταχυμεταφορών, ώστε να διαχειριστούν τον αυξημένο φόρτο εργασίας.
Πώς επηρεάζονται τα ευρωπαϊκά e-shops
Για τα ελληνικά και ευρωπαϊκά e-shops, οι όροι ανταγωνισμού γίνονται πιο ισότιμοι απέναντι στους εξ ανατολής «παίκτες». Σήμερα τα άμεσα εισαγόμενα «φθηνά» πακέτα τρίτων χωρών συχνά ξεφεύγουν από δασμούς, δημιουργώντας ένα έντονα άνισο πεδίο σε σχέση με τις ευρωπαϊκές πλατφόρμες που πληρώνουν πλήρεις επιβαρύνσεις και τηρούν αυστηρά ποιοτικά και κατασκευαστικά πρότυπα.
Η Ελλάδα, που αποτελεί πύλη εισόδου κινεζικών προϊόντων στην ΕΕ, πρωτοστάτησε – μαζί με τη Γαλλία – στην επίσπευση των μέτρων ως απάντηση στα προβλήματα θεμιτού ανταγωνισμού που αντιμετωπίζουν οι εγχώριες και ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Γιατί αλλάζει το καθεστώς – Ο στόχος της ΕΕ
Η εκρηκτική αύξηση μικροδεμάτων από πλατφόρμες τρίτων χωρών έχει οδηγήσει σε σοβαρές απώλειες για τα κράτη-μέλη, όχι μόνο γιατί πλήττεται το ευρωπαϊκό λιανεμπόριο και η βιομηχανία, αλλά και λόγω υποτιμολογήσεων και καταστρατηγήσεων που μειώνουν τα φορολογικά έσοδα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει:
– ισότιμους όρους ανταγωνισμού,
– καλύτερο έλεγχο συμμόρφωσης και ασφάλειας προϊόντων,
– αποθάρρυνση υπερβολικά φθηνών fast fashion και άλλων πρακτικών με υψηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι «από εδώ και στο εξής, όλα τα δέματα θα περνούν από συνήθεις τελωνειακές διαδικασίες», κάνοντας λόγο για δίκαιο ανταγωνισμό και καλύτερη προστασία του καταναλωτή, με ταυτόχρονη δέσμευση για στήριξη των κρατών-μελών με μεταβατικά μέτρα.
«Δεν ζητάμε να κλείσει η πόρτα της Ευρώπης στο διεθνές εμπόριο, αλλά η “κερκόπορτα” του αθέμιτου ανταγωνισμού. Η βασική “ανορθογραφία” που πρέπει να αλλάξει άμεσα είναι ο κανονισμός de minimis», επισημαίνει ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης δηλώνει πως «η Ελλάδα στηρίζει πλήρως το μέτρο», ζητώντας εφαρμογή από τις αρχές του 2026. Αξιωματούχοι της ΕΕ τονίζουν ότι μέχρι και τα δύο τρίτα των μικροδεμάτων δηλώνονται υποτιμολογημένα, πρόβλημα που μπορεί να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά μόνο με την κατάργηση της εξαίρεσης και αυστηρότερη επιβολή των κανόνων.