Οι σχέσεις εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας, το φαινόμενο της «περιστρεφόμενης πόρτας» από τη Δικαιοσύνη προς την πολιτική και η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης βρίσκονται στο επίκεντρο της σημερινής συζήτησης στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος.
Η συζήτηση αφορά τα άρθρα 89 και 90, με τη Νέα Δημοκρατία να προτείνει αλλαγές στα δικαστικά ασυμβίβαστα και στον τρόπο επιλογής των ανώτατων δικαστικών λειτουργών.
Με την πρόταση για την αναθεώρηση του άρθρου 89, επιτρέπεται η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής, όπως θα ορίζει ο νόμος. Παράλληλα, προβλέπεται ότι δεν θα επιτρέπεται η συμμετοχή τους στην κυβέρνηση ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τουλάχιστον τρία χρόνια από την αφυπηρέτησή τους.
Τι αλλάζει στις προαγωγές των ανώτατων δικαστών
Σε ό,τι αφορά το άρθρο 90, η πρόταση της ΝΔ προβλέπει ότι για τις προαγωγές στις θέσεις των ανώτατων δικαστών θα αποφασίζει ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση.
Η επιλογή θα γίνεται από κατάλογο τριών δικαστών για κάθε θέση, οι οποίοι θα προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.
Σήμερα, το άρθρο 90 του Συντάγματος ορίζει ότι οι προαγωγές στις θέσεις προέδρου και αντιπροέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου γίνονται με προεδρικό διάταγμα, ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου.
Παρότι έχει εισαχθεί ενδιάμεσο στάδιο, με δυνατότητα του δικαστικού σώματος να εκφράζει γνώμη μέσω μυστικής ψηφοφορίας, τον τελικό λόγο εξακολουθεί να έχει η κυβέρνηση.
Ο αντίλογος στην πρόταση
Με την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, η αρμοδιότητα επιλογής μεταφέρεται στη Βουλή, με βάση κατάλογο δικαστών που θα προτείνουν οι οικείες ολομέλειες.
Ωστόσο, η πρόταση έχει και αντίλογο, καθώς εκφράζεται η ανησυχία ότι η αρμοδιότητα δεν αποσυνδέεται πλήρως από την πολιτική εξουσία, αλλά μεταφέρεται από την κυβέρνηση στην κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Έτσι, το βασικό ερώτημα που τίθεται στη συζήτηση είναι αν η προτεινόμενη αλλαγή ενισχύει ουσιαστικά την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης ή αν απλώς μεταφέρει το κέντρο της απόφασης από το Υπουργικό Συμβούλιο στη Βουλή.