-
Τι χρήματα δίνει το νέο πρόγραμμα
-
Αναλυτικά τα εισοδηματικά κριτήρια
-
Δεσμεύσεις & κριτήρια επιλεξιμότητας
-
Τα «ψιλά γράμματα» της επιδότησης
Την ευκαιρία να προχωρήσουν σε ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση των ακινήτων τους έχουν πλέον χιλιάδες ιδιοκτήτες, μέσω του νέου προγράμματος «Ανακαινίζω 2026».
Αντώνης Κατωπόδης
Η πλατφόρμα για την υποβολή αιτήσεων άνοιξε και έχει ως στόχο την επαναφορά χιλιάδων κλειστών κατοικιών στην αγορά μακροχρόνιας μίσθωσης για να δοθεί λύση στο στεγαστικό πρόβλημα της χώρας.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλλουν αίτηση για την έκδοση βεβαίωσης επιλεξιμότητας μέσω της πλατφόρμας anakainisi.apps.gov.gr, χρησιμοποιώντας τους προσωπικούς τους κωδικούς Taxisnet.
Μέσα από τη διαδικασία αυτή έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν αν πληρούν τα απαιτούμενα κριτήρια συμμετοχής στο πρόγραμμα και να λάβουν έγκαιρα ενημέρωση για την καταλληλότητά τους.
Η αίτηση μπορεί να υποβληθεί έως τις 31 Αυγούστου και με τον τρόπο αυτό, μπορούν να προετοιμαστούν κατάλληλα για το δεύτερο στάδιο της διαδικασίας, το οποίο αφορά την υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης.
Η έναρξη του συγκεκριμένου σταδίου προγραμματίζεται για τις αρχές Σεπτεμβρίου, δίνοντας στους ενδιαφερόμενους τον απαραίτητο χρόνο να συγκεντρώσουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και στοιχεία.
Το νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» είναι προϋπολογισμού 500 εκατ. ευρώ και το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα ακίνητα που ήταν κλειστά κατά την περίοδο 2024-2025.
Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι αυτά τα ακίνητα θα έχουν προβάδισμα στις αιτήσεις χρηματοδότησης ώστε να μπουν στην αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης και να ενισχύσουν τη διαθέσιμη προσφορά στέγης.
Η επιχορήγηση
Η επιχορήγηση μπορεί να φτάσει έως τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και έως το ανώτατο ποσό των 36.000 ευρώ ανά κατοικία, καθιστώντας το μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στήριξης για την ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση των κατοικιών.
Για συγκεκριμένες κατηγορίες δικαιούχων, όπως νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα ή ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, το ποσοστό χρηματοδότησης μπορεί να φτάσει ακόμη και το 95% του συνολικού επιλέξιμου κόστους των εργασιών και παρεμβάσεων.
Ωστόσο, τα υψηλά ποσοστά επιδότησης συνοδεύονται από συγκεκριμένες υποχρεώσεις και αυστηρές προϋποθέσεις.
Οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας, να υποβάλουν πλήρη και ακριβή δικαιολογητικά και να τηρήσουν όλες τις προθεσμίες που προβλέπονται από το πρόγραμμα.
Οι εργασίες που θα χρηματοδοτηθούν πρέπει να υλοποιηθούν σύμφωνα με τις εγκεκριμένες παρεμβάσεις και εντός των καθορισμένων χρονικών ορίων.
Εάν διαπιστωθούν ανακριβή στοιχεία, αποκλίσεις από τον εγκεκριμένο προϋπολογισμό ή μη τήρηση των όρων του προγράμματος, η αίτηση:
- μπορεί να απορριφθεί ή,
- σε ορισμένες περιπτώσεις, να ζητηθεί η επιστροφή μέρους ή και του συνόλου της επιχορήγησης.
Για παράδειγμα, ιδιοκτήτης κατοικίας 100 τετραγωνικών μέτρων που εγκρίνεται για παρεμβάσεις συνολικού κόστους 30.000 ευρώ και δικαιούται επιδότηση 90%, μπορεί να λάβει χρηματοδότηση ύψους 27.000 ευρώ, καλύπτοντας ο ίδιος μόλις 3.000 ευρώ.
Εάν δεν ολοκληρώσει τις εργασίες εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας ή δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα παραστατικά, κινδυνεύει να χάσει την επιδότηση ή να υποχρεωθεί να επιστρέψει τα ποσά που έλαβε.
Δύο βασικές κατηγορίες
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε δύο βασικές κατηγορίες κατοικιών, με στόχο τόσο την αξιοποίηση ακινήτων που παραμένουν ανεκμετάλλευτα όσο και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης σε αυτές.
Η πρώτη κατηγορία αφορά τις λεγόμενες «κλειστές» κατοικίες, κατά τα έτη 2024 και 2025, που μπορούν να ενταχθούν στο νέο πρόγραμμα με μια βασική προϋπόθεση.
Η προϋπόθεση είναι ότι μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, θα χρησιμοποιηθούν είτε για ιδιοκατοίκηση είτε θα διατεθούν στην αγορά μέσω μακροχρόνιας μίσθωσης.
Η δεύτερη κατηγορία αφορά τις «ανοικτές» κατοικίες, δηλαδή όσες ήδη χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία και παρουσιάζουν ανάγκες ανακαίνισης ή ενεργειακής αναβάθμισης.
Στην περίπτωση αυτή, το πρόγραμμα λειτουργεί ως εργαλείο βελτίωσης της ποιότητας κατοικίας και μείωσης του ενεργειακού κόστους για τα νοικοκυριά.
Οι δικαιούχοι
Δικαιούχοι του προγράμματος είναι φυσικά πρόσωπα που πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Οι ενδιαφερόμενοι κατατάσσονται σε δύο βασικές εισοδηματικές κατηγορίες, από τις οποίες εξαρτάται και το ποσοστό της επιχορήγησης που θα λάβουν.
Ειδικότερα:
- Για την Εισοδηματική Κατηγορία Ι, τα ανώτατα εισοδηματικά όρια κυμαίνονται από 18.000 έως 35.000 ευρώ, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού.
- Για την Εισοδηματική Κατηγορία ΙΙ, τα αντίστοιχα όρια διαμορφώνονται από 25.000 έως 45.000 ευρώ, ενώ προβλέπονται προσαυξήσεις για οικογένειες με παιδιά.
Στόχος είναι να δοθεί μεγαλύτερη στήριξη σε νοικοκυριά με αυξημένες στεγαστικές ανάγκες και χαμηλότερη οικονομική δυνατότητα.
Ποσοστά επιχορήγησης
Το βασικό ποσοστό επιχορήγησης ανέρχεται στο 80% του επιλέξιμου κόστους για τους δικαιούχους της Εισοδηματικής Κατηγορίας Ι και στο 70% για τους δικαιούχους της Εισοδηματικής Κατηγορίας ΙΙ.
Επίσης, προβλέπονται πρόσθετες προσαυξήσεις 5% για ειδικές κατηγορίες δικαιούχων και περιοχών.
Ειδικότερα, επιπλέον ποσοστό χρηματοδότησης μπορούν να λάβουν:
– όσοι κατοικούν σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές,
-οι μονογονεϊκές οικογένειες,
-οι τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες και
τα άτομα με αναπηρία.
Με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις, το συνολικό ποσοστό χρηματοδότησης μπορεί να φτάσει έως το 95% για τους δικαιούχους της Κατηγορίας Ι και έως το 85% για τους δικαιούχους της Κατηγορίας ΙΙ.
Αυτό σημαίνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η ιδιωτική συμμετοχή του ωφελούμενου περιορίζεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Ύψος επιδότησης
Το πρόγραμμα προβλέπει σημαντική οικονομική ενίσχυση για τις εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης.
Η επιδότηση μπορεί να φτάσει έως τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο κατοικίας, με ανώτατο συνολικό ποσό τα 36.000 ευρώ ανά ακίνητο.
Το ανώτατο αυτό όριο αντιστοιχεί σε κατοικία επιφάνειας έως 120 τετραγωνικών μέτρων.
Το πρόγραμμα καλύπτει δαπάνες έως 2.500 ευρώ που σχετίζονται με την προετοιμασία, τον σχεδιασμό και την παρακολούθηση του έργου.
Στις επιλέξιμες αυτές δαπάνες περιλαμβάνονται:
- οι αμοιβές μηχανικών,
- η έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ),
- η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου,
- οι απαιτούμενες άδειες και
- οι έλεγχοι που πραγματοποιούνται κατά την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων.
Προϋποθέσεις
Για να θεωρηθεί επιλέξιμη μια κατοικία, πρέπει να πληροί ορισμένες προϋποθέσεις, με κυριότερη αυτή που ορίζει ότι η οικοδομική άδεια του ακινήτου θα πρέπει να έχει εκδοθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990.
Η κατοικία δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 120 τ.μ. με εξαίρεση περιπτώσεις τρίτεκνων ή πολύτεκνων οικογενειών, όπου το όριο μπορεί να φτάσει έως τα 150 τετραγωνικά μέτρα υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Το ακίνητο:
-πρέπει να κατατάσσεται σε ενεργειακή κατηγορία έως και Γ,
-να μην έχει χρηματοδοτηθεί από αντίστοιχο πρόγραμμα αναβάθμισης μετά την 1η Ιανουαρίου 2020 και
-να μην είναι καταχωρισμένο σε πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου Airbnb.
Ενεργειακή αναβάθμιση
Κεντρικός πυλώνας του προγράμματος αποτελεί η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών.
Οι παρεμβάσεις που θα υλοποιηθούν πρέπει υποχρεωτικά να βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση του ακινήτου κατά τουλάχιστον μία ενεργειακή κατηγορία.
Οι σχετικές εργασίες πρέπει να αντιστοιχούν σε ποσοστό από 20% έως 40% του συνολικού προϋπολογισμού του έργου.
Η απαίτηση αυτή διασφαλίζει ότι η δημόσια χρηματοδότηση δεν θα κατευθυνθεί αποκλειστικά σε αισθητικές ή λειτουργικές παρεμβάσεις, αλλά θα συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και του κόστους λειτουργίας των κατοικιών.
Οι δεσμεύσεις
Οι δικαιούχοι αναλαμβάνουν δεσμεύσεις για διάστημα πέντε ετών μετά την ολοκλήρωση των εργασιών και στις ανοικτές κατοικίες απαιτείται η διατήρηση της ιδιοκατοίκησης.
Στις κλειστές κατοικίες το ακίνητο πρέπει να χρησιμοποιείται είτε ως κύρια κατοικία του ιδιοκτήτη είτε να διατίθεται αποκλειστικά μέσω μακροχρόνιας μίσθωσης.
Κατά το ίδιο διάστημα απαγορεύεται η αξιοποίηση του ακινήτου για βραχυχρόνια μίσθωση μέσω πλατφορμών όπως το Airbnb, η επαγγελματική χρήση του ακινήτου ή η υπεκμίσθωσή του σε τρίτους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η υποχρέωση διατήρησης της κυριότητας του ακινήτου, καθώς τυχόν μεταβίβαση, πώληση ή άλλη μορφή αλλαγής ιδιοκτησίας μέσα στην πενταετία μπορεί να οδηγήσει:
– σε ανάκτηση της επιχορήγησης και
-υποχρέωση επιστροφής των ποσών που καταβλήθηκαν από το πρόγραμμα.
Οι όροι αυτοί διασφαλίζουν ότι οι δημόσιοι πόροι θα αξιοποιηθούν για τη μακροπρόθεσμη ενίσχυση της στεγαστικής πολιτικής και όχι για βραχυπρόθεσμο οικονομικό όφελος των δικαιούχων.
Μεγάλη προσοχή
Μεγάλη προσοχή απαιτείται στα… ψιλά γράμματα που έχουν σχέση με την επιδότηση η οποία δεν πρέπει να θεωρείται ως άμεση οικονομική ενίσχυση στον τραπεζικό λογαριασμό του δικαιούχου.
Εάν και τα ποσοστά χρηματοδότησης φτάνουν έως και το 95% του συνολικού κόστους των παρεμβάσεων, ο τρόπος διαχείρισης των χρημάτων συνδέεται άμεσα με την πορεία υλοποίησης του έργου.
Ειδικότερα:
-το ποσό της επιχορήγησης δεν αποδίδεται απευθείας στον ιδιοκτήτη του ακινήτου για ελεύθερη χρήση.
-Μεταφέρεται σε ειδικό δεσμευμένο τραπεζικό λογαριασμό, ο οποίος χρησιμοποιείται αποκλειστικά για τις ανάγκες του προγράμματος.
Από τον λογαριασμό αυτό πραγματοποιούνται σταδιακά οι πληρωμές που αφορούν τις εγκεκριμένες εργασίες ανακαίνισης, την προμήθεια υλικών, τις αμοιβές τεχνικών συνεργείων, μηχανικών και λοιπών επαγγελματιών που συμμετέχουν στο έργο.
Η διαδικασία αυτή έχει σχεδιαστεί ώστε να διασφαλίζεται ότι τα δημόσια κονδύλια δεν θα χρησιμοποιηθούν για άλλες δαπάνες που δεν σχετίζονται με την ανακαίνιση της κατοικίας.
Επίσης, προβλέπεται αυστηρός έλεγχος των παραστατικών, των τιμολογίων και των τραπεζικών συναλλαγών που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια του έργου.
Προσοχή απαιτείται και στην εκταμίευση της πρώτης δόσης της επιχορήγησης η οποία σε καμία περίπτωση δεν γίνεται αυτόματα με την έγκριση της αίτησης.
Για να ενεργοποιηθεί η πρώτη καταβολή, η οποία αντιστοιχεί στο 60% του εγκεκριμένου ποσού της επιδότησης, ο δικαιούχος θα πρέπει προηγουμένως να έχει καταβάλει μέσω του τραπεζικού συστήματος το 40% της δικής του οικονομικής συμμετοχής προς προμηθευτές, εργολάβους ή αναδόχους του έργου.
Με απλά λόγια, ακόμη και όσοι λαμβάνουν πολύ υψηλή επιδότηση θα πρέπει να διαθέτουν αρχικά ένα μέρος των απαιτούμενων κεφαλαίων προκειμένου να ξεκινήσουν οι εργασίες.
Για να γίνει σαφές ας δούμε το παράδειγμα ενός έργου που έχει συνολικό κόστος 20.000 ευρώ και η ιδιωτική συμμετοχή του δικαιούχου ανέρχεται σε 4.000 ευρώ.
Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να πληρώσει μέσω τραπεζικής συναλλαγής το 40% αυτής της συμμετοχής, δηλαδή 1.600 ευρώ, πριν ενεργοποιηθεί η πρώτη δόση της επιχορήγησης.
Πρόκειται για μια προϋπόθεση που ναι με μπορεί να περνά απαρατήρητη, αλλά μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική ως προς την ομαλή εξέλιξη και ολοκλήρωση του έργου.