Η Τατιάνα Κίρχοφ μας οδηγεί σε ένα ταξίδι στο όνειρο και την ψυχή
Στη θεατρική παράσταση «Γιουκάλι», ο θεατής προσκαλείται σε έναν κόσμο όπου η πραγματικότητα και το όνειρο συγχωνεύονται.
Μέσα από την ιστορία του Αλέξη, ενός άνδρα που φαίνεται να τα έχει όλα αλλά νιώθει χαμένος, το έργο εξερευνά το δίπολο ευτυχία–απώλεια, την ανάγκη να ανακαλύψουμε τον εαυτό μας και την ουσία της ζωής. Όπως σημειώνει η δημιουργός Τατιάνα Κίρχοφ, το “Γιουκάλι” δεν είναι απλώς ένας τόπος φαντασίας αλλά μια ουτοπία προσωπική, ένας χώρος όπου η ελευθερία, η αναμέτρηση με τα βαθύτερα συναισθήματα και η αναζήτηση νοήματος αποκτούν χρώμα.
Στην συνέντευξη που μας παραχώρησε, μοιράζεται τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις προκλήσεις της δημιουργίας αυτού του μοναδικού κόσμου, κάνοντας το ταξίδι στο “Γιουκάλι” ακόμα πιο κοντινό και ανθρώπινο.
Πώς ένα όνειρο μεταμορφώθηκε σε θεατρικό κείμενο;
Ήταν σίγουρα κάτι πολύ δύσκολο κυρίως γιατί η απόδοση ενός θεατρικού κειμένου θα πρέπει να ενέχει ήρωες πλοκή δράση και να κρατάω το ενδιαφέρον του κοινού χωρίς κατά τη γνώμη μου το έργο να γίνεται απλοϊκό διδακτικό η μονότονο. Με βάση αυτό και δεδομένου πάντα πως οτιδήποτε γράφω θα πρέπει πρώτα να απαντά μέσα μου τις εσωτερικές μου ανησυχίες, γράφτηκε το θεατρικό “Γιουκάλι”.
Ποιο ήταν το πρώτο πράγμα που ήξερες ότι ήθελες να πεις μέσα απ’ αυτή την ιστορία;
Με ενδιάφερε πολύ η έννοια της απώλειας, της σύγκρουσης του εαυτού με κομμάτια της ύπαρξης του και η απάντηση στο ερώτημα αν τελικά η ευτυχία είναι εφικτή.
Πόσο σε απασχόλησε το ζήτημα “ευτυχία – απώλεια” κατά τη συγγραφή; Είναι ο πυρήνας του έργου;
Είναι σίγουρα μια πολύ σημαντική παράμετρος, δεν ξέρω αν είναι ο πυρήνας. Ίσως ο πυρήνας του έργου να είναι η αναζήτηση νοήματος, το παράλογο της ανθρώπινης ύπαρξης και η ανάγκη να ζήσεις. Το δίπολο ωστόσο “ευτυχία- απώλεια” είναι σημαντικό. Κι αν το σκεφτείς και νευρολογικά ισχύει κιόλας. Η αλήθεια είναι πως η χαρά και ο πόνος εδράζουν στα ίδια κομμάτια στον εγκέφαλο μας. Η ντοπαμίνη, βασικός νευροδιαβιβαστής της ευχαρίστησης, εκκρίνεται στις ίδιες διαδρομές που σχετίζονται και με τον πόνο όταν ανακουφιζόμαστε από αυτόν. Δηλαδή, η ανακούφιση από πόνο είναι μορφή ευχαρίστησης — και μάλιστα ενεργοποιεί τον ίδιο μηχανισμό που ενεργοποιεί η χαρά. Υπό αυτή την έννοια με γοήτευσε παρά πολύ αυτό το δίπολο.
Πώς είναι να παίζεις έναν χαρακτήρα που εσύ η ίδια έχεις δημιουργήσει;
Πάντα δύσκολο. Γιατί η παγίδα είναι γνωστή: να μην φτάσεις τελικά να παίζεις τον εαυτό σου. Όταν γράφεις ένα κείμενο, το κείμενο “μιλάει” με τον τρόπο που μιλάς εσύ. Άρα, όταν κληθείς να ερμηνεύσεις τον ρόλο μιλάς κι εσύ όπως μιλάς ως άνθρωπος στην καθημερινότητα σου. Αυτό ενέχει τον πειρασμό τελικά να παίζεις, όπως μιλάς, άρα ουσιαστικά να παίζεις τον εαυτό σου. Ευτυχώς από αυτές τις παγίδες με γλίτωσε η σκηνοθεσία του Φώτη Καράλη, που ήταν πάντα εκεί για να διορθώσει οτιδήποτε έβλεπε πως ξέφευγε από αυτό που θέλαμε να πούμε τελικά με το κείμενο και τους ρόλους μας.
Η Ναταλί είναι μια ηρωίδα γεμάτη φως, ενέργεια, ελευθερία. Ποια κομμάτια της είναι δικά σου και ποια εντελώς ξένα;
Μου είναι εντελώς οικεία η φιλοσοφία της: η έννοια της ελευθερίας, του φωτός, της ενέργειας, της νεότητας. Η έννοια του παραλόγου της ανθρώπινης φύσης, της ματαιότητας των πράξεων μας, της θνητότητας της ανθρώπινης ύπαρξης. Αλλά παράλληλα μου είναι και ένας χαρακτήρας αρκετά ξένος στον τρόπο που αντιδρά, στον τρόπο που αισθάνεται και εμπλέκεται με τα πράγματα. Η Ναταλί είναι ένας άνθρωπος αυθόρμητος, παρορμητικός, λειτουργεί με το συναίσθημα, με την στιγμή, πρώτα βιώνει και αισθάνεται και μετά σκέφτεται. Όλα αυτά δεν έχουν καμία σχέση με μένα. Αυτή ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετώπισα ερμηνεύοντας αυτόν τον ρόλο.
Πώς προσεγγίζεις σκηνικά τη Ναταλί, δεδομένου ότι είναι και πραγματική και “ονειρική”;
Μόνο ρεαλιστική μπορεί να είναι η προσέγγιση της. Δεν μπορείς να ερμηνεύσεις το “ονειρικό”. Το όνειρο είναι συνθήκη. Το παίξιμο υποκριτικά οφείλει να είναι ρεαλιστικό.
Υπήρξαν στιγμές που δυσκολεύτηκες να αποστασιοποιηθείς από το συναίσθημα της δημιουργού;
Δεν ξέρω αν χρειάζεται να αποστασιοποιηθείς από αυτό το συναίσθημα. Αλλά σε κάθε περίπτωση κάθε φορά που ανεβαίνω στη σκηνή για να προβάρω ή να παίξω έναν ρόλο δεν σκέφτομαι ποτέ ότι αυτό έχει δημιουργηθεί από μένα. Αλλιώς το κρίνω, το σχολιάζω, βρίσκω μονίμως λάθη και ατέλειες. Και δεν μπορώ να παίξω. Το δέχομαι σαν να είναι κάποιου αλλού δημιουργού για να μπορέσω να αφοσιωθώ στην υποκριτική. Πρέπει να κλείσω την πόρτα της συγγραφής και να πω ότι τώρα αυτό είναι το κείμενο, καλό/ κακό αυτό είναι, τώρα πρέπει να το παίξουμε αυτό το πράγμα.
Το “Γιουκάλι” είναι γεμάτο φιλοσοφικές αναφορές: ευτυχία, χρόνος, συνείδηση, όνειρο. Ποιο θεωρείς ότι είναι το βαθύτερο μήνυμα του έργου;
Ίσως ότι η αναζήτησή της ευτυχίας είναι προσωπική υπόθεση του καθενός και πως μέσα σε έναν κόσμο που τίποτα δεν έχει σημασία, πρέπει εσύ να δώσεις χρώμα στα πράγματα.
Είναι το “Γιουκάλι” ένας παράδεισος ή μια ψευδαίσθηση;
Είναι μια ουτοπία. Είναι το συμβολικό πεδίο της ψυχής. Το χρωματίζεις εσύ όπως θέλεις. Γι’ αυτό και το “Γιουκάλι” είναι ο ορισμός της ελευθερίας.
Αν είναι “εσωτερική εμπειρία”, όπως λες στο έργο, τι χρειάζεται να κάνει κανείς για να φτάσει εκεί;
Να βρει τον εαυτό του. Τα βαθιά του ερωτήματα. Να αναμετρηθεί με το μέσα του. Να έρθει αντιμέτωπος με ό,τι τον φοβίζει.
Υπάρχει στο έργο μια συνεχής πάλη ανάμεσα στη λογική και στην επιθυμία.
Εσύ προσωπικά με ποια πλευρά ταυτίζεσαι;
Εγώ είμαι γενικώς άνθρωπος της λογικής και της πράξης. Δεν λειτουργώ τόσο πολύ με το ένστικτο, την επιθυμία, το συναίσθημα. Δεν είμαι τόσο κοντά με την παρορμητική φύση των ανθρώπων. Προτιμώ τα πράγματα τα οποία μπορώ να αντιληφθώ με τη λογική μου, που έχουν νόημα για μένα, που ικανοποιούν τις αξίες μου, που συνάδουν με τις ηθικές μου αρχές και που με κάνουν να δρω. Που δεν με αφήνουν σε απάθεια.
Πιστεύεις ότι ο καθένας έχει το δικό του “Γιουκάλι”;
Ναι φυσικά. Είναι ο τόπος μέσα μας. Αρκεί κανείς να μπορεί να τον βρει.
Πώς ήταν η συνεργασία σου με τον Φώτη Καράλη στη σκηνοθεσία; Πώς συνδυάστηκαν η δική σου ποιητική γραφή και η δική του οπτική;
Με τον Φώτη έχουμε ξανασυνεργαστεί και στο παρελθόν με τις “Σύγχρονες τραγωδίες”, ένα έργο πάλι δικό μου. Η συνεργασία μας ήταν άψογη και γι’ αυτόν τον λόγο επιλέξαμε και φέτος να ξανασυνεργαστουμε αυτή τη φορά εγώ γράφοντας και παίζοντας και εκείνος σκηνοθετώντας. Με τον Φώτη έχει συμβεί κάτι μαγικό που στα χρόνια που είμαι ηθοποιός δεν έχω ξανασυναντήσει: έχουμε τόσο κοινή αισθητική, αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα με τόσο κοινό τρόπο, συναντιόμαστε πνευματικά σε κοινούς τόπους, που από τη σκηνοθεσία του δεν θα άλλαζα τίποτα. Το έργο είναι σκηνοθετημένο όπως όταν το έγραφα εγώ στο μυαλό μου.
Πώς είναι να μοιράζεσαι τη σκηνή με τον Ραφαηλ Καριωτάκη και τον Σπύρο Κατσιάνο;
Είναι μια υπέροχη εμπειρία, γιατί εκτός της επαγγελματικής μας σχέσης είμαστε και φίλοι. Δεν είχαμε ξανασυνεργαστεί οι τρεις μας, αλλά δοθείσης της ευκαιρίας αυτής ανακάλυψα ανθρώπους που εκτός από ταλαντούχοι ηθοποιοί είναι και εξαιρετικοί συνεργάτες και καλά παιδιά. Για μένα αυτό μετράει παρά πολύ. Ο Ραφαήλ έχει στις πλάτες του ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα. Παίζει σε κάθε σκηνή ου έργου. Πρέπει να συγκρούεται με το όνειρο και την πραγματικότητα, να ρέπει μεταξύ του δραματικού στοιχείου και του κωμικού κι όλα αυτά χωρίς να παίρνει καμία ανάσα από την σκηνή. Ο Σπύρος, από την άλλη, είναι ένας μαγικός ηθοποιός ο οποίος μεταμόρφωσε τον ρόλο του Αρλεκίνου και τον απογείωσε. Έχει μια απίστευτη κωμική φλέβα και είναι πολύ προσωπικός ο τρόπος που παίζει με αποτέλεσμα να είναι και μοναδικός σ’ αυτό που κάνει. Είμαι πραγματικά ευγνώμων γι’ αυτή τη συνεργασία με αυτούς τους ανθρώπους.
Τι σε συγκίνησε περισσότερο στη διαδικασία των προβών;
Η μεγάλη προσήλωση όλων στο κείμενο και το πόσο τους άρεσαν αυτά που είναι γραμμένα μέσα. Είναι τιμή για μένα να με αποδέχονται οι άνθρωποι του χώρου. Αυτοί που θα κληθούν αύριο να πουν αυτά τα λόγια επί σκηνής. Είναι σημαντικό να τα καταλαβαίνουν, να τους αρέσει αυτό που λένε και να τους γοητεύει.
Αν μπορούσες να μπεις κι εσύ στο “Γιουκάλι”, τι θα ήθελες να ξαναζήσεις ή να δεις;
Θα ήθελα σίγουρα να ξαναδώ την γιαγιά μου. Ίσως να ήθελα να αναμετρηθώ και με τον εαυτό μου.
Ποια φράση από το έργο θα κρατούσες σαν προσωπικό σου μότο;
Τη φράση του Καμύ “στην τέχνη, όπως και στην ζωή υπάρχουν αλήθειες, αλλά όχι αλήθεια”.
Αν κάποιος έβλεπε το “Γιουκάλ”ι για πρώτη φορά, τι θα ήθελες να νιώσει φεύγοντας;
Δεν θα ήθελα να επηρεάσω τους ανθρώπους για το τι θα νιώσουν. Μου αρκεί να πάρουν κάτι μαζί τους απ’ αυτή την παράσταση και να ζήσουν την επόμενη μέρα πιο “ζωντανά”.
Το έργο μιλά για τη φυγή από τον ρεαλισμό σε μια εσωτερική αλήθεια. Πιστεύεις ότι το σημερινό κοινό την αναζητά περισσότερο από ποτέ;
Εκτιμώ πως ναι. Άλλωστε κι όλη αυτή η ανάγκη για να βρισκόμαστε σε “μεταφυσικούς” κόσμους, μέσω των σοσιαλ μίντια τι άλλο θα μπορούσε να είναι από μια φυγή από την πραγματικότητα;
Ταυτότητα παράστασης
Κείμενο: Τατιάνα Κίρχοφ
Σκηνοθεσία / Κίνηση: Φώτης Καράλης
Sound design / Μουσική: Πιέρρος Παπαδάκος
Σκηνικά / Κοστούμια: Σπυριδούλα Λιαράτσικα
Φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Γαλάνης
Social Media: Χαρά Αποστολάκη
Αφίσα: Μαρία Ναθαναήλ
Επικοινωνία: Άντζυ Νομικού ( angienomikou@gmail.com)
Παραγωγή: Μικρός Κεραμεικός
Παίζουν: Ραφαήλ Καριωτάκης, Τατιάνα Κίρχοφ, Σπύρος Κατσιάνος
Πληροφορίες παράστασης
Θέατρο Μικρός Κεραμεικός (Ευμολπιδών 13, Αθήνα)
Από 8 Νοεμβρίου και κάθε Σάββατο, ώρα 19:00
Τηλ. κρατήσεων: 210 3454831
Προπώληση εισιτηρίων: Ticket Services