Την εκπόνηση ολοκληρωμένων διεπιστημονικών μελετών για την προστασία και ανάδειξη του Ωδείου Ηρώδου Αττικού, στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης, ανέθεσε τον Ιούλιο του 2025 η Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Όπως ανακοίνωσε το ΥΠΠΟ, στόχος είναι η ολική αποκατάσταση του μνημειακού συνόλου και η ουσιαστική αναβάθμιση των υποδομών λειτουργίας του, με παρεμβάσεις που θα εντάσσονται αρμονικά στο φυσικό τοπίο και στο ευρύτερο δομημένο περιβάλλον.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι το Ηρώδειο αποτελεί μείζον πολιτιστικό αγαθό για την Αθήνα, με ιστορική σημασία και υπερτοπική αξία. Όπως ανέφερε, οι εργασίες συντήρησης, αποκατάστασης και αναβάθμισης θα διαρκέσουν τουλάχιστον τρία χρόνια από την έναρξή τους, διάστημα κατά το οποίο το μνημείο θα παραμείνει κλειστό. Σήμερα, σύμφωνα με το ΥΠΠΟ, το Ηρώδειο παρουσιάζει δομοστατικά προβλήματα, φθορές στην άνω τοξοστοιχία της πρόσοψης, απώλειες μάζας και ρηγματώσεις λίθων, μικρές παραμορφώσεις, φαινόμενα ετοιμορροπίας, αλλά και βιοδιάβρωση από μικροοργανισμούς και ανάπτυξη ριζικού συστήματος στους αρμούς, καθώς και αστοχίες παλαιότερων επεμβάσεων.
Στόχος των παρεμβάσεων είναι, με την ολοκλήρωση των έργων, το μνημείο να είναι επαρκώς θωρακισμένο απέναντι στη φυσική και ανθρωπογενή φθορά, να έχει βελτιωμένη αναγνωσιμότητα και να διαθέτει πλήρως αναβαθμισμένες υποδομές για την υποστήριξη σύγχρονων πολιτιστικών εκδηλώσεων, με αιχμή το Φεστιβάλ Αθηνών. Παράλληλα, θα εκπονηθεί κανονισμός λειτουργίας του μνημείου από ειδική ομάδα επιστημόνων και καλλιτεχνών, ο οποίος θα λάβει τη μορφή θεσμικού κειμένου, ώστε να διασφαλίζεται τόσο η ποιότητα των εκδηλώσεων όσο και η μέγιστη δυνατή προστασία του Ηρωδείου.
Η γενική φιλοσοφία της αποκατάστασης βασίζεται στη διαφύλαξη όλων των υφιστάμενων δομικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων και στην εφαρμογή μόνο των απολύτως αναγκαίων ενισχύσεων, προσθηκών ή συμπληρώσεων των χαμένων τμημάτων. Στόχος είναι να εξασφαλιστούν η μακροχρόνια προστασία, η ευστάθεια, η στερεότητα, η λειτουργικότητα, αλλά και η διδακτικότητα του μνημείου.
Οι μελέτες που εκπονήθηκαν περιλαμβάνουν αρχιτεκτονική μελέτη αναστήλωσης, μελέτη στατικής επάρκειας και δομικής αποκατάστασης, αρχιτεκτονική μελέτη σύγχρονων επεμβάσεων (υποδομές για το Ελληνικό Φεστιβάλ, ανακαινίσεις καμαρινιών, χώρων υγιεινής, επεμβάσεις στην πλατεία, εκδοτήριο, αναψυκτήριο), δομοστατικό σχεδιασμό, μηχανολογική μελέτη για ύδρευση και αποχέτευση, καθώς και ακουστική μελέτη.
Στο σκέλος της δομικής αποκατάστασης προβλέπονται, μεταξύ άλλων, αφαίρεση ασύμβατων νεότερων υλικών, στερεώσεις και συγκολλήσεις λίθων, αντικατάσταση φθαρμένων στοιχείων, συμπλήρωση κενών και διόρθωση παραμορφώσεων. Παράλληλα, θα γίνουν εργασίες αναστήλωσης με ανάκτηση τοίχων και δομικών στοιχείων, αναστήλωση θόλου και κλιμακοστασίου, αποκατάσταση αρχιτεκτονικών μελών, στερέωση του νότιου τοίχου της σκηνής και ανακατασκευή του λογείου και του περιμετρικού του τοίχου. Θα ελεγχθεί επίσης η στατική επάρκεια παλαιότερων αναστηλώσεων της δεκαετίας του 1950.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αποκάλυψη και ανάδειξη του σκηνικού οικοδομήματος και των ψηφιδωτών δαπέδων, που σήμερα παραμένουν αθέατα, καθώς και η αποτίμηση της καταπόνησης του μνημείου από τις ηχητικές επιβαρύνσεις. Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζεται συνολικά η απορροή των ομβρίων, επανασχεδιάζονται τα ηλεκτρομηχανολογικά δίκτυα, μελετάται η πυροπροστασία και αναβαθμίζεται το σύστημα αποχέτευσης.
Η αρχιτεκτονική μελέτη εστιάζει στις απαραίτητες συμπληρώσεις λιθοδομών και στην ανακατασκευή τμημάτων, ώστε να αποκατασταθεί η αρχιτεκτονική διάρθρωση και η λειτουργικότητα του μνημείου. Οι επεμβάσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, τη Σκηνική Αίθουσα, το Προσκήνιο, τα τόξα των παρόδων, τον κεντρικό, τον ανατολικό και τον δυτικό μετωπικό τοίχο, το ανατολικό κλιμακοστάσιο, τον κάμπυλο τοίχο, το κοίλο και τον Περίπατο, με στόχο την ανάδειξη της γεωμετρίας και της ιστορικής λειτουργίας του χώρου.
Στον προαύλιο χώρο και στο άλσος γύρω από το Ωδείο, οι παρεμβάσεις στοχεύουν στην απελευθέρωση της πλατείας από υποστηρικτικές χρήσεις και στη βελτίωση της λειτουργικότητας και της αισθητικής της. Προβλέπεται επέκταση του προαυλίου με υπερυψωμένο πλάτωμα και υποκείμενο στεγασμένο χώρο για αναψυκτήριο, εκδοτήρια και ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, ανακατασκευή χώρων υγιεινής, ανασχεδιασμός των παρόδων και δημιουργία νέων λιθοδομών και στεγασμένων χώρων εντός του άλσους για την υποστήριξη των εκδηλώσεων, με αναστρέψιμες και διακριτικές παρεμβάσεις.
Οι μελέτες περιλαμβάνουν επίσης την εγκατάσταση νέου, αυτοτελούς και ημικυκλικού φορέα φωτισμού και υποστήριξης, που θα αντικαταστήσει τα υπάρχοντα ικριώματα, καθώς και πλήρη αναβάθμιση των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης. Η ακουστική μελέτη εξετάζει ειδικά την επίδραση του φυσικού και ενισχυμένου ήχου στον νότιο τοίχο του μνημείου, με ανάπτυξη πρωτότυπης ερευνητικής μεθοδολογίας, λόγω έλλειψης καθιερωμένων διεθνών ορίων για την «ηχοστατική» συμπεριφορά του χώρου.
Με την ολοκλήρωση του έργου, το ΥΠΠΟ φιλοδοξεί το Ηρώδειο να παραδοθεί εκ νέου στο κοινό ως ένα μνημείο ασφαλές, αναβαθμισμένο και πλήρως λειτουργικό, ικανό να συνεχίσει να φιλοξενεί κορυφαίες πολιτιστικές εκδηλώσεις, με σεβασμό στην ιστορία και τον χαρακτήρα του.