Σε μια συγκινητική τελετή στο Συνεδριακό Κέντρο της Αρχαίας Ολυμπίας (ΣΠΑΠ), την Παρασκευή 10 Οκτωβρίου 2025, πραγματοποιήθηκε ο επαναπατρισμός θραύσματος ιωνικού κιονόκρανου από το Πανεπιστήμιο του Μύνστερ της Γερμανίας.
Το αντικείμενο, προερχόμενο από το Λεωνιδαίο της Αρχαίας Ολυμπίας, είχε απομακρυνθεί παράνομα τη δεκαετία του 1960 και πλέον επιστρέφει στον φυσικό του χώρο.
Το θραύσμα, από ασβεστόλιθο με σωζόμενο επίχρισμα, έχει διαστάσεις 24×33,5 εκ. και εμφανίζει τεχνοτροπικές ομοιότητες με γνωστά ιωνικά κιονόκρανα του 4ου αι. π.Χ. που έχουν ανασκαφεί στην Ολυμπία.
Το Λεωνιδαίον και η ιστορική του σημασία
Το Λεωνιδαίον, που πήρε το όνομά του από τον δωρητή Λεωνίδη από τη Νάξο, ήταν το μεγαλύτερο οικοδόμημα του ιερού της Ολυμπίας.
Ανεγέρθηκε κατά το β΄ μισό του 4ου αιώνα π.Χ. και χρησίμευσε ως κατάλυμα επιφανών επισκεπτών των Ολυμπιακών Αγώνων.
Με τις τετράπλευρες ιωνικές στοές του, αποτελούσε χαρακτηριστικό δείγμα αρχιτεκτονικής μεγαλοπρέπειας της κλασικής εποχής.
Οι πρώτες ανασκαφές έγιναν από το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο την περίοδο 1875–1881, ενώ η ανασκαφή ολοκληρώθηκε τη δεκαετία του 1950.
Η συγκινητική πράξη μιας Γερμανίδας
Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, ο επαναπατρισμός κατέστη δυνατός χάρη στη συνειδητή πρωτοβουλία μιας Γερμανίδας πολίτη, η οποία κατείχε το θραύσμα επί δεκαετίες, αφότου το περισυνέλεξε από τον χώρο της Ολυμπίας τη δεκαετία του ’60.
Επηρεασμένη από τις πρόσφατες επιστροφές αρχαιοτήτων από το Πανεπιστήμιο του Μύνστερ, αποφάσισε να το παραδώσει οικειοθελώς, επιτρέποντας την επιστροφή του στην Ελλάδα με τη συμβολή του Πανεπιστημίου.
«Ποτέ δεν είναι αργά για το σωστό»
Ο Dr. Torben Schreiber, επιμελητής του Αρχαιολογικού Μουσείου του Μύνστερ, τόνισε ότι το Πανεπιστήμιο έχει σταθερή βούληση να επιστρέφει κάθε αντικείμενο που αποδεικνύεται προϊόν παράνομης διακίνησης, λέγοντας χαρακτηριστικά:
«Ποτέ δεν είναι αργά για να γίνει το σωστό, το ηθικό και το δίκαιο».
Ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού, Γεώργιος Διδασκάλου, εξέφρασε τις ευχαριστίες του, σημειώνοντας:
«Η πράξη αυτή αποδεικνύει ότι ο πολιτισμός δεν γνωρίζει σύνορα. Κάθε επιστροφή είναι πράξη δικαιοσύνης και γέφυρα φιλίας ανάμεσα στους λαούς».
Συνεχής συνεργασία Ελλάδας – Μύνστερ
Το Πανεπιστήμιο του Μύνστερ αποτελεί σταθερό συνεργάτη του ΥΠΠΟ, καθώς στο παρελθόν έχει επιστρέψει:
-
Το κύπελλο του Ολυμπιονίκη Σπύρου Λούη (2019),
-
Μία μαρμάρινη ανδρική κεφαλή ρωμαϊκών χρόνων από τη Θεσσαλονίκη (2024).
Η χθεσινή επιστροφή προστίθεται σε μια αυξανόμενη διεθνή τάση οικειοθελών επαναπατρισμών, που ενισχύεται από τις πρωτοβουλίες της Ελλάδας κατά της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων.
Στην τελετή παρευρέθηκαν εκπρόσωποι του Υπουργείου Πολιτισμού, του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, του Πανεπιστημίου του Μύνστερ, καθώς και στελέχη της αρχαιολογικής υπηρεσίας και των τοπικών αρχών.