Την Εθνική Στρατηγική για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής παρουσίασε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη από το αμφιθέατρο του Μουσείου Ακρόπολης, θέτοντας ένα νέο πλαίσιο σχεδιασμού για την προστασία μνημείων και αρχαιολογικών χώρων στη χώρα.
Όπως τόνισε η υπουργός Πολιτισμού, πρόκειται για την πρώτη συστηματική προσπάθεια ενσωμάτωσης της κλιματικής διάστασης στη διαχείριση και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ελλάδα, η οποία βασίζεται σε διεθνείς προδιαγραφές που έχουν διαμορφωθεί από τον ΟΗΕ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η στρατηγική εκπονήθηκε στο πλαίσιο του έργου «Προστασία Εμβληματικών Τόπων και Μνημείων Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την Κλιματική Αλλαγή», με χρηματοδότηση 22 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Σχεδιασμός έως το 2050 για την προστασία μνημείων
Σύμφωνα με τη Λίνα Μενδώνη, η στρατηγική εντάσσεται σε μακροχρόνιο σχεδιασμό με ορίζοντα έως το 2050 και ενδιάμεσους στόχους ανά πενταετία, ενώ περιλαμβάνει μηχανισμούς ευελιξίας και περιοδικής αναθεώρησης.
Το σχέδιο οργανώνεται γύρω από τέσσερις βασικούς άξονες δράσης: τη διάγνωση των κινδύνων, την εποπτεία, την πρόληψη και τη θεραπεία των επιπτώσεων.
Οι άξονες αυτοί συνδέονται μεταξύ τους σε έναν ενιαίο κύκλο διαχείρισης κινδύνου, που ξεκινά από την επιστημονική κατανόηση των απειλών, περνά στη συστηματική παρακολούθηση και οδηγεί σε στοχευμένες παρεμβάσεις στο πεδίο.
Σχέδια προσαρμογής για αρχαιολογικούς χώρους
Η στρατηγική προβλέπει την εκπόνηση σχεδίων προσαρμογής για αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία έως το 2030, καθώς και την αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων για την εκτίμηση των κλιματικών κινδύνων.
Η μεθοδολογία βασίζεται σε πολυδιάστατη αξιολόγηση της κλιματικής διακινδύνευσης και εφαρμόστηκε πιλοτικά σε δεκαεννέα αρχαιολογικούς χώρους της χώρας.
Οι βασικοί κίνδυνοι που εξετάζονται είναι οι δασικές πυρκαγιές, οι πλημμύρες, η ξηρασία, οι ακραίες θερμοκρασίες και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας.
Υποδομές προστασίας σε αρχαιολογικούς χώρους
Στο πλαίσιο του έργου έχουν ήδη υλοποιηθεί παρεμβάσεις προστασίας σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους της χώρας.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται αντιπλημμυρικά έργα στο Δίον και τα Μάλια, εγκατάσταση συστημάτων πυρασφάλειας στους Φιλίππους και στον Μυστρά, καθώς και έργα για την αντιμετώπιση κατολισθήσεων και βραχοπτώσεων στους Δελφούς.
Νέος κανονισμός πυροπροστασίας για μνημεία
Ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης τόνισε ότι η προστασία των μνημείων πρέπει να βασίζεται πλέον στην πρόληψη και στον συστηματικό σχεδιασμό.
Όπως ανέφερε, βρίσκεται σε εξέλιξη η θεσμοθέτηση ειδικού κανονισμού πυροπροστασίας για αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, ο οποίος θα καλύψει ένα σημαντικό θεσμικό κενό.
Το νέο πλαίσιο θα εισάγει ενιαίες προδιαγραφές για την αξιολόγηση κινδύνου και θα προβλέπει μέτρα όπως διαχείριση της βλάστησης, βελτίωση της πρόσβασης για τα πυροσβεστικά μέσα και δημιουργία ασφαλών διαδρομών διαφυγής για επισκέπτες και προσωπικό.
Η στρατηγική αναμένεται να λειτουργήσει ως πλαίσιο αναφοράς για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς της Πολιτείας, ενισχύοντας τη σύνδεση ανάμεσα στη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς και την κλιματική ανθεκτικότητα.