Σημαντικές αλλαγές στη διαχείριση και την είσπραξη των τροχονομικών προστίμων φέρνει ο νόμος 5256/2025 για την ψηφιακή ενίσχυση της οδικής ασφάλειας, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ με τη δημοσίευσή του στο ΦΕΚ.
Το νέο πλαίσιο μεταβάλλει ριζικά τον τρόπο αντιμετώπισης των προστίμων που βεβαιώνονται ψηφιακά, είτε μέσω καμερών είτε κατά τη διάρκεια αστυνομικών ελέγχων. Κεντρική αλλαγή αποτελεί η πρόβλεψη ότι τα πρόστιμα που δεν εξοφλούνται εμπρόθεσμα μεταφέρονται στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και αντιμετωπίζονται πλέον ως δημόσια έσοδα.
Σύμφωνα με τον νόμο, εάν ο οδηγός δεν καταβάλει το πρόστιμο εντός προθεσμίας οκτώ μηνών από την κοινοποίησή του, η Οδική Υπηρεσία Συστημάτων Εποπτείας και Ασφάλειας αποστέλλει χρηματικό κατάλογο στην εφορία. Από τη στιγμή αυτή, η οφειλή εισπράττεται με βάση τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, όπως ακριβώς ισχύει για έναν απλήρωτο φόρο ή άλλη ληξιπρόθεσμη οφειλή προς το Δημόσιο.
Πρόστιμα στο φορολογικό προφίλ
Στην πράξη, το νέο καθεστώς σημαίνει ότι πρόστιμα από παραβάσεις όπως υπέρβαση ορίου ταχύτητας, παραβίαση ερυθρού σηματοδότη ή παράνομη στάθμευση, εφόσον δεν πληρωθούν εγκαίρως, μπορούν να εμφανιστούν στο φορολογικό προφίλ του οδηγού. Το οφειλόμενο ποσό μπορεί να συμψηφιστεί με επιστροφή φόρου ή, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, να εισπραχθεί με αναγκαστικά μέτρα, όπως κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών.
Με τον τρόπο αυτό, ενισχύεται η πίεση για εμπρόθεσμη εξόφληση των προστίμων, καθώς η μη πληρωμή τους αποκτά πλέον άμεσες φορολογικές συνέπειες.
Ειδικός λογαριασμός και ρόλος της αυτοδιοίκησης
Ο νόμος προβλέπει επίσης ότι τα έσοδα από τα τροχονομικά πρόστιμα συγκεντρώνονται σε ειδικό λογαριασμό του κρατικού προϋπολογισμού. Η εφορία αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στη διαχείριση και την απόδοση των ποσών στους δικαιούχους φορείς.
Σε περιπτώσεις προστίμων που προκύπτουν από κάμερες των δήμων, σημαντικό μέρος των εσόδων επιστρέφει στην τοπική αυτοδιοίκηση, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν έργα και παρεμβάσεις οδικής ασφάλειας. Προϋπόθεση, ωστόσο, είναι η προηγούμενη είσπραξη των ποσών μέσω των φορολογικών μηχανισμών του κράτους.
Η εφορία στον πυρήνα της οδικής ασφάλειας
Με το νέο θεσμικό πλαίσιο, η ΑΑΔΕ καθίσταται βασικός κρίκος στην ψηφιακή αλυσίδα ελέγχου της οδικής κυκλοφορίας, επεκτείνοντας τον ρόλο της πέρα από τη στενή φορολογική αρμοδιότητα. Στόχος του νομοθέτη είναι η ενίσχυση της συμμόρφωσης των οδηγών, ο περιορισμός των φαινομένων μη πληρωμής προστίμων και η δημιουργία ενός πιο αποτελεσματικού και διαφανούς συστήματος είσπραξης