Η κατοικία απομακρύνεται από τον κοινωνικό της ρόλο
Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μια σταθερή και ολοένα εντονότερη μετατόπιση της ιδιοκτησίας ακινήτων στην Αθήνα και γενικότερα στην Ελλάδα προς αλλοδαπούς αγοραστές και επενδυτές. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας, πολλές από τις οποίες αποτελούν κληρονομιά της μνημονιακής περιόδου.
Η παρατεταμένη συμπίεση των εισοδημάτων, σε συνδυασμό με τη ραγδαία άνοδο των τιμών κατοικίας και τη μειωμένη διαθεσιμότητα νέων ακινήτων, περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα των Ελλήνων να αποκτήσουν ιδιόκτητη στέγη. Την ίδια στιγμή, η χώρα αναδεικνύεται σε ελκυστικό προορισμό για ξένους αγοραστές, για τους οποίους τα ελληνικά ακίνητα παραμένουν ανταγωνιστικά τόσο ως προς το κόστος όσο και ως προς τις αποδόσεις. Έτσι, η κατοικία μετατρέπεται σταδιακά από κοινωνικό αγαθό σε επενδυτικό προϊόν.
Η Αθήνα στη δεύτερη θέση πανευρωπαϊκά
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της Deloitte, η Αθήνα κατατάσσεται στη δεύτερη ακριβότερη πόλη της Ευρώπης για την απόκτηση νεόδμητης κατοικίας σε σχέση με τα εισοδήματα των πολιτών. Για την αγορά ενός καινούργιου διαμερίσματος 70 τ.μ. στην ελληνική πρωτεύουσα απαιτούνται 15,3 έτη μεικτών μισθών.
Ακριβότερη εμφανίζεται μόνο το Άμστερνταμ, όπου απαιτούνται 15,4 ετήσιοι μισθοί, με τη μέση τιμή αγοράς να αγγίζει τα 8.475 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και ετήσια αύξηση 10,1%.
Εκτόξευση τιμών στην Αττική
Η ίδια μελέτη δείχνει ότι η μέση τιμή πώλησης νεόδμητων κατοικιών στην Αττική έχει φτάσει τα 4.100 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, αυξημένη κατά 10,8% σε ετήσια βάση. Για ένα διαμέρισμα 70 τ.μ., το συνολικό κόστος διαμορφώνεται περίπου στις 287.000 ευρώ.
Οι τιμές αυτές είναι 2,28 φορές υψηλότερες από τον εθνικό μέσο όρο, που κινείται γύρω στα 1.800 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Η απόκλιση αποτυπώνει τη στρέβλωση που προκαλεί η διαχρονική υπερσυγκέντρωση πληθυσμού και οικονομικής δραστηριότητας στο λεκανοπέδιο, με σημαντικές επιπτώσεις τόσο στην αγορά ακινήτων όσο και στη συνολική οικονομία.
Χαμηλοί μισθοί, υψηλό κόστος στέγασης
Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της εικόνας παίζουν τα εισοδήματα. Ο μέσος μεικτός μισθός στην Ελλάδα υπολογίζεται στα 1.563 ευρώ, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται στα 3.155 ευρώ, ενώ στο Ισραήλ προσεγγίζει τα 3.000 ευρώ.
Η απόκλιση αυτή σημαίνει ότι το ίδιο ακίνητο, που για έναν Έλληνα εργαζόμενο απαιτεί μισθούς πολλών δεκαετιών, για έναν αλλοδαπό αγοραστή με υψηλότερες απολαβές καθίσταται συγκριτικά προσιτό.
Διεύρυνση του χάσματος στην αγορά κατοικίας
Ως αποτέλεσμα, η ελληνική αγορά ακινήτων προσελκύει έντονο ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές με μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη, οι οποίοι μπορούν να ανταποκριθούν ευκολότερα στις υψηλές τιμές. Αντίθετα, για την πλειονότητα των Ελλήνων, ο συνδυασμός χαμηλών εισοδημάτων και αυξημένου κόστους στέγασης καθιστά την απόκτηση κατοικίας σχεδόν ανέφικτη.
Η τάση αυτή διευρύνει περαιτέρω το χάσμα μεταξύ όσων έχουν πρόσβαση στην αγορά και όσων αποκλείονται από αυτήν, αναδεικνύοντας τη στεγαστική κρίση σε ένα από τα πιο κρίσιμα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα της χώρας.