Ανατροπές στο ασφαλιστικό σύστημα προτείνουν οι Βρυξέλλες για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές δαπάνες, ενεργοποιώντας τη ρήτρα διαφυγής. Στο επίκεντρο βρίσκεται και η Ελλάδα, η οποία αξιοποίησε το ειδικό καθεστώς για να εξασφαλίσει δημοσιονομική ευελιξία τη διετία 2025–2028.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, ο στόχος των αλλαγών είναι να καλυφθούν οι «τρύπες» που αφήνει η αύξηση των αμυντικών κονδυλίων στα εθνικά προϋπολογιστικά ισοζύγια. Παράλληλα, η Κομισιόν επισημαίνει πως η προετοιμασία για τη μετάβαση στη νέα δημοσιονομική πραγματικότητα πρέπει να ξεκινήσει πριν το 2028.
Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα εξοικονόμησε περίπου 500 εκατ. ευρώ ετησίως μέσω της ρήτρας διαφυγής — ποσό που συνέβαλε στη χρηματοδότηση μέτρων όπως αυτά που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ, μεταξύ των οποίων και η προαναγγελθείσα σταδιακή κατάργηση της προσωπικής διαφοράς.
Το «σήμα» Ντομπρόφσκις για το ασφαλιστικό
Ο Επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόφσκις, έστειλε σαφές μήνυμα για την ανάγκη αναπροσαρμογής των ασφαλιστικών πολιτικών, συνδέοντας το ζήτημα με το δημογραφικό πρόβλημα της Ευρώπης.
Όπως δήλωσε:
«Αντιμετωπίζουμε διαρθρωτικές ανάγκες δαπανών λόγω της γήρανσης του πληθυσμού στην ΕΕ. Αυτό απαιτεί επαναπροτεραιοποίηση δημόσιων δαπανών και ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των προϋπολογισμών.»
Ο Ντομπρόφσκις τοποθέτησε την αλλαγή μετά το 2028 — όταν λήγει η ρήτρα διαφυγής — επισημαίνοντας ότι θα χρειαστεί νέο προσαρμοσμένο πλαίσιο με αυστηρότερους κανόνες.
Μετά το 2028 έρχεται “νέο σχέδιο”
Ο Ευρωπαίος επίτροπος τόνισε χαρακτηριστικά:
«Όταν λήξει το πρώτο σχέδιο, τίθεται σε ισχύ ένα νέο. Και αυτό θα πρέπει να ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις του δημοσιονομικού πλαισίου.»
Με άλλα λόγια, η περίοδος ευελιξίας δεν είναι μόνιμη. Μετά το 2028, οι χώρες θα χρειαστεί:
-
να εξισορροπήσουν ελλείμματα,
-
να προσαρμόσουν ασφαλιστικές δαπάνες,
-
να εξετάσουν παρεμβάσεις στα όρια συνταξιοδότησης,
-
και να λάβουν μέτρα για εξασφάλιση βιωσιμότητας των συνταξιοδοτικών συστημάτων.
Η συζήτηση για πιθανή αύξηση των ορίων ηλικίας — θέμα που αναμένεται να επανέλθει το 2027 — θεωρείται πλέον άμεσα συνδεδεμένη με τη νέα στρατηγική χρηματοδότησης των αμυντικών δαπανών.
Γιατί ανοίγει τώρα η συζήτηση
Η αύξηση των αμυντικών κονδυλίων στο πλαίσιο του προγράμματος ReArm EU δημιουργεί σημαντική δημοσιονομική πίεση. Με την ΕΕ να δρομολογεί μακροχρόνια ενίσχυση στρατιωτικών δυνατοτήτων, η Κομισιόν θέτει προϋποθέσεις προσαρμογής για να αποφευχθεί ο κίνδυνος νέας αύξησης του χρέους.
Όπως υπογράμμισε ο Ντομπρόφσκις:
«Η ευελιξία που δίνουμε τώρα παρέχει χρόνο. Δεν είναι μόνιμη λύση.»
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η χώρα, έχοντας υψηλό χρέος, δημογραφική γήρανση και ήδη αυξημένες συνταξιοδοτικές δαπάνες, βρίσκεται στο επίκεντρο των συστάσεων των Βρυξελλών.
Με βάση τις αποτιμήσεις της Κομισιόν, η Ελλάδα ενδέχεται:
-
να χρειαστεί αναδιάρθρωση συνταξιοδοτικών παροχών,
-
να επανεξετάσει χρονοδιαγράμματα μεταρρυθμίσεων,
-
και να επαναπροσδιορίσει πολιτικές πρόνοιας και φορολογικών κινήτρων.
Το 2027 θεωρείται καθοριστικό έτος, καθώς θα πρέπει να αποφασιστεί αν — και κατά πόσο — θα αυξηθούν τα όρια συνταξιοδότησης.