Σε ριζική αναμόρφωση της επιδοματικής πολιτικής προχωρά η κυβέρνηση με τη δημιουργία και λειτουργία του Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το πρώτο εξάμηνο του 2026. Στόχος είναι η μετάβαση σε ένα πιο στοχευμένο και δίκαιο σύστημα κοινωνικών ενισχύσεων, με ενιαία κριτήρια, πλήρη εικόνα των δικαιούχων και περιορισμό φαινομένων καταχρήσεων.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η χορήγηση επιδομάτων δεν θα βασίζεται πλέον αποκλειστικά στο δηλωθέν εισόδημα, αλλά στη συνολική οικονομική εικόνα κάθε πολίτη. Κεντρικό ρόλο θα έχουν τα ενιαία εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, τα οποία θα εφαρμόζονται οριζόντια σε όλες τις παροχές, ανεξαρτήτως φορέα.
Στο μικροσκόπιο ακίνητα, καταθέσεις και τεκμήρια
Στο νέο σύστημα θα λαμβάνονται υπόψη ακίνητα, τραπεζικές καταθέσεις και λοιπά περιουσιακά στοιχεία, περιορίζοντας τη δυνατότητα πολλαπλής ενίσχυσης σε πολίτες που δεν πληρούν συνολικά τα κοινωνικά κριτήρια. Παράλληλα, εξετάζεται η εφαρμογή τεκμηρίων διαβίωσης στη χορήγηση επιδομάτων, ώστε να αποφεύγονται περιπτώσεις πολιτών με χαμηλά δηλωμένα εισοδήματα αλλά υψηλό επίπεδο διαβίωσης.
Καθοριστική αλλαγή αποτελεί και η αυτόματη διασταύρωση στοιχείων. Οι δικαιούχοι δεν θα χρειάζεται να υποβάλλουν δικαιολογητικά, καθώς τα απαιτούμενα δεδομένα θα αντλούνται ηλεκτρονικά από διασυνδεδεμένες βάσεις του Δημοσίου, όπως η ΑΑΔΕ, ο ΕΦΚΑ και το Εθνικό Κτηματολόγιο.
Ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα για όλες τις παροχές
Όλα τα κοινωνικά και προνοιακά επιδόματα θα ενταχθούν σε μία ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα, μέσω της οποίας οι πολίτες θα μπορούν να ενημερώνονται για τις παροχές που λαμβάνουν ή δικαιούνται. Κάθε δικαιούχος θα διαθέτει ατομική καρτέλα, στην οποία θα αποτυπώνεται το σύνολο των ενισχύσεων, τόσο σε χρήμα όσο και σε είδος.
Η μεταρρύθμιση αφορά κονδύλια που ξεπερνούν τα 13 δισ. ευρώ ετησίως και αποσκοπεί στη δικαιότερη κατανομή των ενισχύσεων, με έμφαση στους πραγματικά ευάλωτους πολίτες και στον περιορισμό αδικιών και καταχρήσεων.
Η ενημέρωση του Μητρώου θα γίνεται σε τακτική βάση, μηνιαία ή και σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε παροχής. Ως φυσικά πρόσωπα νοούνται και όσοι ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα ως ατομικές επιχειρήσεις, με υποχρέωση έναρξης στη φορολογική διοίκηση και δήλωση Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας (ΚΑΔ).
Έλεγχοι, διασταυρώσεις και επιτάχυνση απονομής
Η νέα πλατφόρμα θα επιτρέπει τον καλύτερο έλεγχο των χορηγήσεων, ιδίως σε περιπτώσεις σώρευσης πολλαπλών παροχών από το ίδιο φυσικό πρόσωπο. Προβλέπονται δειγματοληπτικοί και περιοδικοί έλεγχοι πληρότητας και ορθής ενημέρωσης του Μητρώου, καθώς και έλεγχοι που θα προκύπτουν μετά την επεξεργασία ανωνυμοποιημένων δεδομένων.
Σήμερα, η πληροφορία για επιδόματα και παροχές είναι κατακερματισμένη σε δεκάδες μητρώα που δεν επικοινωνούν μεταξύ τους. Με το νέο Μητρώο, όλα τα βασικά στοιχεία παροχών σε χρήμα και σε είδος θα συγκεντρώνονται σε μία βάση, επιτρέποντας ταχύτερους και αποτελεσματικότερους ελέγχους.
Παράλληλα, το νέο εργαλείο αναμένεται να επιταχύνει την απονομή συγκεκριμένων παροχών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το επίδομα ανασφάλιστου υπερήλικα, όπου σήμερα απαιτείται επικοινωνία μεταξύ του ΟΠΕΚΑ και του ΕΦΚΑ για να διαπιστωθεί αν υπάρχει συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Με το νέο Μητρώο, όλη η πληροφορία θα είναι άμεσα διαθέσιμη.
Η πιλοτική εφαρμογή του Εθνικού Μητρώου Παροχών και Ενισχύσεων θα ξεκινήσει με επιλεγμένες παροχές των υπουργείων Οικονομικών και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, καθώς και της ΔΥΠΑ και του ΟΠΕΚΑ, με στόχο τη σταδιακή επέκταση στο σύνολο των παροχών του Δημοσίου.