Στο επίκεντρο των ελέγχων της φορολογικής διοίκησης βρίσκονται οι γονικές παροχές και οι δωρεές, σε μια περίοδο όπου ο αριθμός των σχετικών δηλώσεων παραμένει εξαιρετικά υψηλός. Είναι ενδεικτικό ότι το 2025 δηλώθηκαν περισσότερες από 100.000 γονικές παροχές και δωρεές, ενώ τα συνολικά έσοδα του Δημοσίου από δωρεές, γονικές παροχές και κληρονομιές ανήλθαν σε περίπου 245 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 4,2% σε σύγκριση με το 2024.
Παρά το γενναιόδωρο αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, χιλιάδες φορολογούμενοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με σημαντικές επιβαρύνσεις, καθώς λάθη και παραλείψεις οδήγησαν στην απώλεια των φορολογικών πλεονεκτημάτων που προβλέπει το ισχύον πλαίσιο, με τους ελέγχους της ΑΑΔΕ να εντείνονται.
Το πιο συχνό λάθος: Μετρητά αντί για τραπεζική μεταφορά
Το βασικότερο και πιο διαδεδομένο σφάλμα αφορά τον τρόπο μεταβίβασης χρηματικών ποσών. Πολλοί φορολογούμενοι εξακολουθούν να θεωρούν ότι η απλή κατάθεση μετρητών στον τραπεζικό λογαριασμό του παιδιού ή του εγγονιού τους αρκεί για να καλυφθούν από το αφορολόγητο.
Η νομοθεσία, ωστόσο, είναι ξεκάθαρη: οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές πρέπει να πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω τραπεζικής μεταφοράς από τον λογαριασμό του δωρητή στον λογαριασμό του δωρεοδόχου. Όταν τα χρήματα κατατίθενται ως μετρητά, η πράξη θεωρείται αυτοτελώς φορολογητέα και επιβαρύνεται με φόρο 10%, χωρίς καμία εφαρμογή αφορολόγητου, κάτι που συχνά γίνεται αντιληπτό εκ των υστέρων.
Ποιοι δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ
Δεύτερη συχνή «παγίδα» αφορά την εσφαλμένη αντίληψη για το ποιοι καλύπτονται από το αφορολόγητο όριο. Το όριο των 800.000 ευρώ ισχύει αποκλειστικά για δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας συγγένειας, δηλαδή συζύγους, μέρη συμφώνου συμβίωσης, τέκνα, εγγόνια και γονείς.
Παρά ταύτα, οι έλεγχοι έχουν εντοπίσει περιπτώσεις όπου επιχειρήθηκε να καλυφθούν συγγενείς εκτός της συγκεκριμένης κατηγορίας, όπως αδέλφια, ανίψια ή θείοι, είτε άμεσα είτε μέσω ενδιάμεσων μεταβιβάσεων. Στις περιπτώσεις αυτές, η φορολογική επιβάρυνση μπορεί να φθάσει έως και το 20%, ανάλογα με το ποσό και τον βαθμό συγγένειας.
Διαδοχικές δωρεές και «κόκκινη σημαία» στους ελέγχους
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται πλέον και στις διαδοχικές δωρεές. Σε αρκετές υποθέσεις, φορολογούμενοι προχώρησαν αρχικά σε δωρεά προς πρόσωπο που δικαιούται το αφορολόγητο και στη συνέχεια, σε σύντομο χρονικό διάστημα, πραγματοποιήθηκε νέα δωρεά προς τρίτο πρόσωπο εκτός Α΄ κατηγορίας συγγένειας.
Οι φορολογικές αρχές εξετάζουν συστηματικά τέτοιες κινήσεις, αξιολογώντας τόσο τη σκοπιμότητα όσο και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε. Όταν αυτό δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες, ενεργοποιείται αυτόματα έλεγχος, καθώς θεωρείται ένδειξη καταστρατήγησης της νομοθεσίας.
Το «πόθεν έσχες» που ελέγχεται εκ των υστέρων
Ένα ακόμη κρίσιμο λάθος αφορά την πεποίθηση ότι η διαδικασία ολοκληρώνεται με την υποβολή της δήλωσης γονικής παροχής ή δωρεάς. Στην πράξη, το «πόθεν έσχες» του δωρητή δεν εξετάζεται άμεσα, αλλά σε μεταγενέστερο χρόνο.
Πολλοί γονείς προχωρούν σε μεγάλες χρηματικές παροχές χωρίς να έχουν διασφαλίσει ότι τα δηλωθέντα εισοδήματά τους επαρκούν για να καλύψουν τα ποσά. Όταν κληθούν αργότερα να τα δικαιολογήσουν, η έλλειψη τεκμηρίωσης οδηγεί σε φόρους και προσαυξήσεις.
Προβλήματα και στις μεταβιβάσεις ακινήτων
Σημαντικές παραλείψεις καταγράφονται και στις γονικές παροχές ή δωρεές ακινήτων, ιδίως όταν το τίμημα δεν καταβάλλεται με τραπεζικά μέσα, όπως προβλέπεται, αλλά μέσω άτυπων συμφωνιών ή μετρητών. Τέτοιες πρακτικές δεν αναγνωρίζονται φορολογικά και αποτελούν σοβαρή αιτία επιβολής προστίμων σε ενδεχόμενο έλεγχο.
Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι, παρά τα ευνοϊκά όρια και τις διευκολύνσεις, οι γονικές παροχές και οι δωρεές απαιτούν αυξημένη προσοχή και σωστό σχεδιασμό, καθώς ακόμη και μικρές αβλεψίες μπορεί να μετατραπούν σε σημαντικό φορολογικό κόστος.