Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στη φορολογική κοινότητα η εγκύκλιος Ε.2059/7.8.2025 της ΑΑΔΕ, η οποία προβλέπει την επιβολή προστίμων έως 500 ευρώ ακόμη και σε περιπτώσεις εκπρόθεσμης υποβολής μηδενικών ή πιστωτικών δηλώσεων, όπου δεν προκύπτει καταβολή φόρου.
Η νέα προσέγγιση της φορολογικής διοίκησης, που βασίζεται στο άρθρο 53 του νέου Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024), εφαρμόζεται αναδρομικά από τις 19 Απριλίου 2024 και επιβάλλει υψηλότερα πρόστιμα από αυτά που ίσχυαν έως σήμερα. Ειδικότερα, ενώ οι καθυστερημένες μηδενικές δηλώσεις τιμωρούνταν με 100 ευρώ, πλέον προβλέπονται πρόστιμα 250 ή 500 ευρώ, ανάλογα με το λογιστικό σύστημα που τηρεί ο φορολογούμενος.
Αντιδράσεις από τη φορολογική κοινότητα
Λογιστές και νομικοί κάνουν λόγο για υπερβολική αυστηρότητα και ασάφειες στη διατύπωση του άρθρου 53, που –όπως υποστηρίζουν– επιτρέπουν ευρύτερη ερμηνεία σε βάρος των φορολογουμένων.
Ειδικοί του φορολογικού δικαίου επισημαίνουν ότι η νέα ερμηνεία παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές, όπως:
-
τη στενή ερμηνεία των φορολογικών διατάξεων,
-
την αρχή της αναλογικότητας, και
-
την προστατευόμενη εμπιστοσύνη του πολίτη.
Σύμφωνα με τους ίδιους, η ΑΑΔΕ έχει ήδη αποστείλει μαζικά πρόστιμα για παλαιές χρήσεις, κυρίως για το φορολογικό έτος 2019, ενόψει της παραγραφής στο τέλος του 2025, γεγονός που έχει προκαλέσει αναστάτωση μεταξύ των επαγγελματιών του κλάδου.
Φόβοι για δικαστικές προσφυγές
Νομικοί κύκλοι προειδοποιούν ότι η επιβολή κυρώσεων σε δηλώσεις που δεν επιφέρουν ζημία στο Δημόσιο ενδέχεται να οδηγήσει σε κύμα δικαστικών προσφυγών, καθώς θεωρείται αντίθετη στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ).
Το ΣτΕ, όπως υπενθυμίζουν, έχει επανειλημμένα κρίνει ότι όταν η στάση της διοίκησης δημιουργεί εύλογη πεποίθηση ότι δεν υπάρχει υποχρέωση δήλωσης, η επιβολή κυρώσεων πρέπει να αποφεύγεται.
Προτάσεις για αλλαγές
Ήδη εξετάζονται προτάσεις τροποποίησης τόσο του νόμου όσο και της εγκυκλίου, οι οποίες περιλαμβάνουν:
-
Ρητή εξαίρεση των μηδενικών δηλώσεων από τα αυστηρότερα πρόστιμα.
-
Εφαρμογή ευνοϊκότερων διατάξεων για παρελθόντα έτη.
-
Θέσπιση ανώτατου ορίου συνολικών προστίμων ανά φορολογούμενο.
-
Δυνατότητα μείωσης κυρώσεων όταν δεν υπάρχει δημοσιονομική ζημία.