Η αιφνιδιαστική σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές ειδικές δυνάμεις τα ξημερώματα της 3ης Ιανουαρίου 2026 προκάλεσε πολιτικό σεισμό όχι μόνο στο Καράκας, αλλά και στην Κούβα. Στην Αβάνα, κυβέρνηση και κοινωνία προσπαθούν να αποτιμήσουν τις συνέπειες μιας εξέλιξης που ανατρέπει ισορροπίες δεκαετιών, με τον φόβο ότι, μετά τη Βενεζουέλα, η Κούβα μπορεί να είναι ο επόμενος στόχος της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ.
Τα αμερικανικά πλήγματα σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Βενεζουέλας και η απομάκρυνση του Μαδούρο από την εξουσία εκλαμβάνονται από αναλυτές ως σαφές μήνυμα της Ουάσινγκτον προς τους συμμάχους του καθεστώτος. Και στην κορυφή αυτής της λίστας βρίσκεται η Κούβα.
Πολιτικός σεισμός στην Αβάνα
Για την κουβανική ηγεσία, η σύλληψη του Μαδούρο ισοδυναμεί με πολιτικό σεισμό. Επί δεκαετίες, η Αβάνα βασιζόταν στα δισεκατομμύρια δολάρια σε πετρέλαιο και οικονομική βοήθεια που παρείχε ο πετρελαιοπαραγωγός σύμμαχός της στη Νότια Αμερική – βοήθεια που θεωρούνταν κρίσιμη για την ίδια την επιβίωση του καθεστώτος.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δείχνει να γνωρίζει αυτή την εξάρτηση. Μιλώντας σε δημοσιογράφους εν πτήσει με το Air Force One, υποστήριξε ότι δεν απαιτείται άμεση στρατιωτική επέμβαση στην Κούβα, καθώς – όπως είπε – «είναι έτοιμη να καταρρεύσει από μόνη της», χωρίς το πετρέλαιο της Βενεζουέλας.
Δημόσια πυγμή, ιδιωτικός φόβος
Την ίδια στιγμή, το καθεστώς της Αβάνας επιχειρεί να εκπέμψει εικόνα αντοχής. Σε διαδήλωση μπροστά από την πρεσβεία των ΗΠΑ το Σάββατο (03/01/2026), ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ διαβεβαίωσε ότι η συμμαχία Κούβας–Βενεζουέλας δεν θα διαλυθεί αμαχητί.
«Για τη Βενεζουέλα – και φυσικά για την Κούβα – είμαστε διατεθειμένοι να δώσουμε ακόμη και τη ζωή μας», δήλωσε, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε επίθεση θα έχει «βαρύ τίμημα».
Ωστόσο, όπως σημειώνει ανάλυση του CNN, πίσω από τις επίσημες δηλώσεις κυριαρχεί το σοκ. Κουβανοί πολίτες που μίλησαν στον δημοσιογράφο Patrick Oppmann εμφανίζονται συγκλονισμένοι από το πόσο εύκολα ο αμερικανικός στρατός συνέλαβε τον Μαδούρο, χωρίς απώλειες για τις ΗΠΑ.
«Για χρόνια, πρώτα ο Ούγκο Τσάβες και μετά ο Μαδούρο μας προειδοποιούσαν για αμερικανική επέμβαση», λέει κάτοικος της Αβάνας που ζήτησε ανωνυμία. «Όταν όμως συνέβη πραγματικά, κανείς δεν ήταν έτοιμος. Οι Βενεζουελάνοι είχαν δισεκατομμύρια για τον στρατό τους. Εμείς δεν έχουμε τίποτα».
Το τέλος της «la gran patria»;
Η σύλληψη του Μαδούρο απειλεί να διαλύσει μια συμμαχία δεκαετιών, καθοριστική για την Κούβα μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Από την εποχή του Ούγκο Τσάβες έως και την προεδρία Μαδούρο, η Βενεζουέλα προμήθευε την Κούβα με 55.000 έως 85.000 βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, την ώρα που ο ίδιος ο λαός της Βενεζουέλας βυθιζόταν στη φτώχεια.
Σε αντάλλαγμα, η Αβάνα παρείχε ανθρώπινο δυναμικό: συμβούλους ασφαλείας, γιατρούς και τεχνικούς. Ο Τσάβες είχε χαρακτηρίσει αυτή τη σχέση «la gran patria» – μια ενιαία πατρίδα. Με τα χρόνια, τα σύνορα μεταξύ των δύο καθεστώτων σχεδόν εξαφανίστηκαν: Βενεζουελάνοι στρατιωτικοί εργάζονταν σε έργα υποδομής στην Κούβα, ενώ Κουβανοί γιατροί στελέχωναν κλινικές στις φτωχότερες γειτονιές του Καράκας.
Μετά τον θάνατο του Τσάβες το 2013, η Κούβα τον τίμησε απονέμοντάς του ακόμη και την κουβανική υπηκοότητα – τιμή που είχε δοθεί μόνο μία φορά στο παρελθόν, στον Τσε Γκεβάρα. Σήμερα, αυτή η σχέση δοκιμάζεται όσο ποτέ.
Ενεργειακή ασφυξία και φόβοι κλιμάκωσης
Όλα αυτά εκτυλίσσονται ενώ η κουβανική κοινωνία βιώνει βαθιά οικονομική και ενεργειακή κρίση. Πολυήμερα μπλακάουτ, ελλείψεις καυσίμων και παλαιωμένες υποδομές ηλεκτροπαραγωγής έχουν γίνει καθημερινότητα, την ώρα που οι ελλείψεις τροφίμων ωθούν ολοένα περισσότερους πολίτες στα όρια του υποσιτισμού.
«Ζούμε σε κατάσταση πολέμου χωρίς πόλεμο», λέει χαρακτηριστικά Κουβανός πολίτης στο CNN.
Ο φόβος πλέον δεν περιορίζεται στην οικονομία. Μια οριστική ρήξη με τη Βενεζουέλα θα μπορούσε να αφήσει την Κούβα πιο απομονωμένη από ποτέ μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης. Και για τα «γεράκια» της Ουάσινγκτον, η προοπτική εξουδετέρωσης ενός ιστορικού αντιπάλου μόλις 90 μίλια από τις αμερικανικές ακτές μοιάζει πιο δελεαστική από ποτέ.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν οι πιέσεις και οι απειλές θα αρκέσουν για να λυγίσουν την Αβάνα ή αν η Κούβα θα βρεθεί μπροστά σε μια νέα, επικίνδυνη αναμέτρηση.