Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε έντονη διεθνή ανησυχία δηλώνοντας σε συνέντευξή του στο CBS ότι «η Ρωσία κάνει δοκιμές, και η Κίνα κάνει δοκιμές, αλλά δεν μιλάνε γι’ αυτό» και ότι «θα κάνουμε δοκιμές πυρηνικών όπλων, όπως κάνουν και άλλες χώρες». Στη συνέντευξη, που μεταδόθηκε χθες Κυριακή, ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος επανέλαβε την εντολή του προς το Πεντάγωνο να «αρχίσει να δοκιμάζει τα πυρηνικά όπλα μας σε ισότιμη βάση» με στόχο, όπως είπε, να εναρμονιστεί ο αμερικανικός ρυθμός δοκιμών με αυτόν της Μόσχας και του Πεκίνου.
Ο Τραμπ δεν έδωσε περισσότερες τεχνικές λεπτομέρειες για το τι εννοεί με τον όρο «δοκιμές» — αν δηλαδή αναφέρεται σε πυροδοτήσεις πυρηνικών κεφαλών ή σε δοκιμές μη-πυρηνικών συστημάτων και υποσυστημάτων.
Κυβερνητικοί αξιωματούχοι επιδιώκουν να «αμβλύνουν» τις ερμηνείες
Σε αντίστιξη με τις δηλώσεις Τραμπ, ο υπουργός Ενέργειας της κυβέρνησής του Κρις Ράιτ διαβεβαίωσε ότι δεν πρόκειται να γίνουν «πυρηνικές εκρήξεις». Σε δηλώσεις του στο Fox News εξήγησε πως πρόκειται για δοκιμές που αποκαλούνται «μη κρίσιμες εκρήξεις», δηλαδή έλεγχο τμημάτων όπλων ώστε να εξακριβωθεί η σωστή γεωμετρία και η ικανότητα πυροδότησης — διαδικασίες που, όπως τόνισε, δεν συνεπάγονται πυρηνική έκρηξη. Ο Ράιτ επανέλαβε ότι οι δοκιμές θα αφορούν «νέα συστήματα» και «δεν θα πρόκειται για πυρηνικές εκρήξεις».
Παρά τις διευκρινίσεις, οι δηλώσεις Τραμπ πυροδότησαν διεθνείς διαμαρτυρίες και ανησυχίες, καθώς μια επίσημη επανέναρξη πυρηνικών δοκιμών από μια πυρηνική δύναμη θα είχε σοβαρές συνέπειες για την ασφάλεια και τη σταθερότητα.
Ανοιχτά ερωτήματα και νομικές προεκτάσεις
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι αν οι ΗΠΑ προχωρήσουν σε πυροδότηση πυρηνικού όπλου, αυτό θα συνιστούσε παραβίαση της Συνθήκης για την Πλήρη Απαγόρευση των Πυρηνικών Δοκιμών (CTBT) του 1996 — συνθήκη την οποία οι ΗΠΑ υπέγραψαν αλλά δεν έχουν επικυρώσει. Από το 1992 οι ΗΠΑ δεν έχουν προχωρήσει σε πυρηνικές εκρήξεις· η μόνη χώρα που πραγματοποίησε δοκιμές τις τρεις τελευταίες δεκαετίες ήταν η Βόρεια Κορέα (έξι δοκιμές μεταξύ 2006 και 2017). Η Ρωσία (τελευταία επί σοβιετικής εποχής το 1990) και η Κίνα (τελευταία το 1996) έχουν δεκαετίες να προχωρήσουν σε επίσημες πυρηνικές δοκιμές.
Παράλληλα, πολλά κράτη πραγματοποιούν τακτικά δοκιμές φορέων πυρηνικών όπλων — πυραύλων, υποβρυχίων και άλλων συστημάτων — χωρίς αυτό να ισοδυναμεί με πυροδότηση πυρηνικής κεφαλής.
Το γεωπολιτικό πλαίσιο και ο κίνδυνος κλιμάκωσης
Η συζήτηση περί δοκιμών επανέρχεται σε ένα εξαιρετικά τεταμένο γεωπολιτικό πλαίσιο, με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμα και η ρητορική περί επανέναρξης δοκιμών μπορεί να επιφέρει κίνδυνο αλυσιδωτών αντιδράσεων, να υπονομεύσει μηχανισμούς ελέγχου εξοπλισμών και να ενισχύσει την αίσθηση ανασφάλειας διεθνώς.