Η διασπορά ανυπόστατων ισχυρισμών και η αναπαραγωγή ειδήσεων χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή για την προσπάθεια αναχαίτισης της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, τονίζει σε ανακοίνωσή της η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς. Η παρέμβαση έγινε με αφορμή «ανακριβείς ισχυρισμούς περί εμβολιασμών», που –όπως επισημαίνεται– οδηγούν σε σύγχυση, μη συμμόρφωση στα μέτρα και τελικά σε ανεξέλεγκτη διασπορά της νόσου.
Η Επιτροπή καλεί κτηνοτρόφους και εμπλεκόμενους φορείς να παραμερίσουν την παραπληροφόρηση και να συνεργαστούν με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, υπογραμμίζοντας ότι μόνο μέσα από κοινή δράση και σεβασμό στα επιστημονικά δεδομένα μπορεί να διασφαλιστεί η εξάλειψη της νόσου και η επιβίωση του κτηνοτροφικού τομέα.
Γιατί δεν εφαρμόζεται μαζικός εμβολιασμός
Η Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι η ευλογιά αιγοπροβάτων είναι νόσημα κατηγορίας Α, βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/429, και η ευρωπαϊκή στρατηγική προβλέπει εκρίζωση με πολιτική «μηδενικής ανοχής». Αυτό σημαίνει υποχρεωτική θανάτωση των κοπαδιών όπου επιβεβαιώνεται κρούσμα (stamping out), ζώνες προστασίας και επιτήρησης και απαγόρευση προληπτικού εμβολιασμού, ώστε να διατηρείται το καθεστώς «ελεύθερης χώρας».
Σύμφωνα με την EFSA, κανένα από τα υπάρχοντα ζωντανά εμβόλια κατά της ευλογιάς δεν διαθέτει άδεια χρήσης εντός της ΕΕ. Η χρήση τους θα οδηγούσε άμεσα σε περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο ζώντων ζώων και προϊόντων τους, με τεράστιες οικονομικές επιπτώσεις. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι χώρες που εφάρμοσαν εμβολιασμό δεν κατάφεραν να εκριζώσουν τη νόσο, η οποία κατέστη ενδημική.
Η Επιτροπή τονίζει ότι ο εμβολιασμός δεν αποτελεί «εύκολη λύση» και, όπου εφαρμόζεται κατ’ εξαίρεση (εμβολιασμός δακτυλίου), γίνεται μόνο υπό αυστηρότατες προϋποθέσεις, με ενισχυμένη επιτήρηση και μακροχρόνιους περιορισμούς.
«Παράνομα εμβόλια» και σοβαροί κίνδυνοι
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους ισχυρισμούς περί «αυτοσχέδιου» ή ιδιωτικού εμβολιασμού. Η Επιτροπή προειδοποιεί ότι η χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων είναι παράνομη και επικίνδυνη, καθώς αλλοιώνει την επιδημιολογική εικόνα, δεν επιτρέπει τη διάκριση μολυσμένων από εμβολιασμένα ζώα (αρχή DIVA) και μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω διασπορά του ιού. Σε κάθε περίπτωση ανίχνευσης του ιού, ακόμη και σε παράνομα εμβολιασμένα κοπάδια, προβλέπεται υποχρεωτικά η θανάτωση όλου του ζωικού κεφαλαίου.
Τα μέτρα δεν απέτυχαν – πρόβλημα η μη συμμόρφωση
Απαντώντας στην κριτική ότι «τα μέτρα απέτυχαν», η Επιτροπή σημειώνει ότι εφαρμόζονται πλήρως όσα προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο: θανατώσεις, απολυμάνσεις, ζώνες, ιχνηλάτηση και έλεγχοι μετακινήσεων. Η παράταση της επιδημίας αποδίδεται σε παραβιάσεις των κανόνων, παράνομες μετακινήσεις, μη δηλωμένες εκτροφές και καθυστερημένη δήλωση κρουσμάτων, που υπονομεύουν οποιοδήποτε σύστημα ελέγχου.
Αποζημιώσεις: Πάνω από 160 εκατ. ευρώ συνολικά
Η Επιτροπή απορρίπτει και τον ισχυρισμό ότι δεν έχουν δοθεί αποζημιώσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία:
– Πάνω από 62 εκατ. ευρώ έχουν καταβληθεί για θανατωθέντα ζώα, με αποζημίωση έως 250 ευρώ ανά ζώο.
– Επιπλέον 29 εκατ. ευρώ έχουν δοθεί για χαμένο εισόδημα.
– 7 εκατ. ευρώ κατευθύνθηκαν σε λειτουργικές δαπάνες των Περιφερειών.
– 70 εκατ. ευρώ διατέθηκαν για ζωοτροφές.
Η Επιτροπή καταλήγει ότι η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων εκρίζωσης, σε συνδυασμό με καθολική συμμόρφωση και συνεργασία όλων, είναι η μόνη στρατηγική που διασφαλίζει την προστασία των κτηνοτρόφων, τη διατήρηση του καθεστώτος «ελεύθερης χώρας» και τη βιωσιμότητα εξαγώγιμων προϊόντων όπως η φέτα.