Έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο ενός νέου πολέμου στην Ευρώπη τα επόμενα χρόνια εκφράζουν Έλληνες πολίτες όλων των ηλικιών, καθώς οι διεθνείς εξελίξεις και οι δηλώσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων εντείνουν το αίσθημα ανασφάλειας. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι αυξανόμενες αμυντικές δαπάνες και η ρητορική περί ετοιμότητας δημιουργούν ένα κλίμα φόβου, ιδιαίτερα στη νεότερη γενιά.
Λίγους μήνες μετά τη δήλωση του Γερμανού υπουργού Άμυνας Μπόρις Πιστόριους ότι «η Ευρώπη ίσως έζησε το τελευταίο καλοκαίρι ειρήνης», οι πολίτες παρακολουθούν με αγωνία τις εξελίξεις. Η δέσμευση του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς για τη δημιουργία του ισχυρότερου στρατού στην Ευρώπη, καθώς και η απόφαση για υποχρεωτική απογραφή των 18χρονων ανδρών από την 1η Ιανουαρίου 2026, ενισχύουν τους φόβους για μια πιο στρατιωτικοποιημένη ήπειρο.
«Οι συνέπειες θα ήταν καταστροφικές»
Έλληνες πολίτες μιλώντας στην κάμερα του Orange Press Agency περιγράφουν τον πόλεμο ως ένα σενάριο με καταστροφικές συνέπειες. Ο Μιχάλης, φοιτητής που δεν έχει ακόμη εκπληρώσει τη στρατιωτική του θητεία, δηλώνει πως η προοπτική ενός πολέμου αυτή τη στιγμή είναι για τον ίδιο αδιανόητη. Όπως εξηγεί, θα ανέτρεπε πλήρως την καθημερινότητα και τη ζωή του, ενώ υπογραμμίζει ότι αν καλούνταν να πολεμήσει, θα ήθελε να γνωρίζει ξεκάθαρα τον λόγο. «Γιατί να δώσω τη ζωή μου αν δεν ξέρω για τι πολεμάω;» αναρωτιέται.
Παρόμοια ανησυχία εκφράζει και ο Γιώργος, ο οποίος σημειώνει ότι η σημερινή νεολαία δεν έχει βιώσει τον πόλεμο και δεν διαθέτει ανάλογα βιώματα. Για τον ίδιο, το πιο κοντινό σε συλλογική κρίση ήταν η πανδημία του κορωνοϊού, όμως τονίζει ότι ένας σύγχρονος πόλεμος, με τα τεχνολογικά μέσα που διαθέτει, θα είχε ανυπολόγιστες συνέπειες. «Ο όλεθρος που μπορεί να προκληθεί θα είναι καταστροφικός για όλους μας», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Δηλώσεις στρατιωτικών ηγεσιών και πολιτικών
Το κλίμα ανησυχίας ενισχύεται και από δηλώσεις κορυφαίων στρατιωτικών παραγόντων στην Ευρώπη. Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Άμυνας της Γαλλίας, Φαμπιέν Μαντόν, έχει επισημάνει ότι η Ευρώπη δεν βρίσκεται σε περίοδο ειρήνης, προτρέποντας τη χώρα του να είναι «έτοιμη να χάσει τα παιδιά της». Αντίστοιχα, ο αρχηγός των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων Ρίτσαρντ Νάιτον κάλεσε πρόσφατα τους πολίτες να είναι προετοιμασμένοι για ένα ενδεχόμενο σενάριο σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Στην Ελλάδα, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, μιλώντας στο Athens Security Forum 2025, αναφέρθηκε στην ανάγκη «αλλαγής κουλτούρας των ευρωπαϊκών κοινωνιών», τονίζοντας ότι η αυτοθυσία για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Παράλληλα, επισήμανε ότι η Ευρώπη δυσκολεύεται να διαχειριστεί την εικόνα απωλειών, σε αντίθεση με άλλες χώρες.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης παραδέχτηκε ότι η «σκληρή ισχύς» έχει πλέον την πρωτοκαθεδρία, καθώς οι χώρες επενδύουν στην αποτροπή και στην προβολή ισχύος, με την αμυντική βιομηχανία να αποκτά και διπλωματικό ρόλο.
Οι αριθμοί επιβεβαιώνουν την τάση
Τα στοιχεία ενισχύουν την εικόνα στρατιωτικοποίησης. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας, οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη στον αμυντικό τομέα στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 90% την τελευταία πενταετία. Η Γαλλία κατέγραψε το 2023 δαπάνες 1,6 δισ. ευρώ, ενώ η Γερμανία 1,4 δισ. ευρώ, με τις δύο χώρες να συγκεντρώνουν πάνω από 3 δισ. ευρώ συνολικά.
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε πρόσφατα μέτρα για τη διοχέτευση περισσότερων ευρωπαϊκών κονδυλίων σε επενδύσεις που σχετίζονται με την άμυνα, όπως το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη», το οποίο στηρίζει εφαρμογές «διπλής χρήσης».
Φόβος για το μέλλον και προτεραιότητες
Για πολλούς πολίτες, ο πόλεμος παραμένει μια σκέψη που προκαλεί τρόμο. Ο Γιάννης, πατέρας ενός μικρού παιδιού, εκφράζει την αγωνία του για το μέλλον, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη θα έπρεπε να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην Υγεία, την Παιδεία και την κοινωνική συνοχή. Αντίστοιχα, η Ελπίδα δηλώνει πως εκείνο που τη φοβίζει περισσότερο δεν είναι ο ίδιος ο πόλεμος, αλλά ο διαρκής φόβος γι’ αυτόν. Όπως λέει, προτιμά να μη ζει με τον φόβο μιας σύγκρουσης όσο αυτή δεν αποτελεί άμεση πραγματικότητα.
Οι φωνές αυτές αποτυπώνουν το κλίμα αβεβαιότητας που διαπερνά την ελληνική κοινωνία, σε μια Ευρώπη που δείχνει να απομακρύνεται από τη βεβαιότητα της ειρήνης και να εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων.