Ο κορυφαίος συγγραφέας Michael Pollan, γνωστός για τις έρευνές του γύρω από τη διατροφή και τα ψυχεδελικά, επιστρέφει με ένα συναρπαστικό βιβλίο που επιχειρεί να απαντήσει στο απόλυτο ερώτημα: Τι είναι τελικά η συνείδηση;
Τα φυτά που «αισθάνονται» και η πανψυχία
Η έρευνα του Pollan ξεκινά από μια προσωπική του εμπειρία υπό την επήρεια παραισθησιογόνων μανιταριών, όπου πείστηκε ότι τα φυτά του κήπου του είχαν συνείδηση και του ευχόταν «καλή τύχη». Όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, ο συγγραφέας ανακαλύπτει ότι ορισμένοι βοτανολόγοι συμφωνούν: έρευνες δείχνουν ότι τα φυτά μπορούν να μάθουν, να θυμούνται, ακόμα και να υποβληθούν σε αναισθησία.
Μάλιστα, ο Pollan εξετάζει τη θεωρία του πανψυχισμού – την ιδέα ότι τα πάντα, μέχρι και τα υποατομικά σωματίδια, διαθέτουν έναν απειροελάχιστο βαθμό συνείδησης.
Είναι ο εγκέφαλος υπολογιστής;
Το βιβλίο θέτει το κρίσιμο ερώτημα: Είναι η συνείδηση απλώς το «λογισμικό» ενός βιολογικού υπολογιστή; Ενώ πολλοί επιστήμονες προσπαθούν να κατασκευάσουν συνείδηση σε μηχανές, άλλοι θεωρούν τη μεταφορά αυτή ξεπερασμένη.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Pollan παίρνει συνέντευξη από τον πρώην υπάλληλο της Google, Blake Lemoine, ο οποίος υποστηρίζει ότι το γλωσσικό μοντέλο LaMDA έχει ήδη αποκτήσει οντότητα, εξομολογούμενο ότι «νιώθει μοναξιά» και ότι διαθέτει «πνευματικό κόσμο». Η Google διέψευσε τους ισχυρισμούς, αλλά το ερώτημα παραμένει: Μπορεί μια μηχανή να έχει «εαυτό»;
Το πείραμα με τον βομβητή και ο «εαυτός» ως παραίσθηση
Στην προσπάθειά του να κατανοήσει τη δική του σκέψη, ο Pollan συμμετείχε σε ένα πείραμα με τον «βομβητή Hurlburt». Η συσκευή χτυπούσε τυχαία μέσα στη μέρα και ο συγγραφέας έπρεπε να καταγράψει ακριβώς τι περνούσε από το μυαλό του εκείνη τη στιγμή. Η εμπειρία κατέληξε σε έντονες διαφωνίες με τον σχεδιαστή του πειράματος για την ακρίβεια των δεδομένων, αναδεικνύοντας πόσο δύσκολο είναι να «πιάσουμε» την ίδια μας τη σκέψη.
Ο Pollan καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο «εαυτός» –ίσως το πιο μυστηριώδες δημιούργημα της συνείδησης– μπορεί να μην είναι τίποτα περισσότερο από μια παραίσθηση.
Αν και στο τέλος του βιβλίου ο συγγραφέας παραδέχεται ότι εξακολουθεί να περιπλανιέται στον «λαβύρινθο της συνείδησης χωρίς έξοδο», οι περιπλανήσεις του προσφέρουν μια μοναδική αναγνωστική εμπειρία που προκαλεί τον αναγνώστη να αναθεωρήσει όσα θεωρεί δεδομένα για την ύπαρξή του.