-
Οι 36 γέφυρες που γίνονται «έξυπνες» στην Αττική
Ένα ζήτημα που αφορά άμεσα τη δημόσια ασφάλεια επανέρχεται στο προσκήνιο μετά το περιστατικό πτώσης δομικών υλικών από γέφυρα στη Νέα Ιωνία.
Αικατερίνη Στάμου
Γέφυρες ηλικίας άνω των 40 και 50 ετών, χωρίς συστηματική συντήρηση για δεκαετίες, εξακολουθούν να εξυπηρετούν καθημερινά χιλιάδες οδηγούς και πεζούς, με τους ελέγχους να αποκαλύπτουν σοβαρές φθορές και ελλείψεις.
Το πόρισμα των ελέγχων που διεξήγαγε το 2022 η Περιφέρεια Αττικής είναι αποκαλυπτικό για την κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήμερα οι γέφυρες σε κεντρικές αρτηρίες της Αττικής. Για πρώτη φορά, επί διοίκησης Πατούλη, ύστερα από δεκαετίες, ελέγχθηκαν για τυχόν βλάβες οι 108 Γέφυρες της Αττικής με χρηματοδότηση της Περιφέρειας Αττικής, προϋπολογισμού περίπου 350 χιλιάδων ευρώ. Ο έλεγχος αυτός κρίθηκε αναγκαίος, καθώς πολλές από τις γέφυρες έχουν κατασκευαστεί από το 1960 και από τότε δεν είχε υπάρξει προηγούμενη επιθεώρηση ή κάποιος έλεγχος της υφιστάμενης κατάστασής τους.
Συγκεκριμένα, από τις επιθεωρήσεις που πραγματοποιήθηκαν προέκυψαν οι προτεινόμενες εργασίες επισκευής, συντήρησης, ενόργανης παρακολούθησης, αλλά και μελέτες που απαιτούνται για πιο λεπτομερή επιθεώρηση και εξακρίβωση της στατικής επάρκειας. Συνοπτικά, οι βλάβες που ανέδειξε η επιθεώρηση που υλοποίησε μέσα σε 7 μήνες ο Αναπτυξιακός Οργανισμός «Νέα Μητροπολιτική Αττική Α.Ε.», συνίστανται σε αποσύνθεση, αποκόλληση και πτώση τεμαχίων σκυροδέματος, απουσία καλύμματος φρεατίων, κίνδυνος πτώσης αντικειμένων από τα πεζοδρόμια, ελλιπής πάκτωση ορθοστατών στηθαίων ασφαλείας και άλλες.
Παράλληλα, κατά την έρευνα διαπιστώθηκε ότι για πολλές γέφυρες στην Αττική δεν υπήρχαν ενημερωμένοι φάκελοι συντήρησης. Οι αρχές δεν γνώριζαν πότε έγινε ο τελευταίος έλεγχος ή ποιες ακριβώς παρεμβάσεις είχαν γίνει στο παρελθόν. Αυτό οδήγησε στην απόφαση για τη δημιουργία του Μητρώου Γεφυρών.
Τι συνέβη με τη γέφυρα στη Νέα Ιωνία
Πτώση δομικών υλικών από τη γέφυρα στη λ. Εθνικής Αντιστάσεως στο ύψος του νοσοκομείου «Αγίου Ολγα», στο ρεύμα προς Χαλάνδρι, στην περιοχή της Νέας Ιωνίας είχε ως αποτέλεσμα να κλείσει η αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας τα ξημερώματα της Δευτέρας 12/1/2026.
Ευτυχώς από την πτώση των υλικών δεν τραυματίστηκε κάποιος διερχόμενος οδηγός και δεν προκλήθηκαν ζημιές σε οχήματα. Η κινητοποίηση του Δήμου ήταν άμεση, με την αρμόδια υπηρεσία να φθάνει εγκαίρως στο σημείο, ώστε να καθαρίσει τα υλικά από το οδόστρωμα και να κλείσει τη μια λωρίδα. Ωστόσο, η αρχική απουσία της Αστυνομίας και της Περιφέρειας επέτεινε την επικινδυνότητα της κατάστασης.
Η εφημερίδα ΧΤΥΠΟΣ έφθασε στο σημείο και μίλησε με τον Δήμαρχο Νέας Ιωνίας, Παναγιώτη Μανούρη, ο οποίος εξήγησε ότι το γεγονός ήταν αναμενόμενο, καθώς τα χώματα που βρίσκονται από πάνω, απορροφούν νερό, με αποτέλεσμα την οξείδωση των υλικών.
Ο Δήμαρχος της Νέας Ιωνίας υπογράμμισε ότι τον Ιούνιο του 2024 απευθύνθηκε για το ζήτημα στην Περιφέρεια, αλλά και τον Ιούλιο του περασμένου χρόνου. Στις 6 Φεβρουαρίου 2025, μετά το περιστατικό της πτώσης υλικού, ζήτησε, με νεότερη επιστολή του, από την Διεύθυνση τεχνικών έργων της Περιφέρειας, να επαναλάβει τον έλεγχο, αλλά και να τον επεκτείνει στη νησίδα και τα πεζοδρόμια της συγκεκριμένης Λεωφόρου, όπου παρατηρούνται σημαντικές φθορές και να γίνουν όποιες παρεμβάσεις χρειάζονται. «Την ίδια διαδικασία έχει ξεκινήσει ο Δήμος μας και για φθορές στις γέφυρες, που αφορούν την γραμμή του ΗΣΑΠ με ΣΤΑ.ΣΥ. και συναρμόδιους φορείς» αναφέρει σε επίσημη δήλωσή του.
Η Περιφέρεια Αττικής, η οποία έχει την ευθύνη για τη σήραγγα, διαβεβαίωσε τον Δήμαρχο ότι θα προχωρήσει στα απαιτούμενα έργα, ενώ, τεχνικά κλιμάκια της Περιφέρειας διενεργούν τους απαραίτητους ελέγχους. «Είναι ένα περιστατικό μεμονωμένο» δήλωσε ο εκπρόσωπος Τύπου της Περιφέρειας Αττικής, Κωνσταντίνος Ζώμπος, στην ΕΡΤ ξεκαθαρίζοντας ότι το συμβάν αφορούσε την πτώση κάποιων σαθρών υλικών και όχι για αποκόλληση τμήματος της γέφυρας.
Η Περιφέρεια Αττικής τόνισε ότι πρόκειται για «μια γέφυρα 35 -36 ετών που είχε κατασκευαστεί από το ΥΠΕΧΩΔΕ» και ότι εξαρχής υπήρχαν κάποιες παραλείψεις, όπως η έλλειψη μόνωσης. «Η Τεχνική Υπηρεσία, έχει ήδη εκπονήσει την τεχνική μελέτη και θα γίνουν οι απαραίτητες παρεμβάσεις ώστε να μην υπάρχει πλέον κανένας κίνδυνος» σημείωσε προαναγγέλοντας την αφαίρεση το μεγάλου όγκου χώματος που υπάρχει στην πάνω πλευρά της.
Εξαιτίας της παλαιότητας, σε πολλές γέφυρες η υγρασία και οι ρύποι διεισδύουν στο μπετόν, προκαλώντας «σκάσιμο» (αποσάθρωση) του οπλισμού και οξείδωση των σιδήρων. Την ίδια στιγμή, τα προβλήματα μπορεί να μην είναι ορατά με το «μάτι», αλλά να οδηγούν σταδιακά σε μη αναστρέψιμες φθορές και περιστατικά, όπως αυτό στη Νέα Ιωνία.
Λύση στα παραπάνω προβλήματα έρχεται να δώσει ένα ουσιαστικό και μεγαλεπήβολο έργο, ύψους 120,23 εκατ. ευρώ, το οποίο ανέθεσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος στην Περιφέρεια Αττικής.
Οι πρώτες «έξυπνες» γέφυρες στην Αττική
Περισσότερες από 250 γέφυρες σε όλη τη χώρα μετατρέπονται σε «έξυπνες» υποδομές, εξοπλισμένες με αισθητήρες και συστήματα ελέγχου που θα εκπέμπουν σήματα κινδύνου σε πραγματικό χρόνο.
Όπως εξηγεί η επίσημη ανακοίνωση του ΤΕΕ, η συντήρηση και η λειτουργία του μεγαλύτερου ποσοστού των γεφυρών της χώρας υπάγεται στην αρμοδιότητα των 13 Περιφερειών. Οι κανονισμοί με τους οποίους σχεδιάστηκαν οι γέφυρες στο παρελθόν, κρίνονται σήμερα παρωχημένοι καθώς δεν είχαν ιδιαίτερες προβλέψεις στην ανθεκτικότητα, την αντισεισμικότητα και τον τρόπο κατασκευής τους. Η ολοένα αυξανόμενη τάση του κυκλοφοριακού φόρτου και του μεγέθους των μεταφερόμενων φορτίων οδηγεί στην αύξηση των φορτίσεων που δέχονται οι γέφυρες.
Παραδοσιακά, ο έλεγχος της στατικής επάρκειας των γεφυρών βασίζεται σε οπτικές επιθεωρήσεις, γεωμετρικές μετρήσεις όπως καθιζήσεις και ρηγματώσεις, περιοδικές δοκιμές φόρτισης και αξιολόγηση της γήρανσης των υλικών. Πρόκειται για μεθόδους απαραίτητες, οι οποίες όμως αποτυπώνουν την κατάσταση της κατασκευής σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Με αυτόν τον τρόπο είναι πιθανό να διαφύγουν μικροφθορές που εξελίσσονται ταχύτατα, κρυφές βλάβες σε καλώδια, αρμούς ή οπλισμούς, καθώς και οι επιπτώσεις από υπερφορτωμένα οχήματα, σεισμούς ή ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ακριβώς αυτή η αδυναμία οδήγησε στην ανάπτυξη της φιλοσοφίας του Structural Health Monitoring (SHM). Πρόκειται για μόνιμα εγκατεστημένα συστήματα παρακολούθησης, τα οποία «ακούν», «μετρούν» και καταγράφουν τη συμπεριφορά μιας γέφυρας σε πραγματικό χρόνο, κατά τη διάρκεια της καθημερινής χρήσης της. Έτσι, η κατασκευή δεν ελέγχεται αποσπασματικά, αλλά παρακολουθείται συνεχώς, επιτρέποντας την έγκαιρη ανίχνευση προβλημάτων και την αποτελεσματικότερη διαχείριση της ασφάλειάς της.
Ποιες γέφυρες γίνονται «έξυπνες» στα Βόρεια Προάστια
Οι πρώτες 36 γέφυρες στην Αττική είναι ήδη στη φάση καλωδίωσης με οπτικές ίνες και συστήματα καταγραφής δονήσεων, παραμορφώσεων και θερμοκρασίας που θα παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την υγεία κάθε γέφυρας μεταφέροντας πολύτιμες πληροφορίες και αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες Internet of Things (IoT).
Πρόκειται, σύμφωνα με τη σύμβαση, για τις παρακάτω:
· Γέφυρα Α/Κ Τατοΐου & Λ. Κύμης: Βρίσκεται στα όρια Νέας Ιωνίας και Μεταμόρφωσης
· Γέφυρα Α/Κ Λ. Κηφισίας & Καποδιστρίου (Σίδερα Χαλανδρίου)
· Γέφυρα Λ. Κηφισίας & Σπύρου Λούη: Βρίσκεται στο ύψος του Αμαρουσίου (ΟΑΚΑ/Helexpo)
· Γέφυρα Α/Κ Λ. Κηφισίας & Λ. Κατεχάκη: Στα όρια Ψυχικού και Αθήνας
· Ισόπεδη γέφυρα Λ. Κηφισού & Αχαρνών (Νέα Χαλκηδόνα/Αχαρνές)
· Γέφυρα Α/Κ Λ. Κηφισού & Πίνδου: Βρίσκεται στη Νέα Φιλαδέλφεια, στο ύψος του Άλσους
· Γέφυρα Α/Κ Λ. Μεσογείων & Κατεχάκη: Εξυπηρετεί τα Βορειοανατολικά Προάστια (Χολαργός, Παπάγου, Αγία Παρασκευή)
· Γέφυρα Α/Κ Λ. Κηφισού & Τσούντα: Βρίσκεται στην περιοχή των Πατησίων/Ριζούπολης, πολύ κοντά στα όρια με τη Νέα Χαλκηδόν.
· Γέφυρα Α/Κ Λ. Σταυρού – Λαυρίου & Αγ. Σεραφείμ: Εξυπηρετεί την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Αττικής/Παιανίας, αλλά συνδέεται άμεσα με την κίνηση από τα Βόρεια μέσω της Αττικής Οδού
Γέφυρα Βαρυμπόμπης
Η γέφυρα της Βαρυμπόμπης, η οποία κατασκευάστηκε το 1964, πρόκειται για μια παλαιά υποδομή, για την οποία τεχνικές μελέτες έχουν αναδείξει δομικές φθορές που επηρεάζουν τη συνολική της κατάσταση, όπως είχε επισημανθεί από τον υφυπουργό Υποδομών και Μεταφορών, αρμόδιο για τις Μεταφορές, Νίκο Ταχιάο.
Ο σχεδιασμός που εξετάζεται για τη συγκεκριμένη γέφυρα προβλέπει την κατεδάφιση της υφιστάμενης γέφυρας και τη διαμόρφωση του κόμβου σε κυκλικό, με τη δημιουργία δύο επιπλέον μικρότερων κυκλικών κόμβων εκατέρωθεν, ώστε να εξυπηρετούνται αποτελεσματικά οι συνδέσεις με το υπάρχον οδικό δίκτυο.
Γέφυρα Βρυούλων
Μία από τις πιο επικίνδυνες γέφυρες της Αττικής βρίσκεται στη Νέα Φιλαδέλφεια, πάνω από τον Κηφισό, και είναι γνωστή ως γέφυρα Βρυούλων. Κατασκευασμένη το 1962, εξυπηρετεί καθημερινά μεγάλο όγκο κυκλοφορίας, παρά τα σοβαρά δομικά προβλήματα που έχουν εντοπιστεί εδώ και χρόνια.
Παρότι από το 2017 έχει αποφασιστεί η επισκευή της, η διαδικασία παραμένει στάσιμη, με ευθύνες να μεταφέρονται μεταξύ Περιφέρειας και Δήμου. Ενδιάμεσα, περιστατικά όπως πυρκαγιά λεωφορείου και ζημιές από υπερμεγέθη φορτηγά έχουν επιβαρύνει περαιτέρω την κατάστασή της, δημιουργώντας εμφανείς φθορές.