-
Μειώνονται οι φορολογικές επιβαρύνσεις
Τη στρατηγική της κυβέρνησης ενόψει των εκλογών του 2027, αρχίζει να ξεδιπλώνει ο πρωθυπουργός, κάνοντας πράξη μια από τις βασικές του δεσμεύσεις που ήταν το «κούρεμα» των τεκμηρίων.
«Γαλάζιοι» βουλευτές τονίζουν ότι ήταν μια από τις βασικές δεσμεύσεις της Ν.Δ. , υπενθυμίζοντας ότι ήταν μια υπόσχεση που έγινε «σημαία» φορολογικής δικαιοσύνης και κοινωνικής ελάφρυνσης.
Όπως εξηγούν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ξεκαθαρίσει εδώ και πολύ καιρό ότι τα τεκμήρια αποτελούν αδικία για τη μεσαία τάξη και ότι ήρθε η ώρα να μπει ένα τέλος.
Κοινό μυστικό είναι άλλωστε, ότι πολλοί φορολογούμενοι με μέτριο εισόδημα επιβαρύνονται δυσανάλογα, επειδή ο νομοθέτης εκτιμούσε δαπάνες διαβίωσης και περιουσιακά στοιχεία με παρωχημένα κριτήρια.
Όπως γίνεται αντιληπτό η δέσμευση του πρωθυπουργού από το βήμα της ΔΕΘ να μειωθούν μεσοσταθμικά τα τεκμήρια διαβίωσης κατά 30%, αλλάζει άρδην τα δεδομένα.
Στην ουσία, αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού τους και προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα κόστους ζωής και ακρίβειας και να εφαρμοστεί η μείωση αυτή στην πράξη από το 2026 και το πρόγραμμα να επεκταθεί στο 2027.
Αυτή η πολιτική κίνηση δεν επιχειρεί απλώς μια αριθμητική διόρθωση, καθώς στοχεύει:
– στην αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ του πραγματικού εισοδήματος που δηλώνει ο φορολογούμενος και του τεκμαρτού εισοδήματος που καθόριζε χρέη και φόρους, συχνά δυσβάστακτους,
-στην έμπρακτη στήριξη στη μεσαία τάξη, να απεγκλωβίσει νοικοκυριά από φορολογικές παγίδες, και να ενισχύσει την κοινωνική νομιμοποίηση του φορολογικού συστήματος.
«Γαλάζιοι» βουλευτές διαβεβαιώνουν ότι οι ουσιαστικές αλλαγές στα τεκμήρια διαβίωσης θα μειώσουν αισθητά τη φορολογική επιβάρυνση για τη μεσαία τάξη.
Υπογραμμίζουν επίσης ότι οι αλλαγές αυτές θα φανούν άμεσα στην «τσέπη» και θα δώσουν σημαντικές ανάσες σε μια κρίσιμη συγκυρία, που χαρακτηρίζεται από το υψηλό κόστος ζωής.
Η… ιστορία
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος των αλλαγών και τα οφέλη που θα έχουν οι φορολογούμενοι το 2026 και το 2027, πρέπει να θυμηθούμε και τους λόγους που επιβλήθηκαν τα τεκμήρια.
Η θεσμοθέτησή τους, είχε ως στόχο να καλύψουν κενά στη φορολογική νομοθεσία, κυρίως όταν δηλωμένο εισόδημα ήταν πολύ μικρό ή όταν υπήρχαν ενδείξεις φοροδιαφυγής.
Στην ουσία δηλαδή, η Πολιτεία ήθελε να έχει στη διάθεσή της κάποια σημαντικά «εργαλεία» για να υπολογίζει – έστω με εκτιμήσεις – δαπάνες που συνδέονται με κατοικία, αυτοκίνητο, σκάφος, εκπαίδευση, αναψυχή.
Είναι άλλωστε η εποχή που χαρακτηρίζεται από:
-Αυξανόμενες στρεβλώσεις με το πέρασμα του χρόνου: Τα τεκμήρια βασίζονταν σε σταθερές παραμέτρους (επιφάνειες κατοικιών, κυβισμός οχημάτων, κατηγορίες σκαφών), που δεν προσαρμόζονταν επαρκώς στην πραγματική αύξηση των κοστών ενέργειας, συντήρησης, καυσίμων, φόρων, της αγοράς ακινήτων κ.ά.
–Φορολογική αδικία: Πολλοί φορολογούμενοι με πραγματικό εισόδημα κάτω από αυτά που τα τεκμήρια προέβλεπαν, καταλήγουν να φορολογούνται για «τεκμαρτό εισόδημα» μεγαλύτερο του πραγματικού, με βάρος δυσβάστακτο ειδικά σε συνθήκες ακρίβειας και αυξημένων εξόδων.
Κατά συνέπεια, τα τεκμήρια έγιναν αντικείμενο έντονης κριτικής από όλη την κοινωνία, καθώς «έπιαναν» ακίνητα, ή αυτοκίνητα, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχο εισόδημα που να τα υποστηρίζει».
Με τη χρήση όμως της τεχνολογίας και των νέων «εργαλείων» που αυτή προσφέρει το περιβάλλον είναι τελείως διαφορετικό και πολύ εύκολο να διαπιστωθεί εάν μπορούν να δικαιολογηθούν από τα εισοδήματα.
Λήψη απόφασης
Η απόφαση για ανατροπές στα τεκμήρια, ήταν κατεξοχήν πολιτική και εντάσσεται στη γενικότερη πολιτική του πρωθυπουργού για μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης των πολιτών.
Στο πλαίσιο αυτό, συστάθηκε επιτροπή στο Υπουργείο Οικονομικών με αρμόδιες υπηρεσίες και τη γενική γραμματεία φορολογικής πολιτικής, που ανέλαβε την καταγραφή των στρεβλώσεων.
Η επιτροπή ανέλαβε, τη μελέτη των τεκμηρίων κατοικίας, ΙΧ, σκαφών, το κόστος συντήρησης, την αντιπαραβολή με την πραγματικότητα της αγοράς ακινήτων, τις τιμές των οχημάτων, τα καύσιμα, τις δαπάνες ενέργειας, τη συντήρηση κλπ.
Τι αλλάζει
Η μείωση κατά 30% μεσοσταθμικά έχει προγραμματιστεί να ισχύσει από το φορολογικό έτος 2026 κάτι που σημαίνει ότι αφορά τα εισοδήματα που αποκτήθηκαν το 2025.
Βασική προϋπόθεση είναι οι αρμόδιες υπηρεσίες να ολοκληρώσουν τις τεχνικές και νομοθετικές ρυθμίσεις κάτι που θεωρείται δεδομένο, λόγω του ότι είναι ειλημμένη κυβερνητική απόφαση.
Επίσης, η δέσμευση επεκτείνεται και στο 2027, με προφανή στόχο:
-να σταθεροποιηθούν οι νέοι συντελεστές και
– να διορθωθούν τυχόν αδικίες που θα φανούν μετά την πρώτη εφαρμογή, και να ενισχυθεί η κοινωνική αποδοχή
Ας δούμε τώρα, αναλυτικά, τι αλλάζει σε κατοικίες, αυτοκίνητα, σκάφη, ελάχιστα τεκμήρια.
–Κατοικίες: Ο τρόπος υπολογισμού της τεκμαρτής δαπάνης κατοικίας πρόκειται να εμπλουτιστεί με περισσότερες παραμέτρους, π.χ. αντικειμενική αξία ακινήτου (που ήδη υπάρχει), επιφάνεια, χρήση (κύρια / δευτερεύουσα), ηλικία κατοικίας, συντήρηση, ζώνη (γεωγραφική περιοχή).
Ι.Χ. αυτοκίνητα: Οι υπάρχουσες διατάξεις για τεκμήρια αυτοκινήτων, που βασίζονται κυρίως στον κυβισμό και το είδος του οχήματος, πιθανώς θα προσαρμοστούν με πιο ευέλικτους συντελεστές ανάλογα με ηλικία οχήματος, εκπομπές, χρήση, μείωση τεκμηρίων για παλαιότητα.
-Σκάφη αναψυχής: Αναθεωρείται ο τρόπος υπολογισμού των τεκμηρίων για σκάφη, με στόχο να μειωθούν στρεβλώσεις – π.χ. εξαιρέσεις/μειώσεις αν είναι παλιά ή χρησιμοποιούνται σπάνια ή περιορισμένα.
–Ελάχιστα τεκμήρια διαβίωσης: Τα ελάχιστα ποσά τεκμηρίων που ισχύουν τώρα (π.χ. ~3.000 ευρώ για άγαμους, ~5.000 για έγγαμους / σύμφωνο συμβίωσης) θα υποστούν προσαρμογές, πιθανόν μείωση και διαφοροποίηση ανάλογα με δήλωση υπό κοινή ή χωριστή φορολόγηση.
Παραδείγματα
Ας δούμε τώρα κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα με το όφελος που θα έχουν οι φορολογούμενοι με τον νέο τρόπο υπολογισμού των τεκμηρίων.
Μέσω αυτών των παραδειγμάτων γίνεται σαφές τι κερδίζουν οι φορολογούμενοι, αλλά και το άνοιγμα που επιχειρεί η κυβέρνηση σε έναν σταθερό της σύμμαχο όπως είναι η μεσαία τάξη.
- Μισθωτός χωρίς μεγάλη κινητικότητα, ιδιοκτήτης μικρής κατοικίας, μικρό αυτοκίνητο
Πριν: τεκμήρια κατοικίας + αυτοκινήτου + ελάχιστο τεκμήριο πολύ υψηλά, πιθανότητα να φορολογείται για εισόδημα που δεν έχει.
Με αλλαγές: μείωση 30% τεκμηρίων, προσαρμογή τεκμηρίου αυτοκινήτου αν είναι μικρού κυβισμού και παλιό, κατοικία με βάση αντικειμενική αξία και ηλικία.
Όφελος: λιγότερος τεκμαρτός φόρος, καλύτερη σχέση εισοδήματος‑επιβάρυνσης, αύξηση διαθέσιμου καθαρού εισοδήματος, π.χ. μείωση φόρου κατά αρκετές εκατοντάδες ευρώ. - Συνταξιούχος σε παλιό σπίτι, με περιορισμένα έσοδα
Πριν: μεγάλο τεκμήριο κατοικίας που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική δαπάνη θέρμανσης, συντήρησης, καθόλου κέρδος από αναπροσαρμογές.
Με αλλαγές: κατοικία αναγνωρίζεται η ηλικία, οι ανάγκες συντήρησης, πιθανή μείωση τεκμηρίου κατοικίας, περιθώριο να μην φορολογείται τεκμαρτά πολύ πάνω από το πραγματικό εισόδημα.
Όφελος: καλύτερο οικονομικό πρόβλεμμα συνταξιούχου, λιγότερο άγχος φορολογικών υποχρεώσεων. - Επαγγελματίας με Ι.Χ. υψηλού κυβισμού λόγω επαγγελματικής ανάγκης
Πριν: τεκμήριο αυτοκινήτου υψηλό, ανεξάρτητα από τη χρήση / ηλικία / εκπομπές· προβολή τεκμαρτού εισοδήματος.
Με αλλαγές: συντελεστές διαφοροποιούνται βάσει ηλικίας οχήματος, εκπομπών, πραγματικής χρήσης· πιθανή μείωση τεκμηρίου για παλαιότερα αυτοκίνητα.
Όφελος: μειωμένο τεκμαρτό εισόδημα · μικρότερος φόρος. - Ιδιοκτήτης εξοχικής κατοικίας που τη χρησιμοποιεί λίγους μήνες τον χρόνο
Πριν: πλήρες τεκμήριο για δευτερεύουσα κατοικία που δεν κατοικείται όλο τον χρόνο.
Με αλλαγές: μοριοδότηση για μήνες χρήσης, πιθανές μειώσεις ή αναστολές τεκμηρίου για λιγότερο χρήση.
Όφελος: λιγότερες φορολογικές επιβαρύνσεις για εξοχικές κατοικίες. - Φορολογούμενος με πολλά έξοδα εκπαίδευσης για παιδιά σε ιδιωτικό σχολείο
Πριν: τα τεκμήρια «αγνόησαν» σε μεγάλο βαθμό την ακριβή δαπάνη εκπαίδευσης· ασυνήθιστα υψηλές τεκμαρτές δαπάνες συνολικά.
Με αλλαγές: πιθανές εκπτώσεις ή μειώσεις τεκμηρίων για εκπαιδευτικά έξοδα, καλύτερη αναγνώριση αποδείξεων, συνδυασμός πραγματικών δαπανών με τεκμήρια.
Όφελος: μείωση της φορολογικής βάσης για οικογένειες που επενδύουν στην εκπαίδευση. - Ιδιοκτήτης σκάφους αναψυχής μικρής αξίας / παλαιού / με περιορισμένη χρήση
Πριν: τεκμήριο σκάφους υπερβολικά μεγάλο ή χωρίς ευελιξία, ανεξάρτητα από έξοδα χρήσης/διατήρησης.
Με αλλαγές: διαφοροποιήσεις ανάλογα με χρήση, ηλικία, συχνότητα· μείωση τεκμηρίων για παλαιά σκάφη ή σκάφη με περιορισμένη χρήση.
Όφελος: μειωμένο τεκμαρτό εισόδημα λόγω σκάφους — μικρότερος φόρος πολυτελούς διαβίωσης. - Φορολογούμενος με πραγματικό εισόδημα χαμηλό, μερικός ασφαλιστικά ασφαλιζόμενος ή με ειδικές συνθήκες
Πριν: χρειάζεται να αντιμετωπίσει τεκμήρια τουλάχιστον το ελάχιστο τεκμήριο (π.χ. ~3.000 / ~5.000 ευρώ), ανεξάρτητα από το αν έχει έξοδα ή πραγματικά εισοδήματα που να καλύπτουν αυτά.
Με αλλαγές: τα ελάχιστα τεκμήρια μειώνονται, προσαρμόζονται ανά εισόδημα, κοινή/χωριστή δήλωση, ηλικία, χρήση.
Όφελος: λιγότεροι φορολογούμενοι να πιάνονται στην «παγίδα» των τεκμηρίων· μεγαλύτερη φορολογική δικαιοσύνη. - Ιδιοκτήτης κατοικίας σε περιοχή με υψηλές αντικειμενικές αξίες
Πριν: αντικειμενικές τιμές πολύ υψηλές, τεκμήρια κατοικίας που βασίζονταν σε επιφάνειες και τιμές που δεν ανταποκρίνονται στη διαφορά κόστους διαβίωσης στις περιοχές.
Με αλλαγές: το νέο μοντέλο υπόσχεται να λαμβάνει υπόψη αντικειμενικές αξίες πιο ρεαλιστικά, πιθανές ζώνες προσαρμογής, παλαιότητα κατοικίας, γεωγραφική ζώνη.
Όφελος: μικρότερη επιβάρυνση για κατοικίες που βρίσκονται σε «ακριβές» ζώνες· λιγότερα τεκμήρια κατοικίας σε περιοχές όπου οι τιμές ακινήτων είναι αδικαιολόγητα υψηλές σε σχέση με εισοδηματικές δυνατότητες. - Φορολογούμενος που έχει ένα παλιό αυτοκίνητο με φθαρμένα χαρακτηριστικά
Πριν: τεκμήριο αυτοκινήτου με βάση κυβισμό και ηλικία, αλλά συχνά χωρίς προσαρμογές για φθορές, συντήρηση, εκπομπές, κατανάλωση.
Με αλλαγές: ευνοϊκή μεταχείριση των παλαιών οχημάτων· πιθανές μειώσεις τεκμηρίου βάσει ηλικίας / φθορών.
Όφελος: μείωση τεκμαρτού κόστους → μειωμένος φόρος για όσους δεν έχουν πρόσβαση σε καινούριο όχημα ή διατηρούν παλιό. - Φορολογούμενος μεγάλης ηλικίας / με σύνθετες οικογενειακές συνθήκες
Πριν: δεν υπήρχαν πάντοτε προβλέψεις για ηλικιακές εκπτώσεις, ειδικές ανάγκες (υγείας, αναπηρίας), πολλές εξαρτώμενες μονάδες, ή συνθήκες που αυξάνουν πραγματικές δαπάνες.
Με αλλαγές: πιθανή διαφοροποίηση τεκμηρίων με βάση ηλικία, εξαρτώμενα μέλη, χρήση πραγματικών αποδείξεων, δυνατότητα προσαρμογής τεκμηρίων μονάδων με ειδικές ανάγκες.
Όφελος: καλύτερη φορολογική μεταχείριση για ηλικιωμένους, οικογένειες με παιδιά ή ειδικές δαπάνες· λιγότερο βάρος για πιο «ευάλωτες» κατηγορίες.
Μεσαία τάξη
Κυβερνητικά στελέχη τονίζουν ότι οι αλλαγές στα τεκμήρια διαβίωσης που αναμένονται να τεθούν σε ισχύ από το 2026 και να εδραιωθούν το 2027 συνιστούν μια από τις πλέον τολμηρές μεταρρυθμίσεις.
Πρόκειται όπως εξηγούν για ένα γενναίο άνοιγμα προς τη μεσαία τάξη με ένα πιο δίκαιο φορολογικό σύστημα, όπου οι επιβαρύνσεις θα είναι πολύ πιο δίκαιες και με βάση την οικονομική δύναμη των φορολογούμενων.
Στην ουσία δηλαδή θα πάψουν να τιμωρούνται όσοι έχουν περιουσιακά στοιχεία αλλά όχι αντίστοιχα υψηλά εισοδήματα, κάτι που σημαίνει ότι η μεσαία τάξη θα έχει μεγαλύτερη οικονομική άνεση.
Με τη μείωση των τεκμηρίων αναμένεται να αυξηθεί η ρευστότητα της μεσαίας τάξης, γεγονός που θα δώσει στον Κυριάκο Μητσοτάκη τη δυνατότητα να διεκδικήσει τρίτη θητεία το 2027.