Σε σταυρόλεξο έχει μετατραπεί για πενηντάρηδες και εξηντάρηδες ο χρόνος που θα υποβάλλουν τα χαρτιά τους για να συνταξιοδοτηθούν, λόγω των μεγάλων αλλαγών στο ασφαλιστικό σύστημα.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι απαιτούνται πολύ συγκεκριμένες κινήσεις, προκειμένου να μη βρεθούν μπροστά σε αδιέξοδα που αφορούν κυρίως το ύψος της σύνταξης, με το οποίο θα κληθούν να ζήσουν τα επόμενα χρόνια της ζωής τους.
Επίσης, άπαντες θα πρέπει να αντιληφθούν ότι όσο περισσότερα χρόνια εργάζεται κανείς τόσο μεγαλύτερη θα είναι η σύνταξη που θα πάρει, ενώ σε γενικές γραμμές είναι ασύμφορη η μερική απασχόληση.
Οι ασφαλισμένοι που βρίσκονται κοντά στο τέλος του ασφαλιστικού τους βίου, θα πάρουν σύνταξη η οποία είναι το άθροισμα δύο μερών, της λεγόμενης εθνικής και της ανταποδοτικής σύνταξης.
Η εθνική σύνταξη έχει διαμορφωθεί πλέον στα 436,39 ευρώ μηνιαίως, αλλά το ποσό αυτό αφορά σε όλους όσοι έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης και το 67ο έτος της ηλικίας τους.
Σε περίπτωση που ο ασφαλισμένος έχει μεταξύ 15 και 20 ετών ασφάλισης, το ποσό της εθνικής σύνταξης μειώνεται κατά 2% κάθε έτος που υπολείπεται έως και την συμπλήρωση των ετών.
Για να γίνει σαφές το μέγεθος της απώλειας, ας δούμε το παράδειγμα ασφαλισμένου, ο οποίος στην περίπτωση που έχει 18 έτη ασφάλισης, θα λάβει εθνική σύνταξη που θα είναι μειωμένη κατά 4%, δηλαδή 418,93 ευρώ μηνιαίως.
Ανταποδοτική σύνταξη
Η ανταποδοτική σύνταξη “χτίζεται” με βάση τις εισφορές που έχει καταβάλλει ο ασφαλισμένος από το 2002 μέχρι και την ημερομηνία υποβολής της σύνταξης.
Με βάση αυτό ως δεδομένο γίνεται αντιληπτό, ότι τα χρόνια από το 2002 και μετά είναι σημαντική περίοδος και άρα δεν ισχύει ότι κρίσιμη είναι μόνο η τελευταία 5ετία πριν την υποβολή της αίτησης για σύνταξη.
Ειδικότερα, με το νόμο Βρούτση, το ποσοστό αναπλήρωσης:
-αρχίζει από 11,55% για 15 έτη ασφάλισης (δηλαδή 4.500 ημερομίσθια),
-φτάνει στο 50% για 40 έτη ασφάλισης (12.000 ημερομίσθια) και
-αυξάνεται κατά 0,5% για κάθε επιπλέον έτος.
Συντάξιμες αποδοχές
Οι συντάξιμες αποδοχές είναι η βάση υπολογισμού της σύνταξης, δηλαδή ο μισθός ή το εισόδημα κάθε ασφαλισμένου, επί του οποίου υπολογίζονται οι εισφορές στο διάστημα του εργασιακού βίου.
Οι συντάξιμες αποδοχές υπολογίζονται με βάση τον μέσο όρο των μεικτών μηνιαίων αποδοχών από το 2002 έως τον μήνα πριν από τη συνταξιοδότηση επί των οποίων έγιναν ασφαλιστικές κρατήσεις κλάδου κύριας σύνταξης.
Οι μήνες υπολογίζονται επί 14 μισθούς λόγω των δώρων, ενώ ο μέσος όρος βγαίνει από το άθροισμα των μισθών διά τους μήνες ασφάλισης από 2002 και μετά.
Οι ακριβείς συντάξιμες αποδοχές υπολογίζονται από τον ΕΦΚΑ όταν κατατεθεί η αίτηση συνταξιοδότησης.
Ατομικός λογαριασμός
Κάθε ασφαλισμένος μπορεί να πάρει μια ιδέα, υπολογίζοντας χονδρικά τον μέσο όρο των αποδοχών του με βάση τα στοιχεία είτε από τον εργοδότη του είτε από τον Ατομικό Λογαριασμό Ασφάλισης, ο οποίος υπάρχει στο site του ΕΦΚΑ.
Ο Ατομικός Λογαριασμός Ασφάλισης περιλαμβάνει όλες τις εισφορές και τις αποδοχές από το 2002 και μετά, οπότε ο ασφαλισμένος μπορεί να υπολογίσει, έστω κατά προσέγγιση, τον μέσο όρο των αποδοχών του.
Η μεγάλη αλλαγή
Πάντως, με βάση το νόμο Βρούτση, από την 1η Ιανουαρίου 2025 επέρχεται μια πολύ μεγάλη αλλαγή, καθώς το ανώτατο όριο των ασφαλιστέων αποδοχών αυξάνεται ετησίως κατά τον δείκτη μεταβολής μισθών.
Κατά συνέπεια μπαίνει τέλος στην προηγούμενη μέθοδο η οποία βασιζόταν στην τιμαριθμοποίησης των μισθών και της σύνδεσής που είχαν με τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή και ίσχυε μέχρι το 2024.
Παράγοντες της κοινωνικής ασφάλισης τονίζουν ότι το νέο σύστημα μπορεί να οδηγήσει σε αυξήσεις πάνω από τον πληθωρισμό και να προσφέρουν υψηλότερη ανταπόδοση στις συντάξεις τους.
Όπως εξηγούν, η εξέλιξη αυτή έχει σχέση με το ότι με βάση το σημερινό σύστημα υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών οι ασφαλισμένοι κερδίζουν μόνο τις χρονιές που ο πληθωρισμός είναι υψηλός.
Με την αλλαγή που θα επέλθει από το 2025, όσοι ασφαλισμένοι συνταξιοδοτηθούν από τα έτη 2025 έως και 2028 θα λάβουν μεγαλύτερη ανταποδοτική σύνταξη. Αυτή θα υπολογίζεται με αύξηση των μισθών κατά 4,5% έως 5% ετησίως.
Νέο τοπίο
Με βάση αυτά τα δεδομένα γίνεται αντιληπτό ότι διαμορφώνεται ένα νέο τοπίο, στο οποίο θα πρέπει να προσαρμοστούν οι ασφαλισμένο και κυρίως οι 50άρηδες για να διεκδικήσουν μεγαλύτερες συντάξεις.
Βασική αρχή του νέου οικοδομήματος είναι πως όσο περισσότερα ένσημα έχει κανείς τόσο μεγαλύτερη σύνταξη θα πάρει, υπό την προϋπόθεση ότι ο μισθός του αυξάνεται κάθε χρόνο.
Ημιαπασχόληση
Ιδιαιτέρως προσεκτικοί πρέπει να είναι όσοι εργάζονται με ημιαπασχόληση, δηλαδή έχουν ωράριο εργασίας που είναι λιγότερο από 40 ώρες, την εβδομάδα.
Οι συνέπειες αφορούν τόσο στο ποσό σύνταξης γιατί οι ημέρες εργασίας οι οποίες αντιστοιχούν κατά μήνα είναι 21,22 και όχι 25, ενώ οι αποδοχές επηρεάζουν το ποσό της ανταποδοτικής σύνταξης.
Πότε και πώς
Όπως γίνεται αντιληπτό τα δύο βασικά ερωτήματα έχουν σχέση με το πότε και πώς πρέπει να εγκαταλείψει κανείς τον εργασιακό βίο, έχοντα μια γερή σύνταξη, που θα τους εξασφαλίσουν ένα καλό εισόδημα στα γεράματά τους.
Πρόκειται για δύο πολύ δύσκολα ερωτήματα, με δεδομένο ότι είναι πολύ δύσκολο για τους πενηντάρηδες να βρουν δουλειά με καλές αποδοχές στην περίπτωση κατά την οποία απολυθούν από την εργασία τους.
Υπ’ αυτή την έννοια, το πότε θα βγει κανείς στη σύνταξη απαιτεί μεγάλη προσοχή και όχι σπασμωδικές κινήσεις, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε λάθος επιλογές που θα τους συνοδεύουν για το υπόλοιπο της ζωής τους.
Οι κερδισμένοι
Σύμφωνα με τους ειδικούς στην κοινωνικής ασφάλιση, η αναπροσαρμογή ως προς τις συνταξιοδοτικές αποδοχές από το 2025 και μετά θα εξαρτάται από το μέσο ποσοστό αύξησης των μισθών του προηγούμενου έτους για όλους τους εργαζόμενους.
Αυτό σημαίνει, ότι κερδισμένοι σε βάθος χρόνο θα είναι οι εργαζόμενοι οι οποίοι θα παρατείνουν τον εργασιακό τους βίο, καθώς θα μπορούν να λάβουν μεγαλύτερη σύνταξη από 26,2 ευρώ έως 254 ευρώ.
Ειδικότερα, υψηλές συντάξεις θα λάβουν όσοι καταφέρουν να αποχωρήσουν με 40 έτη δουλειάς και πληρωμένες εισφορές, καθώς θα έχουν σημαντικό οικονομικό όφελος, λόγω του ότι οι νέοι συντελεστές είναι αυξημένοι.
Όσα περισσότερα χρόνια εξασφαλίζει κανείς μέσα στη τελευταία δεκαετία του εργασιακού του βίου – από τα 30 έως τα 40 χρόνια-, τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η σύνταξη που θα λάβει, υπό την προϋπόθεση των υψηλών αποδοχών.
Με βάση αυτά τα δεδομένα δύο είναι τα κλειδιά για υψηλότερες συντάξεις:
Α. Τα χρόνια προϋπηρεσίας και ιδίως η κρίσιμη πενταετία ανάμεσα στα 35- 40 έτη ασφάλισης.
Β. Οι υψηλές αποδοχές της ίδιας περιόδου, λόγω του ότι οι συντελεστές αναπλήρωσης είναι πολύ μεγαλύτεροι.
Εάν συντρέχουν αυτές οι δύο προϋποθέσεις, ο ασφαλισμένος έχει τη δυνατότητα να λάβει τη μεγαλύτερη δυνατή σύνταξη και να εξασφαλίσει σημαντικές αποδοχές για το υπόλοιπο της ζωής του.
Ειδικότερα:
-στην 40ετία για 3.500 ευρώ συντάξιμες αποδοχές, η αύξηση φτάνει στα 252 ευρώ σε σύγκριση με τα σημερινά ποσοστά.
-στην 40ετία για 1.000 ευρώ συντάξιμες αποδοχές η αύξηση φτάνει στα 72 ευρώ σε σύγκριση με τα σημερινά ποσοστά.
-Στην 35ετία η αύξηση για 1.000 ευρώ συντάξιμες αποδοχές φτάνει στα 35 ευρώ και
-στην 35ετία για 3.500 ευρώ συντάξιμες αποδοχές ανεβαίνει στα 123 ευρώ.
Χαμηλές αποδοχές
Στην περίπτωση κατά την οποία οι μισθοί είναι χαμηλοί κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου και ειδικά την τελευταία πενταετία, οι συντάξιμες αποδοχές θα είναι χαμηλές ακόμη και στην περίπτωση που υπάρχουν τα 40 έτη προϋπηρεσίας.
Ειδικότερα, εάν ένας εργαζόμενος έχει μέσο μισθό 1.000 ευρώ δεν πρόκειται να λάβει σύνταξη μεγαλύτερη από 850 ευρώ, ακόμα και με 40 χρόνια ασφάλισης.
Για το λόγο αυτό, η αύξηση του μέσου μισθού στα 1.500 ευρώ, που έχει θέσει ως στόχο η κυβέρνησης για το 2027, είναι κρίσιμη για τη βελτίωση των συντάξεων.
Πλασματικά έτη
Όπως γίνεται αντιληπτό το κλειδί για τη μέγιστη δυνατή σύνταξη είναι οι υψηλές αποδοχές κατά την τελευταία πενταετία, κάτι όμως που είναι εξαιρετικά δύσκολο, καθώς τις περισσότερες φορές υπάρχουν κενά ασφάλισης.
Για το λόγο αυτό, δεν είναι λίγοι οι ασφαλισμένοι οι οποίοι κάνουν χρήση των λεγόμενων πλασματικών ετών προκειμένου να βγουν πιο γρήγορα στη σύνταξη με 40 ή και λίγο λιγότερα έτη.
Όσοι επιλέξουν την εξαγορά πλασματικών ετών, μπορούν να εξασφαλίσουν έξτρα αυξήσεις στις συντάξεις τους, που μπορεί να φτάσουν και τα 100 ευρώ τον μήνα, υπό την προϋπόθεση μιας “ακριβής” εξαγοράς.
Αυτό σημαίνει ότι η αναγνώριση των ετών που θα κάνουν πρέπει να βασίζεται στις “τρέχουσες” εισφορές που είναι της τάξης του 20% για κλάδο σύνταξης ή με τις υψηλές κατηγορίες που έχουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες.
Όσον αφορά στους χρόνους που μπορούν να αξιοποιήσουν όλοι οι ασφαλισμένοι έχουν σχέση με:
-την στρατιωτική τους θητεία,
-τα διαστήματα επιδοτούμενης ανεργίας ή επιδοτούμενης ασθένειας και του χρόνου κύησης και λοχείας (συνολικά 119 ημέρες) για τις μητέρες ασφαλισμένες στο ΙΚΑ.
Η στρατιωτική θητεία και η ανεργία-ασθένεια αξιοποιούνται για σύνταξη γήρατος στο 67ο έτος, με τον ελάχιστο απαιτούμενο χρόνο των 15 ετών ασφάλισης ή της 25ετίας, αν πρόκειται για ταμεία ΔΕΚΟ – τραπεζών.
Απονομή σύνταξης
Κρίσιμο στοιχείο για τη συντόμευση του χρόνου απονομής της σύνταξης σε κάθε ασφαλισμένο, είναι η έκδοση πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης βεβαιώσεων για τον χρόνο ασφάλισης.
Η διαδικασία καλό είναι να αρχίσει τουλάχιστον δύο χρόνια πριν την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης, προκειμένου να μην υπάρξουν προβλήματα, τα οποία θα οδηγήσουν σε περαιτέρω καθυστέρηση
Με τις βεβαιώσεις ασφάλισης πιστοποιείται ο χρόνος που έχουν διανύσει οι ασφαλισμένοι σε ένα ή σε περισσότερα Ταμεία και έτσι εξασφαλίζεται η ταχεία ολοκλήρωση της ανακεφαλαίωσης χρόνου για την έκδοση της οριστικής απόφασης.
Τη στιγμή της υποβολής της αίτησης θα πρέπει να πληρούνται οι συνδυαστικές προϋποθέσεις, δηλαδή ο χρόνος ασφάλισης και το όριο ηλικίας, προκειμένου να μην απορριφθεί η αίτηση.
Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου το 10% των αιτήσεων απορρίπτονται λόγω μη συμπλήρωσης των απαραίτητων προϋποθέσεων.