Διευκρινίσεις σχετικά με τις ρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο σχέδιο νόμου «Χάρτης μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή», το οποίο έχει κατατεθεί στη Βουλή, δίνουν πηγές του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, τονίζοντας κατηγορηματικά ότι «ουδείς που σπουδάζει ή διαμένει ήδη στο εξωτερικό θίγεται».
Το σχέδιο νόμου, όπως έχει αναφέρει και ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, αποσκοπεί –μεταξύ άλλων– στη θέσπιση ενός νέου μοντέλου στρατιωτικής θητείας, με εξορθολογισμό του πλαισίου χορήγησης αναβολών και απαλλαγών. Ο υπουργός υπενθύμισε, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στη Διαρκή Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, ότι η εκπλήρωση της στρατιωτικής θητείας αποτελεί συνταγματική υποχρέωση, βάσει του άρθρου 4 παρ. 6 του Συντάγματος.
Το ισχύον καθεστώς για κατοίκους εξωτερικού
Σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς, μόνιμος κάτοικος εξωτερικού θεωρείται όποιος έχει συμπληρώσει επτά συνεχόμενα έτη διαμονής για βιοπορισμό ή αθροιστικά έντεκα έτη, εφόσον συνυπολογιστούν και οι σπουδές στην αλλοδαπή. Με τη συμπλήρωση του 33ου έτους ηλικίας παρέχεται η δυνατότητα εξαγοράς της θητείας, με κόστος 810 ευρώ ανά μήνα, κατόπιν 20ήμερης παρουσίας σε Κέντρο Εκπαίδευσης Νεοσυλλέκτων.
Όσοι έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό και διαβιούν εκτός Ελλάδας έως την ενηλικίωσή τους θεωρούνται αυτοδικαίως κάτοικοι εξωτερικού, με υποχρέωση τρίμηνης θητείας και δυνατότητα παραμονής στη χώρα έως έξι μήνες ετησίως μέχρι την εκπλήρωσή της.
Τι συμβαίνει για όσους έφυγαν μετά τα 18
Για όσους μετέβησαν στο εξωτερικό μετά την ενηλικίωσή τους, μετά τη λήξη της αναβολής λόγω σπουδών έως το 28ο έτος, θεωρούνται ανυπότακτοι. Ωστόσο, με δυνατότητα παρουσίας 30 ημερών ανά έτος στην Ελλάδα, διατηρούν το δικαίωμα εισόδου έως το 33ο έτος, οπότε και μπορούν να εξαγοράσουν τη θητεία τους.
Πηγές του ΥΠΕΘΑ επισημαίνουν ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται κατάχρηση των ευνοϊκών διατάξεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι την τελευταία πενταετία, 22.000 από τους 36.000 ανυπότακτους προέρχονται από κατοίκους εξωτερικού. Αν προστεθούν και οι 46.000 απαλλαγές για λόγους υγείας –εκ των οποίων το 75% αφορά ψυχικά νοσήματα– οι Ένοπλες Δυνάμεις χάνουν περίπου 16.500 στρατεύσιμους ετησίως.
Με δεδομένο ότι ο μέσος όρος κατατασσόμενων την τελευταία πενταετία ανέρχεται σε 35.000 ετησίως, οι απώλειες ξεπερνούν το 30%. Στο πλαίσιο αυτό, ο Νίκος Δένδιας έχει θέσει το ζήτημα των απαλλαγών, σημειώνοντας χαρακτηριστικά στη Βουλή: «Είναι λογικό να δεχθούμε τέσσερις ταξιαρχίες Ι5 με ιδιωτικό χαρτί γιατρού, τη στιγμή που η χώρα αντιμετωπίζει υπαρξιακή απειλή;».
Τι αλλάζει με το νέο νομοσχέδιο
Όπως ξεκαθαρίζουν οι ίδιες πηγές, οι νέες διατάξεις αφορούν αποκλειστικά όσους συμπληρώνουν το 18ο έτος ηλικίας μετά την ψήφιση του νόμου. Συνεπώς, όσοι ήδη σπουδάζουν ή εργάζονται στο εξωτερικό δεν επηρεάζονται, ενώ προβλέπεται μεταβατική περίοδος 15 ετών για την πλήρη εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων.
Το νέο καθεστώς προβλέπει ότι για να θεωρηθεί κάποιος κάτοικος εξωτερικού, θα πρέπει να έχει ξεκινήσει τη διαμονή του εκτός Ελλάδας τουλάχιστον από τα 16 έτη, ενώ το καθεστώς θα επανεξετάζεται ανά τριετία. Παράλληλα, το δικαίωμα εξαγοράς της θητείας μετατίθεται στο 40ό έτος ηλικίας, με αύξηση του κόστους στα 1.500 ευρώ ανά μήνα, μετά από μεταβατική περίοδο πέντε ετών.
Σύμφωνα με το ΥΠΕΘΑ, οι ρυθμίσεις στοχεύουν αποκλειστικά σε όσους επιλέγουν να αποφύγουν τη στράτευση, συνδυάζοντας σπουδές και επαγγελματική δραστηριότητα στο εξωτερικό, χωρίς πραγματική εγκατάσταση.
Τι ισχύει για την Ομογένεια
Για τους Έλληνες της Ομογένειας που έχουν γεννηθεί στην αλλοδαπή, παραμένει σε ισχύ το καθεστώς της τρίμηνης θητείας, καθώς και το δικαίωμα παραμονής στην Ελλάδα για έξι μήνες ετησίως έως την ολοκλήρωσή της.
Πηγές του υπουργείου καταλήγουν ότι το δημογραφικό πρόβλημα, σε συνδυασμό με το προηγούμενο «χαλαρό» καθεστώς, θα επιδείνωνε ένα ήδη υπαρκτό ζήτημα, δημιουργώντας δύο κατηγορίες πολιτών: εκείνους που μπορούσαν να αποφύγουν τη θητεία μέσω σπουδών στο εξωτερικό και εκείνους που σπούδαζαν στην Ελλάδα και εκπλήρωναν κανονικά τη συνταγματική τους υποχρέωση.