Σε μια εποχή όπου ο ψηφιακός κόσμος αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας, οι κυβερνοαπειλές εξελίσσονται με καταιγιστικούς ρυθμούς. Η Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος (ΔΙΔΙΚ) της Ελληνικής Αστυνομίας βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας, προστατεύοντας πολίτες και επιχειρήσεις από τον διαρκή κίνδυνο του διαδικτυακού εγκλήματος. Ο διευθυντής της Υπηρεσίας, Ταξίαρχος Βασίλης Μπερτάνος, μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, παρουσιάζοντας την πλήρη εικόνα των σύγχρονων προκλήσεων.
Εκρηκτική αύξηση στις υποθέσεις
Όπως εξηγεί ο κ. Μπερτάνος, πρωταρχικός σκοπός της ΔΙΔΙΚ είναι η πρόληψη, έρευνα και αντιμετώπιση των εγκλημάτων που διαπράττονται μέσω διαδικτύου. Παράλληλα, η υπηρεσία συχνά συνδράμει άλλες διευθύνσεις της ΕΛΑΣ, σε υποθέσεις όπως εξαφανίσεις ατόμων, αυτοκτονίες και συκοφαντικές δυσφημίσεις.
Το εύρος των υποθέσεων αυξάνεται ραγδαία. Από 3.120 υποθέσεις το 2017, ο αριθμός έφτασε τις 13.379 το 2024, ενώ για το 2025, όπως σημειώνει ο διευθυντής της ΔΙΔΙΚ, οι υποθέσεις έχουν ήδη ξεπεράσει τις 15.000. «Τα περισσότερα εγκλήματα πλέον περνάνε μέσα από το διαδίκτυο», τονίζει, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι ναρκωτικά και όπλα πωλούνται online, ενώ εγκληματίες επικοινωνούν μέσω διαδικτυακών εφαρμογών.
Στην κορυφή οι διαδικτυακές απάτες
Τα συχνότερα κυβερνοεγκλήματα είναι οι διαδικτυακές απάτες, με πρώτο το phishing. Οι δράστες εξαπατούν πολίτες με ψεύτικα email, SMS και ιστοσελίδες, αποσπώντας κωδικούς πρόσβασης, στοιχεία τραπεζικών καρτών και προσωπικά δεδομένα. Πολύ διαδεδομένες είναι οι απάτες που προσποιούνται φορείς του Δημοσίου, όπως η ΑΑΔΕ, προβάλλοντας ψεύτικες «επιστροφές φόρου» ή επιδόματα για να παραπλανήσουν τους πολίτες.
Πρακτικές συμβουλές προστασίας
Η ΔΙΔΙΚ προτείνει αυξημένη προσοχή σε αίτημα από «οργανισμό» που ζητά ευαίσθητα στοιχεία. Συστήνεται η μέθοδος SLAM (Sender-Link-Attachment-Message) για τον εντοπισμό ύποπτων μηνυμάτων:
-
Έλεγχος διεύθυνσης αποστολέα
-
Προσεκτική εξέταση συνδέσμων πριν το κλικ
-
Προσοχή σε συνημμένα αρχεία από άγνωστες επαφές
-
Ανάλυση περιεχομένου για επείγον ύφος, λάθη και παράλογες απαιτήσεις
Επενδυτικές απάτες και τεχνητή νοημοσύνη
Σημαντική έξαρση παρουσιάζουν οι επενδυτικές απάτες, με θύματα να χάνουν μεγάλα ποσά σε ψεύτικες «επενδύσεις» σε κρυπτονομίσματα. Οι δράστες δημιουργούν πλατφόρμες με υποσχέσεις υψηλών αποδόσεων, προτρέποντας τα θύματα να επενδύουν συνεχώς μεγαλύτερα ποσά μέχρι να εξαφανιστούν.
Σε έξαρση βρίσκεται και το λεγόμενο CEO Fraud, όπου μέσω τεχνητής νοημοσύνης αντιγράφεται η φωνή στελεχών, προκειμένου να δοθούν εντολές για μεταφορές χρημάτων. Η ΔΙΔΙΚ έχει αποτρέψει απόπειρα απάτης ύψους 6,7 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τον κ. Μπερτάνο.
Η υπηρεσία διερευνά επίσης υποθέσεις ransomware, όπου κακόβουλο λογισμικό κρυπτογραφεί αρχεία και ζητά λύτρα.
Ανήλικοι στο στόχαστρο – Τι πρέπει να προσέχουν οι γονείς
Σημαντικό μέρος των υποθέσεων αφορά ανήλικους, όπως σεξουαλική εκμετάλλευση, παιδική πορνογραφία, sextortion, cyberbullying και revenge porn. Ο διευθυντής της ΔΙΔΙΚ προειδοποιεί ότι μέσα από διαδικτυακές πλατφόρμες παιχνιδιών κρύβονται κίνδυνοι, καθώς ενήλικοι παριστάνουν παιδιά, αποσπώντας την εμπιστοσύνη ανηλίκων.
Η ΔΙΔΙΚ συμβουλεύει τους γονείς να:
-
μιλούν ανοιχτά για τους κινδύνους,
-
παρακολουθούν τις ώρες απομόνωσης στα ψηφιακά μέσα,
-
θέτουν γονικούς ελέγχους,
-
γνωρίζουν τις εφαρμογές που χρησιμοποιούν τα παιδιά,
-
ορίζουν χρόνο οθόνης.
Για προστασία, οι ανήλικοι μπορούν να χρησιμοποιούν την εφαρμογή Safe Youth, για άμεση επικοινωνία με την ΕΛΑΣ.
OSINT και bots στη δημόσια σφαίρα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη συλλογή και ανάλυση πληροφοριών από ανοιχτές πηγές (OSINT), με στόχο τον εντοπισμό αυτοματοποιημένων ψεύτικων λογαριασμών (bots) που επηρεάζουν την κοινή γνώμη και διασπείρουν ψευδείς ειδήσεις.
Χαρακτηριστική περίπτωση καταγράφηκε στη Ρουμανία, όπου ακυρώθηκαν οι προεδρικές εκλογές λόγω τέτοιας δραστηριότητας. Σύμφωνα με τον κ. Μπερτάνο, αντίστοιχες επιθέσεις έχουν καταγραφεί και στην Ελλάδα.
Διεθνής συνεργασία
Καμία χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της το κυβερνοέγκλημα. Η ΔΙΔΙΚ συμμετέχει σε ευρωπαϊκές και διεθνείς επιχειρήσεις, διατηρεί άμεσους διαύλους επικοινωνίας με μεγάλες παγκόσμιες πλατφόρμες και συνεργάζεται με παρόχους υπηρεσιών διαδικτύου εντός και εκτός Ελλάδας.
Πώς επικοινωνούν οι πολίτες με τη ΔΙΔΙΚ
Οι πολίτες μπορούν να καταγγέλλουν παράνομες πράξεις στο διαδίκτυο, 24 ώρες το 24ωρο, ανώνυμα ή επώνυμα, μέσω:
Τηλεφωνικά: 11188
Email: [email protected]
Twitter: @CyberAlertGR
Το gov.gr (Καταγγελίες για εγκλήματα κυβερνοχώρου)
Εφαρμογή smartphones: CYBERKID
Στο cyberalert.gr, οι πολίτες βρίσκουν ενημέρωση για τις πιο διαδεδομένες απάτες και οδηγίες αντιμετώπισης.
Το 2024 η ΔΙΔΙΚ πραγματοποίησε ή συμμετείχε σε 827 ενημερωτικές δράσεις, στις οποίες ενημερώθηκαν περίπου 130.000 πολίτες.