Αντώνης Κατωπόδης
Πώς η ανακαίνιση γίνεται λύση με επιδότηση έως 90%
Τρόπους για να προχωρήσουν σε ανακαίνιση των ακινήτων τους, αναζητούν χιλιάδες ιδιοκτήτες σε μια συγκυρία, όπου το στεγαστικό εξελίσσεται στο υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας.
Οι πανάκριβες τιμές τόσο για ενοίκια όσο και για αγορά, προκαλούν έντονο πονοκέφαλο σε όσους θέλουν αλλά δεν μπορούν να προχωρήσουν σε ανακαίνιση λόγω του υψηλού κόστους.
Μέσα σ’ αυτό το κλίμα η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε συγκεκριμένες κινήσεις με στόχο να βοηθήσει ιδιοκτήτες που είτε θέλουν να αξιοποιήσουν τα ακίνητά τους ενοικιάζοντάς τα, είτε να μείνουν οι ίδιοι σ’ αυτά για να έχουν μια πιο άνετη ζωή.
Η πραγματικότητα της ελληνικής αγοράς ακινήτων είναι σκληρή, καθώς ναι μεν υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες κενές κατοικίες, αλλά ταυτόχρονα οι περισσότεροι από αυτούς τους χώρους παραμένουν μη αξιοποιήσιμοι λόγω παλαιότητας.
Παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι:
- το έλλειμμα κατοικιών ξεπερνά πλέον τις 250.000, ενώ τεράστιο τμήμα του υφιστάμενου αποθέματος έχει ηλικία άνω των 35 ετών και
- χιλιάδες κατοικίες έχουν εκτεταμένες φθορές, από υγρασίες και μούχλα μέχρι παλιά κουφώματα και πεπαλαιωμένους λέβητες.
Όλα αυτά οδηγούν στο συμπέρασμα ότι εκατοντάδες χιλιάδες σπίτια χρειάζονται άμεσα αναβάθμιση και οι ιδιοκτήτες τους, πιεσμένοι από τη γενικότερη οικονομική κατάσταση, αναζητούν τρόπους χρηματοδότησης.
Με βάση αυτά τα δεδομένα γίνεται αντιληπτό ότι τα προγράμματα ανακαίνισης που έχουν ανακοινωθεί για το 2026 αποκτούν κομβικό ρόλο, καθώς δίνουν και υψηλά ποσοστά επιδότησης και πραγματικές λύσεις σε ένα μείζον κοινωνικό πρόβλημα.
Η πραγματικότητα
Ουδείς ασφαλώς θα υποστηρίξει ότι η ανάγκη για ανακαίνιση προκύπτει μόνο από την επιθυμία βελτίωσης της ποιότητας ζωής, καθώς ουδείς μπορεί να αγνοήσει την κατάσταση που επικρατεί στην αγορά ακινήτων.
Η αλήθεια είναι στη σημερινή συγκυρία, επικρατεί μια γενικότερη τάση ανανέωσης του «αποθέματος» των ακινήτων που κατασκευάστηκαν μαζικά τις δεκαετίες του ‘70 και του ’80.
Τα περισσότερα από αυτά τα ακίνητα θεωρούνται σήμερα ενεργειακά «κουφάρια», καθώς καταναλώνουν υπερβολική ενέργεια με αποτέλεσμα οι ιδιοκτήτες τους, να πληρώνουν υψηλούς λογαριασμούς.
Οι υψηλές τιμές ενέργειας τα τελευταία χρόνια έχουν κάνει αυτή την πραγματικότητα ακόμη πιο πιεστική, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για πρωτοβουλίες που θα δώσουν άμεσες λύσεις.
Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά σε μια τυπική κατοικία 90 τ.μ. στην Αθήνα, που κατασκευασμένη το 1985.
Ο ιδιοκτήτης της –ένας συνταξιούχος με μέτριο εισόδημα– πληρώνει κάθε χειμώνα υπέρογκα ποσά για θέρμανση.
Το διαμέρισμα έχει παλιά μονά τζάμια, ένα σύστημα θέρμανσης που καίει σχεδόν τα διπλάσια λίτρα πετρελαίου σε σχέση με ένα σύγχρονο λέβητα, ενώ το καλοκαίρι η ζέστη γίνεται ασφυκτική.
Παρά το γεγονός ότι η ανάγκη για ανακαίνιση είναι προφανής, το συνολικό κόστος ξεπερνά εύκολα τις 15.000 ευρώ, χρήματα η μεγάλη πλειονότητα των νοικοκυριών δεν διαθέτει.
Έως 90%
Το πρόγραμμα ανακαίνισης που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός προβλέπει άμεση επιχορήγηση έως και 80% – 90% του κόστους των εργασιών, με ανώτατο ποσό τις 36.000 ευρώ ανά κατοικία.
Ο συνολικός προϋπολογισμός αναμένεται να φτάσει τα 500 εκατ. ευρώ ενώ η πλατφόρμα εκτιμάται ότι θα ανοίξει τον Φεβρουάριο.
Δικαίωμα συμμετοχής δεν έχουν μόνο ακίνητα που παραμένουν κλειστά για τουλάχιστον δύο χρόνια, αλλά και ανοιχτά, ιδιοκατοικούμενα ακίνητα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Για τις κλειστές κατοικίες, βασικός όρος είναι το ακίνητο, μετά την ανακαίνιση, να κατοικηθεί ή να ενοικιαστεί για τουλάχιστον πέντε έτη.
Για τα ιδιοκατοικούμενα ακίνητα, οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να συνεχίσουν να τα χρησιμοποιούν ως κύρια κατοικία για πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων.
Οι εργασίες που επιδοτούνται είναι:
- Αντικατάσταση κουφωμάτων
- Αναβάθμιση συστήματος θέρμανσης
- Τοποθέτηση ηλιακού θερμοσίφωνα
- Θερμομόνωση ταράτσας ή όψεων
- Τοποθέτηση τέντας
Καλύπτονται εργασίες όπως υδραυλικά, ηλεκτρολογικά, δάπεδα, πλακάκια, μπάνιο και κουζίνα.
Οι δαπάνες αντιστοιχούν στο 60% – 90% του συνολικού προϋπολογισμού, ενώ οι ενεργειακές παρεμβάσεις στο 20% – 40%.
Η βασική επιχορήγηση μπορεί να αυξηθεί:
- κατά 5% για ορεινές και νησιωτικές περιοχές,
- κατά επιπλέον 5% για τρίτεκνους, πολύτεκνους και οικογένειες με ΑμεΑ.
Έτσι, το ποσοστό κάλυψης μπορεί να φτάσει έως και το 90% της συνολικής δαπάνης.
Δικαίωμα συμμετοχής έχουν ιδιοκτήτες κατοικιών:
- με οικοδομική άδεια έως 31 Δεκεμβρίου 1990
- επιφάνειας έως 120 τ.μ.
Η επιδότηση υπολογίζεται ανά τετραγωνικό μέτρο, έως 300 ευρώ/τ.μ., με ανώτατο συνολικό ποσό τις 36.000 ευρώ ανά κατοικία.
Το εισοδηματικό όριο διαμορφώνεται στις 35.000 ευρώ για ζευγάρι, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί, ενώ δεν υπάρχει ηλικιακό όριο για τους αιτούντες.
Κάθε ιδιοκτήτης θα μπορεί να υποβάλει αίτηση και για περισσότερα από ένα ακίνητα.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά μια κατοικία 100 τ.μ. όπου η συνολική δαπάνη ανακαίνισης εκτιμήθηκε στις 30.000 ευρώ.
Με ποσοστό επιδότησης της τάξης του 80%, ο ιδιοκτήτης χρειάζεται να καλύψει μόλις 6.000 ευρώ από την τσέπη του.
Το σπίτι όμως και αναβαθμίζεται ενεργειακά και αλλάζει πλήρως όψη, κερδίζοντας τις προϋποθέσεις για μακροχρόνια μίσθωση με πολύ υψηλότερο ενοίκιο.
Σημαντικές παρεμβάσεις
Άπαντες πλέον αναγνωρίζουν ότι οι πλέον σημαντικές παρεμβάσεις αφορούν στη μόνωση, την αντικατάσταση κουφωμάτων, την εγκατάσταση συστημάτων θέρμανσης και ψύξης, τις τέντες και τον ηλιακό θερμοσίφωνα.
Η μόνωση της ταράτσας και των εξωτερικών τοίχων για παράδειγμα αποτελούν την πλέον σημαντική παρέμβαση, καθώς μειώνει δραστικά τις απώλειες θερμότητας και κατά συνέπεια και το κόστος.
Σε παλιά κτίρια, η εξωτερική θερμομόνωση μπορεί να μειώσει τις ανάγκες θέρμανσης κατά 40% και το παράδειγμα που ακολουθεί, είναι ενδεικτικό της εξοικονόμησης που μπορεί να επιτευχθεί.
Ένα ζευγάρι που κατοικεί σε ρετιρέ διαμέρισμα 80 τ.μ. θα δει τους λογαριασμούς του να μειώνονται κατά περίπου 35%, μετά την εγκατάσταση θερμομόνωσης και νέων κουφωμάτων στο πλαίσιο του προηγούμενου «Εξοικονομώ».
Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης οι αντλίες θερμότητας, οι οποίες μπορούν να προσφέρουν θέρμανση και ψύξη με έως και 70% χαμηλότερη κατανάλωση σε σχέση με τα παραδοσιακά συστήματα.
Τα κλιματιστικά νέας τεχνολογίας, οι τέντες που μειώνουν τη θερμική φόρτιση το καλοκαίρι και οι ηλιακοί θερμοσίφωνες που εξασφαλίζουν ζεστό νερό με σχεδόν μηδενικό κόστος, συμπληρώνουν το «παζλ» μιας σύγχρονης ενεργειακής κατοικίας.
Το «Εξοικονομώ»
Το «Εξοικονομώ» παραμένει το πιο γνωστό πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης, καθώς η επιδότηση κυμαίνεται από 50% μέχρι 100%, ανάλογα βέβαια με το εισόδημα του δικαιούχου.
Προϋπόθεση συμμετοχής είναι το ακίνητο να αποτελεί κύρια κατοικία, να είναι νόμιμο και να έχει χαμηλή ενεργειακή κατάταξη (κατηγορία Γ ή χαμηλότερη).
Στο πλαίσιο του προγράμματος μπορούν να υλοποιηθούν:
- θερμομονώσεις,
- αντικαταστάσεις κουφωμάτων,
- αναβαθμίσεις συστημάτων θέρμανσης,
- εγκατάσταση ηλιακού θερμοσίφωνα και σκιάσεων.
Η εμπειρία προηγούμενων ετών δείχνει ότι ένα διαμέρισμα μπορεί να μειώσει κατά 50% τις ενεργειακές του ανάγκες μετά την ένταξη στο «Εξοικονομώ».
«Ανακαινίζω –Νοικιάζω»
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα στοχεύει στην αξιοποίηση των χιλιάδων κενών κατοικιών που παραμένουν ανεκμετάλλευτες.
Αφορά ακίνητα έως 100 τ.μ. τα οποία πρέπει να δηλώνονται κενά στις φορολογικές δηλώσεις των τελευταίων τριών ετών και η επιδότηση φτάνει το 60% της δαπάνης, με μέγιστο ποσό τις 8.100 ευρώ.
Προϋπόθεση είναι η κατοικία, μετά την ανακαίνιση, να διατεθεί για ενοικίαση για τουλάχιστον τρία χρόνια.
Η ανακαίνιση πρέπει να ολοκληρωθεί σε έξι μήνες, κάτι που καθιστά το πρόγραμμα ιδιαίτερα πρακτικό για όσους θέλουν άμεσα έσοδα.
Στην πράξη, ένα μικρό διαμέρισμα 55 τ.μ. στο Περιστέρι, με κόστος ανακαίνισης 12.000 ευρώ, μπορεί να ανακαινιστεί με επιδότηση περίπου 7.200 ευρώ.
Ο ιδιοκτήτης καλείται να καλύψει μόλις 4.800 ευρώ και έχει στη συνέχεια εγγυημένο εισόδημα από το ενοίκιο, με την πρόσθετη φοροαπαλλαγή που προβλέπεται.
«Αναβαθμίζω το σπίτι μου»
Πρόκειται για ένα χρηματοδοτικό «εργαλείο» που προσφέρει δάνεια από 5.000 έως 25.000 ευρώ με πλήρη επιδότηση επιτοκίου.
Το πρόγραμμα αφορά ιδιοκτήτες κύριας ή δευτερεύουσας κατοικίας που θέλουν να υλοποιήσουν ενεργειακές παρεμβάσεις χωρίς μεγάλο άμεσο κόστος.
Η αποπληρωμή μπορεί να γίνει σε μεγάλη διάρκεια, με μηδενικό επιτόκιο που κάνει το πρόγραμμα ιδιαίτερα ελκυστικό για νοικοκυριά μεσαίου εισοδήματος.
Έτσι, ένας ιδιοκτήτης που χρειάζεται να αντικαταστήσει κουφώματα και να βάλει θερμομόνωση, με συνολικό κόστος 18.000 ευρώ, μπορεί να πάρει το δάνειο χωρίς κανέναν τόκο και να το αποπληρώνει με μικρές δόσεις, χωρίς να δεσμεύει τις οικονομίες του.
«Σπίτι μου ΙΙ»
Αν και το «Σπίτι μου ΙΙ» αφορά πρωτίστως αγορά πρώτης κατοικίας, στην πράξη μεγάλο ποσοστό των αγοραστών επιλέγει παλαιότερα ακίνητα που χρειάζονται ανακαίνιση.
Με τα χαμηλότοκα δάνεια που προσφέρει το πρόγραμμα, πολλοί νέοι 25–50 ετών αποκτούν οικονομική ευχέρεια να διαθέσουν επιπλέον ποσά για αναβάθμιση.
Μετά τις νέες ρυθμίσεις, τα εισοδηματικά όρια ανέβηκαν, καλύπτοντας ακόμη περισσότερους δικαιούχους.
Το παράδειγμα για έναν νέος 32 ετών στην Καλαμαριά, που αγόρασε μέσω του «Σπίτι μου ΙΙ» ένα διαμέρισμα 30ετίας, είναι χαρακτηριστικό.
Η δόση του δανείου διαμορφώθηκε κάτω από το κόστος ενός ενοικίου, γεγονός που του επέτρεψε να επενδύσει 7.000 ευρώ από προσωπικές οικονομίες σε μια βασική ανακαίνιση της κουζίνας και σε νέα κουφώματα.
Πρόστιμα
Ακόμη ένα κίνητρο, αφορά την έκπτωση της τάξης του 50% στο πρόστιμο ενός αυθαιρέτου, υπό την προϋπόθεση ότι ο ιδιοκτήτης υλοποιήσει ενεργειακές ή στατικές παρεμβάσεις στο ακίνητο.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένας ιδιοκτήτης με πρόστιμο 10.000 ευρώ μπορεί να καλύψει το μισό ποσό μέσα από εργασίες όπως η εγκατάσταση ηλιακού θερμοσίφωνα ή η αναβάθμιση του συστήματος θέρμανσης.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η δαπάνη της αναβάθμισης ισοσκελίζεται πλήρως από την έκπτωση στο πρόστιμο, καθιστώντας ουσιαστικά «δωρεάν» την παρέμβαση.
Ας υποθέσουμε ότι ένας ιδιοκτήτης μονοκατοικίας είχε να πληρώσει πρόστιμο 12.500 ευρώ.
Με την εγκατάσταση αντλίας θερμότητας, ηλιακού θερμοσίφωνα και την τοποθέτηση τεντών, πέτυχε μείωση του προστίμου κατά 6.250 ευρώ – ποσό σχεδόν ίσο με τη συνολική δαπάνη των εργασιών.
Κάθε αρχή…
Ο πάνσοφος λαός συνηθίζει να λέει ότι κάθε αρχή και δύσκολη, κάτι που ισχύει και για τους ιδιοκτήτες που θέλουν να προχωρήσουν σε αναβάθμιση του ακινήτου τους.
Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι η συνεργασία με έναν μηχανικό ή ενεργειακό επιθεωρητή.
Ο ειδικός αναλαμβάνει την αποτύπωση του ακινήτου, τη σύνταξη ενεργειακής μελέτης, τη διαμόρφωση των απαραίτητων επεμβάσεων και την κοστολόγηση.
Στη συνέχεια, επιβλέπει τις εργασίες και εκδίδει το τελικό Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης.
Πρόκειται για μια διαδικασία που μπορεί να ακούγεται χρονοβόρα, αλλά στην πραγματικότητα εξασφαλίζει την ορθή υλοποίηση του έργου και την ομαλή ένταξη στα προγράμματα.
Σε κάθε περίπτωση, όλα αυτά τα προγράμματα δεν είναι η λύση, αλλά μέρος μιας λύσης ενός οξύτατου κοινωνικού προβλήματος όπως το στεγαστικό.
Με τις επιδοτήσεις που προσφέρει το κράτος, οι ιδιοκτήτες έχουν «εργαλεία» για να αναβαθμίσουν τα ακίνητα τους, να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος και να συμβάλουν σε μια πιο λειτουργική και φιλική προς το περιβάλλον καθημερινότητα.