Στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου βρίσκεται η αναστολή των αυξήσεων στις εισφορές ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών, οι οποίες, σύμφωνα με τον νόμο Βρούτση, θα προσαρμόζονταν από 1/1/2026 με βάση τον Δείκτη Τιμών Μισθών.
Το μέτρο κρίνεται αναγκαίο προκειμένου να αποφευχθεί η υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση και η αύξηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τον ΕΦΚΑ.
Ανοιχτή για το οικονομικό επιτελείο και την κυβέρνηση είναι η ατζέντα για πάγωμα των αυξήσεων. Η κυβερνητική παρέμβαση αφορά τη μη μετάβαση από 1/1/2026 της αναπροσαρμογής των εισφορών με βάση τον νέο υπολογισμό, που είναι διπλάσιος του ετήσιου πληθωρισμού, ώστε να διατηρηθεί το ισχύον καθεστώς υπολογισμού.
Ένα άλλο σενάριο που συζητείται είναι να διαχωριστεί η αύξηση των εισφορών από την αύξηση των συντάξιμων αποδοχών, ώστε από τη μια οι εισφορές να συνεχίσουν να αναπροσαρμόζονται βάσει πληθωρισμού με ρυθμό περίπου 2,5% για κάθε χρόνο και από την άλλη να μην ακυρωθούν οι αυξήσεις στις νέες συντάξεις.
Το νέο σύστημα
Το νέο σύστημα αναπροσαρμογής των ασφαλιστικών εισφορών για τους ελεύθερους επαγγελματίες, όπως και για τους αγρότες, έχει ψηφιστεί από το 2020 με τον Νόμο 4670 (νόμος Βρούτση), ο οποίος αντικατέστησε τις εισφορές βάσει εισοδήματος που είχε θεσπίσει ο Νόμος 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου), διότι αυτές κρίθηκαν αντισυνταγματικές από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Οι εισφορές επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ υπολογίζονταν περίπου στο 20% του τζίρου που είχαν οι μη μισθωτοί.
Για την πρώτη τριετία (2020, 2021 και 2022) οι εισφορές έμειναν σταθερές, ενώ για το 2023 και το 2024 αυξήθηκαν με βάση το ποσοστό αύξησης του πληθωρισμού του προηγούμενου έτους. Από 1/1/2025 θα έπρεπε, βάσει νόμου, να αυξάνονται κατά το ποσοστό αύξησης του δείκτη μισθών. Επειδή ο δείκτης μισθών θα οδηγούσε σε μεγαλύτερες αυξήσεις, η εφαρμογή του πήρε αναβολή για το 2025 και, κατά τα φαινόμενα, πάει για νέα αναβολή και το 2026.
Με τον δείκτη μισθών η αύξηση στις εισφορές των επαγγελματιών για το 2026 θα είναι διπλάσια από ό,τι με τον πληθωρισμό, καθώς οι μισθοί αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 5,5% το 2024, όπως δείχνουν τουλάχιστον τα στοιχεία του ΕΦΚΑ για τους μισθούς του ιδιωτικού τομέα. Σον δείκτη μισθών όμως θα ληφθούν υπόψη και οι αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων και σε αυτή την περίπτωση η μέση αύξηση των μισθών μπορεί να ξεπεράσει και το 6%. Αν οι εισφορές αυξηθούν με τον δείκτη μισθών το 2026, τότε οι επιβαρύνσεις για τους επαγγελματίες θα είναι από 14 ευρώ τον μήνα για την πρώτη κατηγορία, με το μηνιαίο ασφάλιστρο να φτάνει στα 259 ευρώ, έως 39 ευρώ τον μήνα για την έκτη και υψηλότερη κατηγορία, με το ασφάλιστρο να αγγίζει τα 700 ευρώ τον μήνα.
Ο νέος τρόπος υπολογισμού
Το γεγονός της υπέρμετρης αύξησης των εισφορών με τον νέο τρόπο υπολογισμού θα ξεκινήσει από το 2027, οπότε θα έχει αποσαφηνιστεί η εισπραξιμότητα των χρεών των ελεύθερων επαγγελματιών, καθώς στο σύστημα του ΚΕΑΟ θα συμμετέχουν ιδιωτικές δικηγορικές εταιρείες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ τον περασμένο Ιούνιο, είχαν αποσταλεί από τον Φορέα 3.000.000 «ραβασάκια» προς οφειλέτες που απειλούσαν με αναγκαστικά μέτρα. Και αυτό γιατί οι κύριες οφειλές ανέρχονται σε 30,2 δισεκατομμύρια ευρώ, με τα υπόλοιπα 20,1 δισ. € να είναι τόκοι και προσαυξήσεις, ενώ ποσό της τάξης των 10,2 δισ. € θεωρείται μη εισπράξιμο.
Από τα ποσά αυτά προκύπτει πως υπάρχει συγκέντρωση πλήθους οφειλετών στις χαμηλότερες κλίμακες οφειλών, με 1.489.159 οφειλέτες (70,57% των οφειλετών) να έχουν οφειλή έως 15.000 ευρώ ο καθένας, κυρίως μη μισθωτοί. Το 87,57% των οφειλετών (1.847.876 οφειλέτες) έχουν οφειλή έως 30.000 ευρώ ο καθένας, ενώ μεγάλο μέρος του υπόλοιπου οφειλών αφορά 358.717 οφειλέτες με οφειλή από 15.000 έως 30.000 ευρώ ο καθένας (15,33% του τρέχοντος υπολοίπου).