Νέα στοιχεία δείχνουν ότι και οι σκύλοι μπορεί να βρίσκονται στο φάσμα
Ο αυτισμός και η νευροδιαφορετικότητα δεν αποτελούν αποκλειστικά ανθρώπινα χαρακτηριστικά, σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα.
Η Δρ Τζάκλιν Μπόιντ, επιστήμονας ζωικής συμπεριφοράς από το Πανεπιστήμιο Nottingham Trent, υποστηρίζει ότι και οι σκύλοι μπορούν να είναι νευροδιαφορετικοί με τον ίδιο τρόπο που μπορεί να είναι και οι ιδιοκτήτες τους.
Όπως εξηγεί, οι αγαπημένοι μας τετράποδοι φίλοι μπορεί να παρουσιάζουν αντίστοιχες δομικές και χημικές διαφορές στον εγκέφαλο με αυτές που παρατηρούνται σε ανθρώπους με αυτισμό ή ΔΕΠ-Υ (ADHD). Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να εμφανίσουν συμπεριφορές οι οποίες, αν επρόκειτο για ανθρώπους, θα οδηγούσαν σε διάγνωση.
Προς το παρόν, δεν υπάρχει επίσημη διάγνωση αυτισμού ή ΔΕΠ-Υ για σκύλους. Οι κτηνίατροι ταξινομούν αυτά τα μοτίβα συμπεριφοράς κάτω από τον γενικό όρο «Δυσλειτουργική Συμπεριφορά Σκύλου» (Canine Dysfunctional Behaviour – CDB). Ωστόσο, η Δρ Μπόιντ σημειώνει πως όλο και περισσότεροι επιστήμονες εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο τα ζώα να βιώνουν τον κόσμο με διαφορετικούς τρόπους λόγω διαφορών στη λειτουργία του εγκεφάλου τους.
«Κάποιοι σκύλοι μπορεί να μοιάζουν περισσότερο με τον νευροτυπικό άνθρωπο, ενώ άλλοι μπορεί να είναι πιο νευροδιαφορετικοί – πιο κοντά σε κάποιον με αυτισμό ή ΔΕΠ-Υ», είπε στη Daily Mail.
Πώς να καταλάβετε αν ο σκύλος σας είναι νευροδιαφορετικός
Ο όρος «νευροδιαφορετικότητα» χρησιμοποιείται για να περιγράψει τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος. Σε ανθρώπους, αυτό περιλαμβάνει μαθησιακές δυσκολίες όπως δυσλεξία και δυσπραξία, αλλά και καταστάσεις όπως ο αυτισμός και η ΔΕΠ-Υ.
Για χρόνια θεωρούνταν ότι αυτές οι συνθήκες αφορούσαν αποκλειστικά τους ανθρώπους, όμως νεότερες μελέτες δείχνουν ότι και πολλά ζώα – μεταξύ αυτών σκύλοι, αρουραίοι, ποντίκια και πρωτεύοντα – παρουσιάζουν συμπεριφορές και γονιδιακά σημάδια αντίστοιχα της ανθρώπινης νευροδιαφορετικότητας.
Η διάγνωση νευροδιαφορετικότητας σε σκύλους, ωστόσο, είναι εξαιρετικά δύσκολη. «Το να δώσεις ανθρώπινη διάγνωση σε ένα ζώο που δεν μπορεί να μιλήσει όπως εμείς είναι πραγματικά περίπλοκο», εξηγεί η Δρ Μπόιντ. «Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι μερικές φορές παρουσιάζουν μοτίβα συμπεριφοράς που, σε άνθρωπο, θα πληρούσαν τα κριτήρια μιας νευροδιαφορετικής κατάστασης».
Ενδείξεις ότι ο σκύλος σας μπορεί να είναι νευροδιαφορετικός
-
Υπερεπαγρύπνηση
-
Υπερσυγκέντρωση
-
Κακή αυτοσυγκράτηση
-
Ευαισθησία σε συγκεκριμένους ήχους
-
Έλλειψη ενδιαφέροντος για ανθρώπους
-
Δυσκολία στην κοινωνικοποίηση
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία είναι η έντονη παρορμητικότητα. Σε ανθρώπους με ΔΕΠ-Υ παρατηρούνται συχνά ανισορροπίες στους νευροδιαβιβαστές σεροτονίνη και ντοπαμίνη, ουσίες που παίζουν κεντρικό ρόλο στη συναισθηματική ρύθμιση και την προσοχή. Έρευνες έχουν δείξει ότι χαμηλά επίπεδα αυτών των νευροδιαβιβαστών συνδέονται και με παρορμητική συμπεριφορά στους σκύλους.
Η Δρ Μπόιντ σημειώνει επίσης ότι χαρακτηριστικές συμπεριφορές είναι η υπερεπαγρύπνηση ή η υπερσυγκέντρωση σε εξωτερικά ερεθίσματα – συμπεριφορές που «μιμούνται» αντίστοιχα χαρακτηριστικά του αυτισμού ή της ΔΕΠ-Υ.
Κάποιοι σκύλοι μπορεί επίσης να παρουσιάζουν αισθητηριακές ευαισθησίες, όπως έντονη αντίδραση σε δυνατούς θορύβους (π.χ. πυροτεχνήματα). Άλλοι μπορεί να εμφανίζουν μειωμένη κοινωνικότητα. Σε μελέτες, ορισμένα μπιγκλ έχουν βρεθεί με μετάλλαξη στο γονίδιο Shank3, το οποίο συνδέεται με τον αυτισμό στους ανθρώπους. Τα σκυλιά αυτά δείχνουν μικρότερο ενδιαφέρον για κοινωνική επαφή και παρουσιάζουν μειωμένη «νευρωνική σύζευξη» με τους ανθρώπους – μια διαδικασία κατά την οποία τα μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας συγχρονίζονται κατά την κοινωνική αλληλεπίδραση.
Κάθε σκύλος είναι διαφορετικός
Η Δρ Μπόιντ τονίζει ότι, όπως και στους ανθρώπους, η νευροδιαφορετικότητα στους σκύλους εμφανίζεται σε ένα ευρύ φάσμα. «Ο ανθρώπινος πληθυσμός είναι νευροποικιλόμορφος, και το ίδιο πιθανότατα ισχύει και για τους σκύλους – και για πολλά άλλα είδη», εξηγεί.
Γι’ αυτό, ίσως είναι λιγότερο χρήσιμο να προσπαθούμε να «βαφτίσουμε» έναν σκύλο ως νευροδιαφορετικό, και περισσότερο σημαντικό να αναγνωρίσουμε τη γενική νευροποικιλότητα και να προσαρμοστούμε στις ιδιαίτερες ανάγκες τού κάθε ζώου.
Τι πρέπει να κάνετε αν ανησυχείτε για τον σκύλο σας
Αν παρατηρείτε ανησυχητική ή ασυνήθιστη συμπεριφορά, η καλύτερη πρακτική είναι να ζητήσετε επαγγελματική βοήθεια.
«Οι ιδιοκτήτες πρέπει οπωσδήποτε να απευθυνθούν σε έναν κτηνίατρο και να συνεργαστούν με έναν πιστοποιημένο συμπεριφοριστή ή εκπαιδευτή», συμβουλεύει η Δρ Μπόιντ.