Στο στόχαστρο βρίσκεται οικοδομή στα Μελίσσια, η οποία έχει ξεσηκώσει σφοδρές αντιδράσεις από κατοίκους και τη δημοτική αρχή, σε μια περίοδο που η αυστηροποίηση των κανόνων στη δόμηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η οικοδομική δραστηριότητα που εξελίσσεται στην οδό Σαρανταπόρου στα Μελίσσια, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από κατοίκους, παρατάξεις και τη δημοτική αρχή, καθώς σύμφωνα με ανακοίνωση του Δήμου, φέρεται να παραβιάζει κατάφωρα τους ισχύοντες όρους δόμησης και να αλλοιώνει τη φυσιογνωμία της περιοχής.
Ομάδα πολιτών προσέφυγαν κατά της οικοδομικής άδειας, με τη στήριξη του Δήμου, ο οποίος, άλλωστε, έχει απευθύνει επίσημο αίτημα προς την ΥΔΟΜ Αγίας Παρασκευής για άμεση αυτοψία και διακοπή των εργασιών. Παράλληλα, η Δήμαρχος Πεντέλης, Νατάσσα Κοσμοπούλου παρευρέθηκε στο δικαστήριο υποστηρίζοντας την προσφυγή.
«Ο Δήμος Πεντέλης παρακολουθεί με αποφασιστικότητα την υπόθεση της οικοδομής. Πρόκειται για μια κατάφωρη παραβίαση των πολεοδομικών κανόνων, που απειλεί να αλλοιώσει τον χαρακτήρα των Μελισσίων και να υποβαθμίσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων» δήλωσε η Δήμαρχος.
Σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα, η οικοδομική άδεια, που εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2024 για το εν λόγω κτίριο, προβλέπει ανέγερση κτιρίου 7 ορόφων και ύψους 21 μέτρων, τη στιγμή που το ισχύον Προεδρικό Διάταγμα (ΦΕΚ 389/Δ/1978) ορίζει σαφώς ότι στα Μελίσσια επιτρέπονται κατ’ ανώτατο όριο 3 όροφοι και ύψος έως 11 μέτρα.
Ο Δήμος αναφέρει πως η συγκεκριμένη υπέρβαση κατέστη δυνατή μέσω καταχρηστικής εφαρμογής των λεγόμενων «μπόνους» του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ), τα οποία η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), με την απόφαση 146/2024, έκρινε σε μεγάλο βαθμό αντισυνταγματικά.
Όπως περιγράφεται, οι εκσκαφές ξεκίνησαν τον Μάιο, μετά την 11η Δεκεμβρίου, 2025, ημερομηνία που όρισε το ΣτΕ ως καταληκτική για την εφαρμογή των κινήτρων τα οποία έκρινε αντισυνταγματικά.
Την ίδια στιγμή, ο Δήμος προχωρά σε δριμείες κατηγορίες, που, αν αποδειχθούν βάσιμες, αποκαλύπτουν σοβαρές παραλήψεις της ΥΔΟΜ Αγίας Παρασκευής και άλλων νομικών προσώπων που σχετίζονται με το γεγονός.
Ειδικότερα, οι εργασίες φέρεται να ξεκίνησαν χωρίς ανάρτηση της υποχρεωτικής πινακίδας άδειας, παραβιάζοντας το άρθρο 43 του Ν. 4495/2017, ενώ η ΥΔΟΜ Αγίας Παρασκευής κατηγορείται ότι, παρά την καταγγελία των κατοίκων στις 30/05/2025, δεν πραγματοποίησε αυτοψία ούτε έδωσε γραπτή απάντηση, γεγονός που συνιστά σοβαρή διοικητική παράλειψη.
Ο Δήμος επιρρίπτει την ευθύνη: στην ΥΔΟΜ Αγίας Παρασκευής, που όφειλε να ελέγξει και να ανταποκριθεί στις καταγγελίες, στον ιδιώτη μηχανικό, που υπέγραψε την οικοδομική μελέτη, στον κύριο του έργου και τον εργολάβο, οι οποίοι, σύμφωνα με τον Δήμο, φέρουν ποινικές και διοικητικές ευθύνες, καθώς και στους Ελεγκτές Δόμησης, που δεν διαπίστωσαν εγκαίρως τις παραβάσεις.
«Δεν θα επιτρέψουμε την αυθαίρετη ανέγερση κτιρίων που υπερβαίνουν κατά πολύ το νόμιμο όριο των 11 μέτρων, ούτε την παράνομη εκμετάλλευση “παραθύρων” του ΝΟΚ σε βάρος της νομιμότητας και της ποιότητας ζωής.
Καλούμε τους πολίτες να μας ενημερώνουν για κάθε ανάλογη περίπτωση και δεσμευόμαστε ότι θα αναλαμβάνουμε κάθε νόμιμη ενέργεια για την προστασία του περιβάλλοντος, της πόλης και της καθημερινότητας των κατοίκων μας», τόνισε σε δήλωσή της η Δήμαρχος.
Η τοποθέτηση της παράταξης ΠΕΝΤΕΛΗ ΠΟΛΗ ΠΡΟΤΥΠΟ
Η δημοτική παράταξη ΠΕΝΤΕΛΗ ΠΟΛΗ ΠΡΟΤΥΠΟ, μεταξύ άλλων, ανακοίνωσε: «Καταγγέλλουμε την κατάφωρη παραβίαση των πολεοδομικών κανόνων στα Μελίσσια και στεκόμαστε στο πλευρό των κατοίκων που αγωνίζονται ενάντια στην παράνομη και καταχρηστική οικοδομική άδεια για το ακίνητο στην οδό Σαρανταπόρου.
Αυτή η υπόθεση δεν είναι μεμονωμένη. Αποτελεί μέρος μιας πολιτικής που αδιαφορεί για την αλλοίωση του χαρακτήρα των γειτονιών μας. Η κυβέρνηση κλείνει το μάτι στους κερδοσκόπους και τους εργολάβους, επιτρέποντας την καταστρατήγηση τοπικών πολεοδομικών κανόνων για να “τρέχει” η οικονομική δραστηριότητα. Στην πράξη, τα Μελίσσια και άλλες περιοχές χάνουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους, σκιάζονται από δυσανάλογα ψηλά κτίρια για την εξυπηρέτηση του βραχυπρόθεσμου κέρδους.
Στην πράξη, τα Μελίσσια και άλλες περιοχές χάνουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους, σκιάζονται από δυσανάλογα ψηλά κτίρια για την εξυπηρέτηση του βραχυπρόθεσμου κέρδους.
Απαιτούμε τώρα:
- Άμεση αναστολή των εργασιών και αυτοψία από την Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ) Αγίας Παρασκευής.
- Πλήρη έλεγχο νομιμότητας της άδειας, με βάση το Π.Δ. 29/7/1978 και τις αποφάσεις του ΣτΕ.
- Διερεύνηση ποινικών και πειθαρχικών ευθυνών για τη μη τήρηση των διαδικασιών.
- Δέσμευση από το ΥΠΕΝ για την ενίσχυση των ελέγχων και την προστασία των τοπικών πολεοδομικών κανονισμών.»
Το πρόβλημα με τα «bonus» – Τι αποκαλύπτει η υπόθεση Μελισσίων
Μπορεί να έχουν περάσει μήνες από την απόφαση του ΣτΕ περί αντισυνταγματικότητας συγκεκριμένων διατάξεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) που αφορούν στα «μπόνους» δόμησης, ωστόσο, από το ζήτημα της άδειας στα Μελίσσια, διαφαίνεται ότι ακόμη γίνονται παρατυπίες.
Παρ’ ότι η απόφαση της 11ης Δεκεμβρίου 2025, έβαλε τέλος σε ένα «παράθυρο» των εργολάβων για καταχρηστική αύξηση των όρων δόμησης (επιπλέον ύψος, τετραγωνικά), εκκρεμεί η Έκδοση Προεδρικού Διατάγματος (Π.Δ.) που αναμένεται να γίνει εντός του επόμενου μήνα, η οποία θα διασαφηνίσει βασικές έννοιες και ζητήματα, ενώ θα επεξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούν στο μέλλον να δίνονται κίνητρα μόνο μέσω Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων. Μέχρι στιγμής το τοπίο είναι ακόμα θολό.
Η εν λόγω απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για την αντισυνταγματικότητα συγκεκριμένων διατάξεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) – ενός Κανονισμού που έχει την ατυχία να λέγεται «νέος» αλλά ισχύει από το 2012 – έφερε τα πάνω – κάτω στις οικοδομές δημιουργώντας γενικευμένη αναστάτωση στον κατασκευαστικό κλάδο.
Οι δικαστές έκριναν ότι οι προβλέψεις για «κίνητρα» δόμησης – όπως η αύξηση του συντελεστή δόμησης και του επιτρεπόμενου ύψους των κτιρίων, με αντάλλαγμα την ενεργειακή αναβάθμιση ή τη δημιουργία κοινόχρηστων και πράσινων χώρων – είναι αντισυνταγματικές, καθώς επιτρέπουν την έκδοση οικοδομικών αδειών εκτός των προβλεπόμενων όρων, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη ο πολεοδομικός σχεδιασμός και οι ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Η απόφαση ήρθε έπειτα από πολυετή και επίμονη μάχη Δήμων που κατέφυγαν στο ΣτΕ και με αποφάσεις δημοτικών συμβουλίων «μπλόκαραν» οικοδομικές άδειες. Ειδικότερα, Δήμοι στα Νότια και Βόρεια Προάστια, όπως ο Δήμος Κηφισιάς, ο Δήμος Φιλοθέης – Ψυχικού, ο Δήμος Παπάγου – Χολαργού, αλλά και ο Δήμος Αθηναίων, με αποφάσεις δημοτικών συμβουλίων και ενέργειες δημάρχων αντιτάχθηκαν στην υπερδόμηση και την «τσιμεντοποίηση», προτάσσοντας ότι τα «μπόνους» δόμησης εφαρμόζονταν καταχρηστικά από εργολάβους και μηχανικούς και αλλοίωναν τον χαρακτήρα των περιοχών.
Για παράδειγμα, ο Δήμος Φιλοθέης – Ψυχικού είχε ανακοινώσει πως «στο μεγαλύτερο μέρος του είναι περιοχή αποκλειστικής κατοικίας. Επιθυμία της Δημοτικής Αρχής ήταν και είναι να διαφυλάξει τον οικιστικό χαρακτήρα του προαστίου, γι’ αυτό και εγκαίρως και κατόπιν ομόφωνης απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου, δώσαμε εντολή στην Υπηρεσία Δόμησης να σταματήσει να εκδίδει νέες άδειες έως ότου λυθεί οριστικά το ζήτημα».
Οι κινήσεις τους μπορούν να ερμηνευτούν τόσο ως θέληση των δημοτικών αρχών να σταθούν κοντά στους πολίτες όσο και ως πρακτική ανάγκη – για την αποτροπή πολεοδομικής και κυκλοφοριακής συμφόρησης, καθώς και προβλημάτων με σχολεία και υποδομές (ύδρευσης, αποχέτευσης), αφού πολλές γειτονιές είναι σχεδιασμένες για χαμηλούς συντελεστές δόμησης.
«Πάγωμα» αδειών – Κατακόρυφη πτώση στις κατασκευές
Τον Φεβρουάριο το ΥΠΕΝ «πάγωσε» την έκδοση όλων των νέων οικοδομικών αδειών με «μπόνους», ακυρώνοντας τις περισσότερες μονομερείς αποφάσεις δήμων που είχαν, μετά την απόφαση του ΣτΕ, μπλοκάρει άδειες μόνοι τους, καθώς κρίθηκε πως, ως επί το πλείστον, δεν είχαν την αρμοδιότητα να το κάνουν.
Η κίνηση προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση στον κατασκευαστικό κλάδο και είχε δημιουργήσει ένα καθεστώς αβεβαιότητας, τόσο στους ιδιοκτήτες ακινήτων και επενδυτές, όσο και στη Διοίκηση, με άμεσες, δυσμενείς επιπτώσεις στην οικοδομική δραστηριότητα.
Τον Μάιο του 2025, προκειμένου να δοθεί τέλος στην αβεβαιότητα, κατατέθηκε τροπολογία, σύμφωνα με την οποία όσοι είχαν ξεκινήσει οικοδομικές εργασίες έως 11/12/2024 μπορούν να κρατήσουν τα «μπόνους», ενώ όσοι δεν είχαν ξεκινήσει, πρέπει να αναθεωρήσουν τις άδειες χωρίς πρόσθετα τετραγωνικά/ύψος. Παράλληλα, θεσπίστηκε περιβαλλοντικό τέλος 8% -15% για τις περιπτώσεις όπου εφαρμόστηκαν τα «μπόνους». Ωστόσο, το τοπίο παραμένει θολό ως προς το τι νοείται ως «έναρξη εργασιών» και ποιες εργασίες ακριβώς μπορούν να προσδιοριστούν ως «οικοδομικές», κάτι το οποίο θα ξεκαθαριστεί με το ΠΔ.
Από τα bonus του ΝΟΚ στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια
Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στη νέα ρύθμιση δεν προβλέπονται πολεοδομικά κίνητρα του ΝΟΚ οριζόντια, καθώς το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι αυτά θα μπορούν να εντάσσονται προσαρμοσμένα και τεκμηριωμένα στον πολεοδομικό σχεδιασμό κάθε περιοχής. Τι σημαίνει όμως αυτό πρακτικά και πώς οι δημότες αποκτούν μεγαλύτερο έλεγχο;
Αυτή την περίοδο υλοποιείται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας το φιλόδοξο Πρόγραμμα Πολεοδομικών Μεταρρυθμίσεων «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», με τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ – ΕΠΣ) για το 80% της Επικράτειας. Μέσω των ΤΠΣ – ΕΠΣ οι μελετητές μπορούν να καθορίσουν, κατόπιν επιστημονικής τεκμηρίωσης, ειδικές ζώνες κινήτρων, όπου θα προβλέπονται τα κίνητρα του ΝΟΚ – τα οποία μέχρι σήμερα δίνονταν οριζόντια -, λαμβάνοντας υπόψη τη θέση, τον βαθμό της οικιστικής ανάπτυξης του κάθε οικισμού, τις ιδιαιτερότητες, τα χαρακτηριστικά και την εν γένει φυσιογνωμία του, τη φέρουσα ικανότητα, τη συνολική επιβάρυνση της περιοχής, καθώς και την οικιστική πυκνότητά της.
Πώς γίνονται οι αναθεωρήσεις – Το κρυφό κόστος
Η ρύθμιση του ΥΠΕΝ για τον ΝΟΚ ορίζει την ανάγκη αναθεώρησης οικοδομικών αδειών, όχι μόνο στις περιπτώσεις που δεν ξεκίνησαν εργασίες έως τις 11 Δεκεμβρίου, αλλά και σε περιπτώσεις που αντιμετωπίζουν αιτήσεις ακύρωσης ή οι άδειες έχουν ακυρωθεί.
Έτσι, το δικαίωμα δόμησης δεν χάνεται, παρά μόνον κατά το μέρος που αφορά στα εν λόγω κίνητρα και προσαυξήσεις. Οι αναθεωρήσεις διενεργούνται από τις αρμόδιες Υπηρεσίες Δόμησης ανέξοδα, χωρίς καθυστερήσεις και κατά προτεραιότητα.
Μολαταύτα, η αναθεώρηση μιας οικοδομικής άδειας περιλαμβάνει εκ νέου την εμπλοκή μηχανικού (αρχιτεκτονική, στατική και ηλεκτρομηχανολογική μελέτη) ο οποίος θα κληθεί να βγάλει νέα άδεια. Το κόστος αυτό θα πρέπει να το καλύψει ο ενδιαφερόμενος, δηλαδή ο ιδιοκτήτης του ακινήτου ή ο κατασκευαστής κλπ.
Οικοδομικός κόφτης από το ΣτΕ – Στο -51% οι νέες άδειες
Σύμφωνα με έκθεση του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών, οι αποφάσεις του ΣτΕ και οι ρυθμίσεις που προσαρμόζουν τη νομοθεσία έχουν επιπτώσεις στην οικοδομική δραστηριότητα (π.χ. κόστος αλλαγής οικονομικών όρων συμβάσεων και πιθανές ζημίες των αντισυμβαλλόμενων, πιθανή αναβολή κατασκευής οικοδομών, ανάληψη κόστους αναθεώρησης μελετών, κόστος περιβαλλοντικού ισοδύναμου).
Από το 2018 μέχρι το 2024 εκδόθηκαν οικοδομικές άδειες που συνολικά αντιπροσώπευαν 191 χιλ. κατοικίες. Η τάση στην έκδοση οικοδομικών αδειών για κατοικίες ήταν έντονα ανοδική, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της προσφοράς νέων κατοικιών. Το 2024 ο αριθμός των νέων κατοικιών σύμφωνα με τις εκδοθείσες οικοδομικές άδειες ανήλθε σε 46,9 χιλ. σημειώνοντας αύξηση κατά 32% έναντι του προηγούμενου έτους.
Τους δύο πρώτους μήνες το 2025, για τους οποίους υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, σημειώθηκε κατακόρυφη πτώση των οικοδομικών αδειών για νέες κατοικίες σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, κατά -51% στο πλήθος και κατά – 49% στην επιφάνεια των νέων κατοικιών.
Η αβεβαιότητα που προκλήθηκε από την απόφαση του ΣτΕ και την αναμενόμενη προσαρμογή της νομοθεσίας, σε συνδυασμό με την αναστολή έκδοσης αδειών που περιλάμβαναν τα κίνητρα του Ν.Ο.Κ., οδήγησαν σε αυτή τη σημαντική μείωση, η οποία θα επηρεάσει την οικοδομική δραστηριότητα όπως θα καταγραφεί κυρίως στο έτος 2026.
Με την υπόθεση ότι οι εν λόγω άδειες αντιπροσωπεύουν κατασκευαστική δραστηριότητα που ολοκληρώνεται και καταγράφεται το επόμενο έτος από την έκδοσή τους, η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει ότι το 2025 είναι πιθανή η ενίσχυση της οικοδομικής δραστηριότητας, το μέγεθος της οποίας θα εξαρτηθεί όμως από το πλήθος των αδειών που επηρεάζονται από τις νέες νομοθετικές ρυθμίσεις (δηλ. οι άδειες που δεν είχαν προχωρήσει σε έναρξη εργασιών και οφείλουν να αναθεωρηθούν).
Όπως δήλωσε σε συνέντευξη τύπου ο Πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, κ. Γιώργος Στασινός, «επί της ουσίας η κυβέρνηση νομοθέτησε αυτά που το ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματικά» ενώ σημείωσε ότι «πρέπει να εκδοθεί και αντίστοιχο ΠΔ για να έχουμε την ασφάλεια ότι δεν θα “πέσει”».
Παρατήρησε, μάλιστα, την καθυστέρηση που έχει υπάρξει σημειώνοντας ότι «η απόφαση του ΣτΕ υπήρχε από τον Ιανουάριο-Φεβρουάριο, φτάσαμε Μάιο για να νομοθετήσει. Δεν καταλαβαίνω αφού ξέραμε την απόφαση επί της ουσίας από τον Δεκέμβριο, γιατί δεν έγινε μία προετοιμασία, ώστε να νομοθετηθούν όλα γρήγορα, και να έχουμε κερδίσει χρόνο. Αντίστοιχα, το ΣτΕ πρέπει να έχει χρόνους, δηλαδή σε έναν μήνα πρέπει για αυτές τις αποφάσεις να εγκρίνει το Διάταγμα ή να γίνονται οι διορθώσεις».
Επιμένοντας στο ζήτημα του χρόνου, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ τόνισε ότι «στην εποχή μας αν δεν πετύχεις τον χρόνο είναι σαν να μην έχεις κάνει τίποτα, σε ξεπερνάει η εποχή» και υπενθύμισε ότι «ότι αυτή τη στιγμή συνεχίζει να υπάρχει μία ανασφάλεια δικαίου, διότι το ΣτΕ δεν μπήκε σε ζητήματα, όπως η επέκταση υπογείων, οι σοφίτες και τα υπόσκαφα».
Και σχολίασε ότι «από την αρχή του χρόνου έχει σταματήσει η έκδοση οικοδομικών αδειών και μέχρι σήμερα είναι πολύ περιορισμένη, γιατί όλοι περιμένουν να ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, καταρχήν της έκδοσης ΠΔ για την αναμόρφωση του νομοθετικού πλαισίου».
Κατά τον Πρόεδρο του ΤΕΕ «η μεγαλύτερη ζημιά που έχει συμβεί είναι ότι χάθηκε η έννοια της εμπιστοσύνης του διοικούμενου προς το κράτος» και πρότεινε «να υπάρχει επικοινωνία μεταξύ του ΣτΕ και του ΥΠΕΝ έτσι ώστε να κριθούν και τα υπόλοιπα ζητήματα που είναι αυτή τη στιγμή σε εκκρεμότητα και να ξέρουμε τι πρόκειται να συμβεί, ώστε τελικά να βγάλει έναν καινούριο οικοδομικό κανονισμό με ΠΔ το ΥΠΕΝ. Και να ξέρουμε ότι τα επόμενα 10-20 χρόνια θα χτίζουμε με αυτούς του κανόνες, οι οποίοι θα είναι ξεκάθαροι και δεν θα μπορεί κανείς να προσφύγει εναντίον τους».
Το μεγάλο restart στη δόμηση: Αισιόδοξα και απαισιόδοξα σενάρια για το μέλλον
Σύμφωνα με την έκθεση του ΙΟΒΕ, η ύπαρξη πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων από την ΕΕ που θα υποστηρίξουν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, σε συνδυασμό με την τάση ανόδου της ιδιωτικής κατασκευαστικής δραστηριότητας υποδηλώνει ότι ο ρόλος και η δυνητική συμβολή των Κατασκευών για την υλοποίηση των απαιτούμενων έργων είναι κρίσιμος και σημαντικός.
Για την αξιολόγηση της προοπτικής ανάπτυξης της εγχώριας κατασκευαστικής δραστηριότητας την περίοδο 2025-2026 έχει θεωρηθεί ότι: α) οι πόροι από το ΕΣΠΑ δεν θα παρέχουν πρόσθετη ώθηση στην κατασκευαστική δραστηριότητα, καθώς παρόμοια προγράμματα εφαρμόστηκαν και τα προηγούμενα χρόνια, β) οι επενδύσεις σε κατοικίες και άλλα κτήρια θα επηρεαστούν από τις εξελίξεις αναφορικά με τον Ν.Ο.Κ. με τις επιπτώσεις να εξετάζονται διακριτά σε ένα αισιόδοξο και ένα απαισιόδοξο σενάριο και γ) η ώθηση στην κατασκευαστική δραστηριότητα θα δοθεί στο μεγαλύτερο μέρος της από τους πόρους του ΤΑΑ που εκτιμάται ότι θα κατευθυνθούν σε κατασκευαστικά έργα. Ειδικότερα, στο αισιόδοξο σενάριο υποθέτουμε επίπτωση στο 18% των αδειών νέων κατοικιών που εκδόθηκαν το 2024 (που αντιπροσωπεύουν το ποσοστό των αδειών για νέες κατοικίες τους μήνες Νοέμβριος και Δεκέμβριος), η οποία θα επηρεάσει την οικοδομική δραστηριότητα εντός του 2025, καθώς και συνολική επίπτωση κατά -20% στις κατασκευές κατοικιών το 2026, λόγω αντίστοιχης μείωσης στις εκδοθείσες οικοδομικές άδειες νέων κατοικιών εντός του 2025.
Το απαισιόδοξο σενάριο διαφοροποιείται μόνο για τις επενδύσεις σε κατοικίες το έτος 2026, λόγω υψηλής αβεβαιότητας ως προς τις επιπτώσεις των ρυθμίσεων που αφορούν στην ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα (Ν.Ο.Κ, και πολεοδομικές αλλαγές που αφορούν στην εκτός σχεδίου δόμηση), και υποθέτει μεγαλύτερη μείωση των οικοδομικών αδειών για κατοικίες κατά 40% το 2025 (σε όρους επιφάνειας)-που θα επηρεάσει ανάλογα τη δραστηριότητα κατασκευής κτηρίων το 2026
Με βάση τις υποθέσεις αυτές, στο αισιόδοξο σενάριο εκτιμάται ότι οι επενδύσεις σε Κατασκευές –κυρίως στις υποδομές– θα ενισχύσουν περαιτέρω το μερίδιό τους στο ΑΕΠ την περίοδο 2025-2026. Ειδικότερα, εκτιμώνται επιπρόσθετες επενδύσεις σε υποδομές και κατοικίες ετησίως ύψους έως 1,6% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο (συγκριτικά με το 2024) –με το ποσοστό των επενδύσεων σε κατασκευαστικά έργα να φτάνει μέχρι το 7,5% του ΑΕΠ το 2026 από 6,0% το 2024.
Η αξία παραγωγής των Κατασκευών, με βάση και τη χρονική κατανομή που έχει θεωρηθεί για τις συνολικές κινητοποιούμενες επενδύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης, εκτιμάται ότι θα ακολουθήσει ισχυρή ανοδική πορεία την περίοδο 2025-2026, ξεπερνώντας τα 18 δισ. ευρώ (από 15,8 δισ. ευρώ το 2024). Εξαιτίας της ισχυρής επίδρασης των επενδύσεων του ΕΣΑΑ, η συνολική ώθηση θα δοθεί σε μεγαλύτερο βαθμό από τις επενδύσεις σε υποδομές και κατασκευαστικά έργα πλην κατοικιών, αλλά και η ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα έχει θεωρηθεί στο αισιόδοξο σενάριο ότι θα ενισχυθεί κατά 12% συγκριτικά με το 2024.
Ελπίδα για αναθέρμανση
Η αγορά αναμένει από το φθινόπωρο την επιστροφή στην ομαλότητα, με τους πολίτες να στρέφουν το βλέμμα τους στην έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος που θα θωρακίσει νομικά το νέο θεσμικό πλαίσιο όπως αυτό τροποποιήθηκε με σχετική ρύθμιση που είχε περάσει το ΥΠΕΝ πριν από λίγους μήνες. Την ίδια στιγμή, «τίτλοι τέλους» αναμένεται να μπουν στις έντονες αντιδράσεις τόσο των Δήμων, που είχαν οδηγηθεί σε μαζικές προσφυγές λόγω υπερδόμησης, όσο και των ιδιοκτητών και κατασκευαστών.