Η εκτίναξη των τιμών ενέργειας λόγω του πολέμου στο Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο ενός νέου οικονομικού σοκ, με τις διεθνείς αγορές να κινούνται σε περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και μεταβλητότητας. Οι επενδυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί, καθώς η άνοδος σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο περιορίζει τη διάθεση για ρίσκο και θολώνει την επενδυτική ορατότητα.
Ο πόλεμος, που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου, έχει ήδη οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου σε άνοδο άνω του 60% από την αρχή του έτους, με το βαρέλι να φτάνει έως και τα 120 δολάρια. Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει συγκρίσεις με την περίοδο πριν από την κρίση του 2008, όταν η εκτόξευση των τιμών ενέργειας συνέπεσε με την κατάρρευση της αγοράς στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου.
Προειδοποιήσεις για πτώση στις αγορές
Μεγάλοι διεθνείς οίκοι, όπως η Bank of America, επισημαίνουν ότι η σημερινή συμπεριφορά των αγορών θυμίζει την περίοδο 2007-2008, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ακόμη τα ίδια επίπεδα συστημικού κινδύνου. Οι αγορές παραμένουν ευάλωτες, αλλά δεν έχουν φτάσει σε συνθήκες κρίσης.
Η JP Morgan προειδοποιεί ότι ο δείκτης S&P 500 θα μπορούσε να υποχωρήσει έως και 15% εάν συνεχιστεί η άνοδος του πετρελαίου, ενώ η Goldman Sachs εκτιμά ότι σε περίπτωση έντονου ενεργειακού σοκ, οι απώλειες μπορεί να φτάσουν ακόμη και το 19%.
Παρά τις ανησυχίες, ο S&P 500 καταγράφει μέχρι στιγμής περιορισμένες απώλειες, περίπου 3,96% από την αρχή του έτους και περίπου 5% από το ιστορικό υψηλό του, παραμένοντας μακριά από τα επίπεδα bear market.
Το πετρέλαιο και τα ιστορικά δεδομένα
Παρότι οι τιμές του πετρελαίου κινούνται έντονα ανοδικά, δεν έχουν φτάσει ακόμη τα επίπεδα προηγούμενων κρίσεων. Το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το Brent είχε ξεπεράσει τα 139 δολάρια, ενώ το 2008 είχε αγγίξει το ιστορικό ρεκόρ των 147,5 δολαρίων.
Σημαντική διαφορά σε σχέση με προηγούμενες κρίσεις αποτελεί το γεγονός ότι ο πληθωρισμός παραμένει κοντά στους στόχους των κεντρικών τραπεζών, ενώ δεν έχει καταγραφεί ακόμη επιθετική νομισματική σύσφιξη ή σαφής επιδείνωση των οικονομικών δεικτών.
Η άνοδος των τιμών συνδέεται κυρίως με γεωπολιτικές εντάσεις και προβλήματα στη διακίνηση ενέργειας, όπως το ενδεχόμενο μπλοκαρίσματος στα Στενά του Χορμούζ, και όχι με πραγματική έλλειψη προσφοράς.
Ευκαιρίες μέσα στην αβεβαιότητα
Παρά το αρνητικό κλίμα, ορισμένοι οίκοι βλέπουν ευκαιρίες. Η Morgan Stanley εκτιμά ότι οι επενδυτές θα πρέπει να προετοιμάζονται για επαναφορά της ανοδικής τάσης αργότερα μέσα στο έτος, καθώς ιστορικά οι αγορές ανακάμπτουν πριν την αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών κρίσεων.
Αντίστοιχα, η Goldman Sachs επισημαίνει ότι τα περισσότερα γεωπολιτικά σοκ δεν έχουν μακροχρόνιο αντίκτυπο στις αγορές, ενώ η BlackRock προειδοποιεί για τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, χωρίς ωστόσο να τον θεωρεί δεδομένο.
Η χρηματιστηριακή εμπειρία δείχνει ότι οι αγορές συχνά προεξοφλούν την αβεβαιότητα και στη συνέχεια ανακάμπτουν, με τις διορθώσεις να αποτελούν ευκαιρίες για τοποθετήσεις, σε περιβάλλον ελεγχόμενου ρίσκου.