Θεμελιώδεις αλλαγές στη φιλοσοφία και τη λειτουργία της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) εισάγει το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» του Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, διαμορφώνοντας μια υπηρεσία αποκλειστικής απασχόλησης με πλήρως αναβαθμισμένο ρόλο στο νέο μοντέλο Πολιτικής Προστασίας. Η ΔΑΕΕ αποκτά καθοριστική αποστολή στην πρόληψη, τον σχεδιασμό, την ακριβή διερεύνηση των αιτιών πυρκαγιών και την αποτροπή εμπρησμών, με άμεση συνεργασία με την ΕΛ.ΑΣ., το Λιμενικό Σώμα, τις Ένοπλες Δυνάμεις και ευρωπαϊκούς οργανισμούς.
Εθνική ειδική υπηρεσία με νέα δομή
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, η ΔΑΕΕ μετατρέπεται σε εθνική ειδική υπηρεσία, θεσμικά θωρακισμένη με νέα οργανωτική δομή και τη σύσταση περίπου 35 Ανεξάρτητων Ανακριτικών Κλιμακίων Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (Α.Κ.Α.Ε.Ε.) σε όλη τη χώρα. Το νέο μοντέλο ευθυγραμμίζεται κυρίως με το αντίστοιχο βρετανικό σύστημα, ενισχύοντας την επιστημονική τεκμηρίωση και τη διαπεριφερειακή επιχειρησιακή δυνατότητα.
Η αναβάθμιση προβλέπει διαπεριφερειακά ανακριτικά κλιμάκια, μητρώο πιστοποιημένων εμπειρογνωμόνων και ενισχυμένες ανακριτικές αρμοδιότητες, με στόχο τη συστηματική δίωξη του εμπρησμού και την αποτροπή επανάληψης καταστροφών μέσω ακριβούς γνώσης των αιτίων.
Αποκλειστική στελέχωση και προστασία αποδεικτικών στοιχείων
Η ΔΑΕΕ και τα Α.Κ.Α.Ε.Ε. θα στελεχωθούν με εξειδικευμένο προσωπικό αποκλειστικής απασχόλησης στο προανακριτικό έργο, απαλλαγμένο από καθήκοντα πυρόσβεσης. Η ρύθμιση αντιμετωπίζει το χρόνιο πρόβλημα απώλειας κρίσιμων στοιχείων τις πρώτες ώρες μετά από συμβάν. Κατά τη διάρκεια μεγάλων πυρκαγιών, τα στελέχη θα έχουν τη δυνατότητα αυστηρής προστασίας του σημείου έναρξης ως χώρου αποδεικτικών στοιχείων, με μηδενική ανοχή σε αλλοιώσεις ή παρεμβάσεις.
Παράλληλα, όλα τα ανακριτικά γραφεία των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών υπάγονται επιχειρησιακά στη ΔΑΕΕ, η οποία αποκτά τη δυνατότητα άμεσης παρέμβασης σε μεγάλα ή ύποπτα περιστατικά, είτε τοπικά είτε με αποστολή εξειδικευμένων κλιμακίων από άλλη περιοχή.
Μητρώο Εμπειρογνωμόνων και διεπιστημονική διερεύνηση
Σημαντική καινοτομία αποτελεί η δημιουργία Μητρώου Πιστοποιημένων Εμπειρογνωμόνων Πυρκαγιών, με εγγραφή επιστημόνων υψηλής εξειδίκευσης, όπως μηχανικοί, χημικοί και δασολόγοι. Συγκροτείται επίσης Εθνική Ομάδα Εμπειρογνωμόνων Εμπρησμών, ώστε οι μεγάλες υποθέσεις να εξετάζονται με διεπιστημονική προσέγγιση και τυποποιημένες επιστημονικές μεθόδους, σύμφωνα με διεθνή πρότυπα.
Ανεξάρτητη αξιολόγηση και ετήσιος απολογισμός
Με την ενίσχυση της ΔΑΕΕ θεσπίζεται Ειδική Επιστημονική Επιτροπή Αξιολόγησης για ιδιαίτερα μεγάλες δασικές πυρκαγιές, η οποία θα συντάσσει τεκμηριωμένες εκθέσεις απολογισμού, αναλύοντας επιστημονικά αίτια, ανθρωπογενείς και εξωγενείς παράγοντες, επιχειρησιακά δεδομένα και προτάσεις βελτίωσης.
Καθιερώνεται επίσης ετήσιος απολογισμός της αντιπυρικής περιόδου, με συστηματική καταγραφή δεικτών όπως αριθμός πυρκαγιών, καμένες εκτάσεις, αίτια, μέσα που χρησιμοποιήθηκαν, συμμετοχή ΟΤΑ, Ενόπλων Δυνάμεων και εθελοντών, χρόνοι απόκρισης, αδυναμίες, συλλήψεις και πρόστιμα. Η ετήσια έκθεση θα διαβιβάζεται στη Βουλή των Ελλήνων, ενισχύοντας τη λογοδοσία και τον κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Από την καταστολή στη θεσμική μάθηση
Στο νέο πλαίσιο, η ΔΑΕΕ δεν λειτουργεί μόνο εκ των υστέρων ή αποκλειστικά κατασταλτικά, αλλά ως στρατηγικός τροφοδότης πολιτικών πρόληψης και ανθεκτικότητας. Τα πορίσματα, τα στατιστικά δεδομένα και η ανάλυσή τους αξιοποιούνται στην εκπαίδευση προσωπικού, την ορθολογική κατανομή πόρων, τη βελτίωση επιχειρησιακών διαδικασιών και τη διαμόρφωση πολιτικών πρόληψης, τροφοδοτώντας την Εθνική Βάση Δεδομένων Πολιτικής Προστασίας.
Συνολικά, το νομοσχέδιο υιοθετεί μια κουλτούρα θεσμικής μάθησης (lessons learned), όπου κάθε μεγάλη καταστροφή αντιμετωπίζεται ως πηγή γνώσης για τη συνεχή βελτίωση του συστήματος, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από ένα αντιδραστικό σε ένα προληπτικό, τεκμηριωμένο και μακροπρόθεσμο μοντέλο διαχείρισης κινδύνων.